Biebmoruovttut ja biebmoruovttuid soahpamuš

Almmustahttináigodat

Almmustahtti: Mánáid-, dásseárvo- ja searvadahttindepartemeanta

Biebmoruoktu lea priváhta ruoktu mii áimmahuššá mánáid dan áiggi go eai sáhte orrut váhnemiiddis luhtte. Badjel 80% buot mánáin geat dárbbašit fuolahusa mánáidsuodjalusbálvalusa bokte ásset biebmoruovttuin.

Mánáidsuodjalusa ovddasvástádus lea diđoštallat movt mánáin ja biebmoruovttuin manná,ja fuolahit dárbbašlaš veahkkedoaimmaid. Biebmováhnemat ovddimusat barget ovttas gielddalaš mánáidsuodjalusbálvalusain, muhto dávjá maid máná bearrašiin máná dárbbuid ja máná boahtteáiggi birra.

Gáibádusat biebmováhnemiidda

Biebmováhnemiin galget leat erenoamáš návccat fállat mánnái oadjebas ja buori ruovttu. Sis galgá leat stáđis eallindilli, dábálaš buorre dearvvašvuohta ja buorit ovttasbargannávccat. Maiddái gáibiduvvo ahte biebmováhnemiin lea ekonomiija, ássanviessu ja sosiála fierpmádat mii addá mánnái buorre eallindili. Biebmováhnemiin galgá dasto leat buorre meannudus ja sii galget maid sáhttit čájehit dohkálaš politiijaduođaštusa.  

Oahpahus

Mánáid-, nuoraid- ja bearašossodat (Mnbossodat) fállá oahpahusa biebmováhnemiidda. Pride lea oahpahus- ja háhkanprográmma mii fállojuvvo sidjiide geat háliidit leat biebmováhnemin. Prográmma bokte sáhttet oassálaččat ieža árvvoštallat nákcejit go sii doaibmat biebmováhnemin.

Gielddalaš biebmoruovttut

Sullii 90% buot biebmoruovttuin leat gielddalaš biebmoruovttut, gos biebmováhnemat leat dahkan soahpamuša ja ožžot mávssu barggu ovddas dan gielddas mii máná fuolaha.  Biebmováhnemiid ja mánáidsuodjalusbálvalusa gaskasaš áššit muddejuvvojit biebmoruoktosoahpamuša bokte, mii lea čadnojuvvon ovttaskas mánnái.   

Stáhtalaš heahte- ja bearašruovttut

Dáin ruovttuin leat erenoamáš gelbbolašvuohta vuostáiváldit mánáid ja nuoraid mat leat heahtedilis (heahteruovttut) dahje mánáid ja nuoraid geain leat erenoamáš dárbbut (bearašruovttut).  Dát ruovttut doibmet dábálaččat ásahusaid ovddas, ja lea áibbas gáibideaddjin ahte unnimusat nubbi váhnen lea bargguheapme. Stáhtas lea ovddasvástádus dáid ruovttuid badjel, ja ruovttut galget dahkat 5-jahkásaš joatkevaš standárdašiehtadusaid stáhtalaš guovlulaš mánáidsuodjaluseiseválddiin (Mnbossodat) mii maiddái doaimmaha mávssu barggu ovddas. Joatkevaš šiehtadus mearkkaša ahte šiehtadus gusto vaikko mánát eai leat sirdojuvvon dán ruktui. Lassin galgá vel stáhtalaš biebmoruovttuide dahkkojuvvot biebmoruoktosoahpamuš gaskal biebmováhnemiid ja gieldda máná sirdima birra.