Mánáidsuodjalusásahusat

Almmustahttináigodat

Almmustahtti: Mánáid-, dásseárvo- ja searvadahttindepartemeanta

Mánáid-, nuoraid- ja bearašossodagas (Mnbossodat) lea ovddasvástádus mánáidsuodjaluslága vuođul dohkkehit ja jođihit mánáidsuodjalusásahusaid. Geavahuvvojit maid priváhta ja gielddalaš ásahusat maid Mnbossodat lea dohkkehan. 2012 geavahedje 1279 máná ja nuora mánáidsuodjalusásahusaid.

Mnbossodat galgá kvalitehtasihkkarastit buot mánáidsuodjalusásahusain. Kvalitehta gáibádusat gustojit beroškeahttá eaiggátvuođas. Ásahusain galgá earret eará mearriduvvon ulbmiljoavku ja čielga fágalaš doaibmaulbmil. Bargovuogit maid ásahus geavaha galget leat fágalaččat ja ehtalaččat dohkkehuvvon ja heivehuvvon ásahusa ulbmiljovkui ja ásahusa ulbmiliidda ja dat galgá čuovvut dábálaš dohkkehuvvon fágateoriijaid. Gáibiduvvo maid ahte ásahusain leat bargit ja ahte bargiin lea gelbbolašvuohta. 

Priváhta ja gielddalaš mánáidsuodjalusásahusaid lea maid vejolaš geavahit jos Mnbossodat lea daid dohkkehan. Mnbossodat sáhttá goas ihkinassii dárkkistit čuvvot go priváhta ja gielddalaš mánáidsuodjalusásahusat dohkkehuvvon eavttuid. 

Fylkkamánni bearráigeahččá jođihuvvojit go ásahusat gustovaš njuolggadusaid mielde ja ožžot go mánát dohkálaš fálaldaga ja divššu ásahusas. 

Dan áiggi go mánát ja nuorat orrot mánáidsuodjalusásahusas gusto Láhkaásahus vuoigatvuođaid birra ja geavahit bákku mánáidsuodjalusásahusas (vuoigatvuođaláhkaásahus). Láhkaásahus regulere ássiid vuoigatvuođaid ja mearrida makkár bákkolaš doaibmabijuid ja ráddjemiid ásahus sáhttá geavahit ássiid ektui.  Láhkaásahusa ulbmil lea sihkkarastit ahte ásahusat addet mánáide dohkálaš fuolahusa ja divššu. Jos mánná oaivvilda ahte láhkaásahusa mearrádusat leat rihkkojuvvon, de sáhttá dan váidit fylkkamánnii. 

 

Ovttaskas vuolleahkásaš dorvoohccit fuolahusguovddážiin

Mánáidsuodjaluseiseválddit galget buot ovttaskas nuorra doevoohcciide vuollel 15 jagi fállat orrunsaji fuolahusguovddážis. Olgoriikadirektoráhta ovddasvástádus lea fuolahit ovttaskas nuorra  doevoohcciide saji  vuolleahkásaččaid vuostáiváldin báikái dahje sierra ossodahkii dábálaš dorvoguovddážis.

Fuolahusguovddáš galgá vuhtiiváldit vuolleahkásaččaid fuolahusdárbbuid ja oadjebasvuođa, ja fuolahit ahte sii ožžot dárbbašlaš čuovvoleami ja divššu. Dát mearkkaša ea.ea. čuovvolanvástádus go mánná álgá skuvlii, dearvvašvuođabálvalusaid fuolahit jna. Fálaldagat maid mánná oažžu fuolahusguovddážis gustojit dassá go olgoriikaeiseválddit mearridit dorvoohcamuša, ja mánná ásaiduvvá muhtun gildii, dahje fárre eret riikkas.

 

Ovttaskas vuolleahkásaš asyla ohccit ja mánáidsuodjalusláhka

Mánáidsuodjalusláhka gusto buot mánáide Norggas sorjáskeahttá dorvoohcciid stáhtusa ja stáhtalahttovuođa. Ovttaskas vuolleahkásaš doevoohcciin lea, nu go eará mánáin Norggas, vuoigatvuohta bálvalusaide ja doaibmabijuide mánáidsuodjalusbálvaluslága vuođul. Jos mánáidsuodjalus oažžu cavgileami ahte váruhit dorvoohcci mánás heajos dili, de galgá dát cavgileapmi čuovvoluvvot seammá vuogi mielde go muđui eará mánáidsuodjalusáššit.