Dásseárvu sohkabeliid gaskka

Mii áigut nannet dásseárvvu ja ovddidit buoret vealahansuodjalusa buohkaid várás. Servodat gos eat vealat ovttage gáibida dásseárvvu ja ovttalágan vejolašvuođaid buohkaide. Danne ferte mis leat nana ja čielga láhka mii čielgasit gieldá vealaheami sohkabeliid gaskkas ja ásaha beaktilis riektesuddjema.

Nissonvealahankonvenšuvdna

Nissonvealahankonvenšuvdna mearriduvvui ON váldočoahkkimis juovlamánu 18.b.1979 ja fápmuduvvui čakčamánu 3.b.1981. 189 stáhta leat das mielde. Norga ratifiserii konvenšuvnna miessemánu 21.b. 1981.

ON nissonvealahankonvenšuvnna lassiprotokolla mearriduvvui golggotmánu 6.b. 1999 ja Norga ratifiserii dan njukčamánu 5.b. 2002. ON nissonvealahankonvenšuvdna šattai oassi norgga lágas ovddit dásseárvolága bokte. Konvenšuvdna laktojuvvui olmmošvuoigatvuođaláhkii geassemánu 19.b.2009, ja lea Norgga lágaid bajábealde.

Dásseárvo- ja vealahanláhka

Riekti ahte ii vealahuvvot sohkabeali dáfus lea olmmošvuoigatvuohta nannejuvvon ollu konvenšuvnnain. Vealahanláhka lea deháleamos veahkkeneavvu čađahit dan lágan geatnegasvuođaid.

Dásseárvoláhka ja vealahangielddus (Dásseárvo- ja vealahanláhka) bođii fápmui ođđajagimánu 1. beaivvi 2018:s. Láhka bođii njealji lága sadjái maid ulbmil lei suddjet  vealaheami vuostá beroškeahttá sohkabealis, čearddalaš gullevašvuođas, doaibmavádjitvuođas ja seksuála sojus, sohkabealleidentitehtas ja sohkabealleovdanbuktimis.

Dásseárvo- ja vealahanláhka galgá suddjet vealaheami vuostá sohkabeali ja áhpehisvuođa geažil, ja jos riegádahttima dahje adopšuvnna oktavuođas dárbbaša virgelobi, ja fuolahusdoaimmaid geažil.  Lága ulbmil lea ovddidit dásseárvvu sohkabeliid gaskka. Nissonat ja albmát galget oažžut ovttalágan vejolašvuođaid váldit oahpu, barggu, ja ovdánit kultuvrralaččat ja fágalaččat. Suddjen guoská sihke nissoniidda ja albmáide, vaikko dásseárvolága ulbmilat eanemusat ovddidit nissoniid beroštumiid gč. §1. Láhka geatnegahttá bargoaddiid, bargoeallima organisašuvnnaid ja almmolaš eiseválddiid aktiivvalaččat bargat dásseárvvu ovdii.

Vealahanáittardeaddjiláhka

Ođđa dásseárvo- ja vealahanáittardeaddjiláhka ja Vealahanlávdegoddi (vealahanáittardeaddjiláhka) bođii fápmui ođđajagimánu 1.b.2018. Láhka geatnegahttá Dásseárvo- ja vealahanáittardeaddji bargat dásseárvvu ovdii, ja seammás dat addá Vealahanlávdegoddái eanet válddi hálddašit vealahanláhkamearrádusaid.   

Dásseárvo- ja vealahanáittardeaddji (DVÁ) galgá ovddidit dásseárvvu ja vuosttaldit vealaheami buot servodatsurggiin beroškeahttá sohkabealis. Buohkat sáhttet váldit oktavuođa Dásseárvo- ja vealahanáittardeddjiin jos dárbbašit bagadeami dásseárvo- ja vealahanláhkamearrádusain. Áittardeaddji bearráigeahččá rihkkot go eiseválddit ON-konvenšuvnnaid olmmošvuoigatvuođaid soahpamušaid. Vealahanlávdegoddi meannuda váidagiid jos láhka rihkkojuvvo.  Lávdegoddi sáhttá gáibidit máksit buhtadusa vealahanáššiin bargoeallima siskkobealde. Lávdegoddi sáhttá maid mearridit buhtadusa muhtun álkis áššediliin.

Ođđa láhka bođii fápmui ođđajagimánu 1.b.2020. Láhkarievdadus addá Vealahanlávdegoddái válddii gieđahallat áššiid mat gusket seksuála loavkašuhttimii. Dán rádjai leat dákkár áššit meannuduvvon duopmostuoluin. Láhkarievdadus mearkkaša maid ahte Dásseárvo- ja vealahanáittardeaddji beassá addit buoret bagadallan- ja veahkkefálaldagaid olbmuide geat leat gillán seksuála loavkašuhttimiid.