Dán mearkkaša DAB dutnje

2017:s giddejit analoga FM-neahtat riikkaviidosaš rádioi. Smiehtat go maid nuppástuhttin mearkkaša dutnje? Dáppe gávnnat vástádusaid digitála rádiomolsuma birra.

Manin DAB?

Buot stuora aktevrrat norgga rádiosuorggis dorjot digitaliserema. Rádio ferte maid iežas ođastit mediaduohtavuođas gos rádio ferte gilvalit ođđa digitála bálvalusaiguin. FM nuppástuhttin DAB:i mearkkaša:

Buoret kvalitehta

DAB:in sáhtát guldalit rádio nu ahte ii šoava ja don oaččut eanet bálvalusaid nugo digitála teaksta- ja govvasignálaid sirdima rádioapparáhtas. Gearggusvuohta buorrána go neahtta ii leat nu hearki, ja dalle lea vejolaš botket sisa buot kanálaide oktanis addit dutnje gii leat luotta alde dehálaš heahtedieđuid.

Eanet válljenvejolašvuođat

Boares FM-fierpmádagaide čáhket dušše soames kanálat. DAB addá dutnje eanet kanálaid sihke kommersiála aktevrrain ja NRK:s. Eanet kanálat buktet eanet gilvvu ráhkadit buoremus vejolaš rádio, mii boahtá dutnje guldaleaddjái ávkin. Ollu sajiin leat maid báikkálaš DAB-neahtat ja plánejuvvojit eambbo.

Ođđaseabbo teknologiija

FM:in leamaš hástalus oažžut rádiojiena miehta riikka go leat alla várit ja čiekŋalis vuonat. DAB-teknologiija dohkkeha heajubut signálaid go dan maid FM gáibida, ja sáhttá ávkkástallat eanadaga signálamáhcahemiid. Danin dárbbašit DAB-neahtat unnit sáddenrusttegiid go FM-neahtat, seammás go mis sáhttet leat eanet kanálat.


Manin ii DAB ja FM?

Ruhta eanet ja buoret rádiosisdollui

Sullii 200 báikkálašrádio besset joatkit sáddeme FM:s vihtta jagi maŋŋel nationála FM-jáddadeami, muhto lea hui divrras doaimmahit riikkaviidosaš FM-neahta viidáseappo bálddalaga DAB:in. Lea dál vejolaš miehta riikka guldalit DAB-sáddagiid main lea liikka buorre dahje buoret gokčan go FM:s.

Meroštallamiid vuođul livčče liigegolut doalahit sihke FM ja DAB šaddan sullii 180 millijovnna 2015-ruvnno jahkái, áigodagas 2017-2019. Dat golut livčče lassánan mealgat maŋŋel 2019 daningo FM-neahtaid dárbbaša ođasmahttit. Meroštallamat dahkkon 2011:s čájehedje ahte dárbbašlaš divodangolut FM-neahtaid doalahit 2031 rádjái, livčče sáhttán šaddat liika stuora gollun go hukset riikkaviidosaš DAB-neahta mas lea sadji mihá eanet kanálaide ja mas lea buoret gearggusvuohta.

Kommersiála DAB-neahta huksen lea ruhtaduvvon kommersiála rádiokanálaid bokte ja NRK DAB-neahtta ges lea NRK máksán. Ruhta maid seastá FM-neahtaid jáddademiin sáhttá geavahuvvot buoridit vel eanet daid ođđa DAB-neahtaid ja ráhkadit eanet ja buoret rádiosisdoalu.

Jáddadeami eavttut leat ollašuvvon

Stuoradiggi dohkkehii rádio digitaliserema 2011 miessemánus. Mearrádus giddet riikkaviidosaš FM-neahta dahkkui ollašuhttin dihte guhkes digitaliserenproseassa. Jáddadanáigemearrái bidje vihtta eavttu vuođđun mat buot leat ollašuvvon. Eavttut ledje:

  • NRK rádiofálaldagas ferte leat digitála gokčan mii vástida otná P1-gokčama FM-neahtas.
  • Kommersiála neahtta ferte huksejuvvot nu ahte gokčá unnimus 90 proseantta álbmogis.
  • Digitála rádiofálaldat ferte leat liigeávkin olbmuide.
  • Biilii fertejit gávdnot hálbbes ja teknologalaš duhtadeaddji čovdosat rádiovuostáiváldimii.
  • Unnimus bealli rádioguldaleddjiin fertejit beaivválaččat guldalit ollislaččat dahje belohahkii digitála rádiovuogádagas.

Maŋŋel go mearriduvvui jáddadit FM-neahtaid, de leat rádioaktevrrat viiddidan sin fálaldagaid ođđa kanálaiguin, vai eambbogat geavahišgohtet digitálarádio ja sii leat badjelasas váldán stuora ekonomalaš goluid go luhttet ahte norgga politihkkarat doalahit dáid eavttuid. Guldaleaddjit leat dávistan dasa go leat oastán ollu digitálarádioid ja geavahišgoahtán viiddiduvvon fálaldaga.

