UDs arbeid mot konfliktrelatert seksualisert og kjønnsbasert vald

Seksualisert vald i væpna konflikt er eit alvorleg overgrep, eit brot på humanitærretten og ei stor og vedvarande tryggleiksutfordring. Nokre gonger vert seksualisert vald nytta strategisk og taktisk av væpna grupper, andre gonger er det ein del av eit auka valdsnivå. I begge tilfella utgjer denne forma for vald eit omfattande trugsmål og verkar destabiliserande, både under og etter konflikt.

Forsking har vist at denne forma for vald ikkje nødvendigvis minkar etter at ein konflikt er avslutta, og derfor er det naudsynt å ha eit langsiktig perspektiv på førebyggingstiltak. Det må takast omsyn til både tida før, under og etter konflikt.

Norsk innsats mot konfliktrelatert seksualisert og kjønnsbasert vald

Den norske innsatsen mot konfliktrelatert seksualisert vald femner vidt og omfattar alt frå konfliktførebygging, fredsprosessar, fredsbygging og fredsbevarande og humanitær innsats. Noreg samarbeider med FN, regionale organisasjonar og det sivile samfunnet.

  • For Noreg er innsatsen mot konfliktrelatert seksualisert vald ein tverrgåande prioritet i den humanitære innsatsen vår og i freds- og tryggleiksarbeidet vårt. Innsatsen vert styrkt ytterlegare med ein ny humanitær strategi og med den nye handlingsplanen for kvinner, fred og tryggleik.
  • Vi jobbar med heile problemkjeda:
  • for å hindre at slik vald finn stad,
  • for å sikre at ofra får støtte og oppreising,
  • for å motarbeide stigma,
  • for at overgriparar skal straffeforfølgjast,
  • for at den internasjonale humanitærretten og menneskerettane skal etterlevast.
  • Menn vert òg råka, og barn som vert fødde som følgje av overgrep, treng særleg oppfølging.
  • Noreg er oppteken av at valdsofra òg er aktørar, og at deira røyster må høyrast. Atterreisinga deira handlar om å leggje grunnen for berekraftig fred, for både dei sjølve og for lokalsamfunnet deira.
  • Den norske støtta på dette feltet aukar i omfang, med fleire tiltak og meir pengar, både i det langsiktige og det humanitære arbeidet. Utanriksstasjonane våre følgjer aktivt opp, både politisk og praktisk.  
  • Noreg har teke initiativet til eit samarbeid med FN om ei handbok for førebygging og handtering av seksualisert vald i konflikt. Handboka skal nyttast i dei fredsbevarande operasjonane til FN. Dette er den første «whole-of-mission»-handboka om denne tematikken. Ho vert lansert innan nokre få månader og skal eigast av FN sjølv.
UDs spesialutsending Elisabeth Slåttum mellom partane under fredssamtalane på Filippinene. Foto: UD
Utanriksdepartementets spesialutsending Elisabeth Slåttum mellom partane på slutten av den fjerde forhandlingsrunden under fredssamtalane på Filippinene. Foto: UD

Meir om den norske innsatsen på feltet

  • Som tilretteleggjar i fredsprosessar og fredsforhandlingar oppfordrar Noreg til at seksualisert vald vert diskutert, og gjer framlegg om at partane skal plikte seg til å førebyggje og kjempe mot seksualisert vald.
  • Noreg har gjennom 20 år vore engasjert i programmet Training for Peace (TfP), som har ei tryggingspolitisk tilnærming til seksualisert vald i konflikt. Gjennom TfP-partnarar som ISS, Accord og Kofi Annan International Peacekeeping Training Centre (KAIPTC) har Noreg mellom anna støtta opplæring i problemstillingar i samband med seksualisert vald i konflikt i ei rekkje afrikanske land.
  • Vi støttar Den afrikanske unionen (AU) sin spesialutsending for kvinner, fred og tryggleik, Bineta Diop.
  • Vi medverkar til det arbeidet som FNs generalsekretærs spesialrepresentant for seksualisert vald i konflikt, Pramila Patten, utfører.
  • Både Isil og Boko Haram nyttar seksualisert vald som strategi. Ein sentral del av innsatsen vår mot valdeleg ekstremisme handlar derfor om kamp mot seksualisert vald.
  • Det britisk-initierte nettverket Call to Action on Improving the Protection of Women and Girls in Emergencies legg vekt på vern heilt frå starten av ei humanitær katastrofe. Noreg har slutta seg til dette initiativet, og styrkjer innsatsen i nettverket.
  • Den målretta innsatsen mot kjønnsbasert og seksualisert vald, kvinners rettar og seksuell og reproduktiv helse over humanitære budsjettlinjer utgjorde 158 millionar kroner i 2017. Dette er ein auke på 40 prosent jamført med 2016. Midlane gjekk til tiltak for konkret operasjonalisering i felt, og til styrking av kjønnsperspektivet i ulike fasar av det humanitære arbeidet. Midlane vert fordelte til FN-organisasjonar, Raudekrossen og norske sivilsamfunnsorganisasjonar.
  • Satsinga er vidareført i 2018. Mellom anna aukar Noreg støtta til Den internasjonale raudekross-komiteen (ICRC) sin appell mot seksualisert vald. I tillegg aukar vi støtta til det arbeidet som FNs befolkningsfond (UNFPA) gjer i Syria-krisen i samband med kjønnsbasert vald og seksuell og reproduktiv helse. Vi vidarefører òg støtta til det arbeidet som Kirkens Nødhjelp gjer i kampen mot seksualisert og kjønnsbasert vald, mellom anna i DR Kongo og mot minoritetar i Syria og granneland.
Til toppen