FM-neahtaid jáddadeapmi álgá ođđajagimánu 11.b. 2017:s Nordlánddas ja loahpahuvvo Romssain ja Finnmárkkuin 13.b. juovlamánus. Dáppe oainnát goas FM-sáddagiid jáddadit doppe gos don orut: http://www.medietilsynet.no/mediebildet/digitalradio/


Manne ii dušše neahttarádio?

DAB addá buoret kvalitehta ja beasatlašvuođa

Digitaliseren mielddisbuktá ollu ođđa vejolašvuođaid rádiomediai, muhto áibmomedia lea vuođđun, mii áimmahuššá daid dehálaš iešvuođaid mii dahká ahte rádio lea rádio. DAB áibmomedia bokte sihkkarastá beasatlašvuođa rádioi miehtá. Ii leat seamma ládje go neahttarádioin, kvalitehtii ja beasatlašvuhtii ii váikkut dat ahte galle guldaleaddji leat. Rádios lea dehálaš gearggusvuođa doaibma ja DAB:s leat stuora ovdamunit dán suorggis buohtastahtton FM:in ja neahttarádioin.

DAB lea nuvttá ja stabiila

DAB-neahtta maid sihkkarastá ahte rádio ain lea nuvttá geavahit. Vaikko neahttarádio sáhttá doaibmat bures ruovttus, de sáhttá jođánit šaddat divrras jus galgá geavahit mobiila govdafierpmádaga biillas. Stabilitehta ja kapasitehta lea odne nai mihá heajut go DAB vuostáiváldimis. Guldaleddjiide lea danin ovdamunni ahte lassin mobiila govdafierpmádahkii gávdno DAB-neahtta mii gokčá olles riikka, ja sii eai dárbbaš máksit guldalit rádio.

Muhto mo lea DAB biillas ja gokčan biilaluottaid alde?

Buot biillat sáhttet oažžut DAB

Eanaš ođđa biillain lea DAB+ rádio dábálaš. Buot biillaid sáhttá ođasmahttit DAB+:i adapteriin. Leat máŋggalágán adapterat maid gaskkas sáhttá válljet. Sáhttá maiddái molsut olles rádio. Buot DAB-rádiot ain vuostáiváldet FM, nu ahte don sáhtát nai ain guldalit báikkálašrádio.

Lea dehálaš giddet anteanna riekta vai oažžu buori rádio vuostáiváldima. Dáppe gávnnat eambbo dieđuid movt oaččut DAB iežat biilii: http://radio.no/userguide/i-bilen/

DAB:s lea buoret gokčan luotta alde go FM:s

DAB-neahtat gokčet buorebut go FM olles luoddafierpmádagas. DAB-gokčan luottain vuoruhuvvo ođđa rádioneahtaid huksemis ja čađat dahkkojit muddemat buoridan dihte gokčama. Buot luoddatuneallain mas dál lea FM galget oažžut DAB dassážii go FM jáddaduvvo.

Dáppe sáhtát iskkat DAB-gokčama du guovllus: http://radio.no/dekning/


Ferten go bálkestit FM-rádio?

Boares rádio sáhtát ođasmahttit ja geavahit viidáseappo, dahje sáhtát ávnnasmáhccit dan. Ollu FM-rádioid sáhttá geavahit maŋŋel go sirdašuvvá DAB:i, muhto de ferte atnit adaptera. Adapter dahká ahte rádio vuostáiváldá DAB-signálaid.

Loga eambbo dáppe: http://radio.no/digitalisering/dab-og-miljokonsekvenser/


Lea go dušše Norggas DAB?

Norga lea vuosttaš riikka mii jáddada nationála FM-neahtaid, muhto mii eat leat dat áidna geat digitaliseret rádio ja vuoruhit DAB. Min maŋis čuvvot omd. Stuorra Británnia, Dánmárku, Duiska, Itália, Belgia, Nederlánda, Polen ja Irlánda. Topografiija lea váldosivvan manin Norga lea ovddemus, dáppe leat čiekŋalis vuonat ja alla várit ja bieđggus ássanminsttar mii dahká hui divrrasin doaimmahit norgga FM-fierpmádagaid go buohtastahttá eará riikkaiguin.


Mii lea erohus DAB:s ja DAB+:s?

2007:s bođii ođasmahttojuvvon veršuvdna DAB-teknologiijas mii gohčoduvvo DAB+. DAB+:s lea sadji eanet kanálaide ja teknologiijas lea stuorat sadji liigebálvalusaide, nugo teaksta ja govat digitála rádiosáddagiidda. Rádiot main lea boares DAB-teknologiija eai sáhte vuostáiváldit rádiosáddagiid mat leat kodejuvvon DAB+:s.

 

Lea go mihkke eará maid smiehtat? Čujuhusas radio.no gávnnat eambbo jearaldagaid ja vástádusaid, gokčankártta ja bagadusaid.

Sáhtát maid váldit oktavuođa:

Mediabearráigeahčuin: www.medietilsynet.no/digitalradio ja digitalradio@medietilsynet.no

Digitalradio Norge: https://radio.no