Oasálaččat leat geatnegahttán iežaset áŋgiruššat dearvvašleappot biebmodoalu Biebmodoalloguoibmevuođa bokte, ja leat mielde álkidahttime geavaheaddjiide válljet dearvvašlaččat.

Go dahká dábálaš borramušaid dearvvašlaččabun, fállá dearvvašlaččabut borramušaid kioskkain, bensinstašuvnnain, kantiinnain ja eará boradanbáikkiin, ja go aktiivvalaččat ovddida dearvvašlaččabut molssaeavttuid, de váikkuha dasa.

Sektorrasttideaddji ovttasbargu

Ovttasbargu lea dehálaš gaskaoapmin oažžut áigái beaktilet ovttasbarggu osolaččaid gaskkas mat buvttadit ja vuvdet biepmu, vai olbmuide šaddá álkit čuovvut nationála biebmorávvagiid.

Ráđđehus háliida ahte olbmot galget borrat eanet šaddosiid, ruotnasiid, murjjiid, roavva gordnebiepmuid, guoli ja mearrabiepmuid, ja unnit lasihuvvon sohkkara, sáltti ja gallehuvvon buoiddi.

Dearvvašmeahttun biebmodoallu mielddisbuktá buozanvuođaid, dearvvašvuođaváttuid ja oanida eallima. Ovttasbarggus geatnegahttet danne osolaččat geahččalit oktasaš mearriduvvon logu olahit. Dasa lassin galgá juohke doaimmaheaddji bidjat iežaset mihttomeriid mat galget raporterejuvvot dearvvašvuođaeiseválddiide. Muhtumat dain bajimus mihttomeriin leat:

  • Lasihuvvon sohkar biebmodoalus lea unnon 10 energiijaprosentii ovdal 2030.
  • Ruotnasiid, šaddosiid ja murjjiid borran lea lassánan 8 proseanttain ovdal 2030 jagi 2024 ektui.
  • Roavva gordnegálvvuid borran lea lassánan 3 proseanttain ovdal 2030 jagi 2024 ektui.
  • Guoli ja mearrabiepmuid borran lea lassánan 5 proseantačuoggáin ovdal 2030 jagi 2024 ektui.
  • Mielkki, yoghurta ja vuostá, mat leat merkejuvvon 3 om dagen (3 beaivái) mearkkain, borran lea lassánan 3 proseanttain ovdal 2030 jagi 2025 ektui.
  • Nøkkehull (čoavddaráigi) merkejuvvon buktagiid lohku galgá lassánit 26 prosentii, mihtiduvvon árvvuin ja volumain, ovdal 2030.
  • Galget leat 2200 eanet buktagat main lea čoavddaráigi mearka ovdal 2030.
  • Nationála biebmorávvagiid dovdan galgá lassánit 80 prosentii, ja luohttámuš galgá bisuhuvvot

Álkit válljet dearvvašlaččat

Ovttasbarggu osolaččat galget dahkat álkibun geavaheddjiide válljet dearvvašlaččat dainna lágiin ahte ráhkadit iežaset buktagiid dearvvašlaččabun, heivehit poršuvdna- ja páhkkasturrodagaid, ovddidit dearvvašlaččabut molssaeavttuid, čájehit várrogasvuođa gosa bidjet gálvvuideaset ja ovdánahttit ođđa dearvvašlaš buktagiid.

Dearvvašvuođadirektoráhtas lea ovddasvástádus juohkit dieđuid biebmodoalu ja dearvvašvuođa oktavuođa birra ja juohkit dieđuid biebmorávvagiid birra. Dearvvašvuođadirektoráhtas lea maiddái biebmodoalloguoibmevuođa čađaheami čállingoddeovddasvástádus, ja departemeanta láigoha fas ealáhusjoavkku mii lea šiehtadusa organiserema bajimus orgána.

Šiehtadus boahtá dearvvašleabbo biebmodoalu áigumuššiehtadusa sadjái ja lea fámus juovlamánu 31. beaivái 2030. Bargoovdáneapmi galgá mihtiduvvot juohke jagi, ja evalueren galgá čađahuvvot guokte jagi maŋŋil.

Šiehtadusa ovddeš evalueremat

Dutkanásahus Fafo evaluerii áigumuššiehtadusa barggu (fafo.no) jagi 2021 lohppii. Evalueren čájehii ahte osolaččat leat defineren ahte biebmodoallobargu lea okta sin strategalaš mihtuin juogalágan hámis, ja ahte áigumuššiehtadus veahkeha ja láidesta dán barggu.

Eanemus geavahuvvon doaibmabijut fitnodagaid gaskkas ledje rievdadit buktagiid seaguhusa, ja ovdánahttit ođđa buktagiid ja márkanfievrridandoaibmabijuid.

FHI (ÁDI) ráhkadii ođđa evaluerema (fhi.no) šiehtadusa kvantitatiiva mihtuid ektui 2025:s. Evalueren čájehii ahte ulbmil buoridit čoavdderáigegálvvuid gávpejođu lei olahuvvon, ja ahte sáltti hárrái lei leamaš positiivvalaš ovdáneapmi dađistaga unnun sáltesisdoaluin muhtun dehálaš biebmogálvošlájain, earret eará láibbis, vuosttás, biergobuktagiin ja sovssain.

Evalueren čájehii muđui ahte lei vuollegis ollašuhttin mihttomeriin go guoská man ollu sálti, lasihuvvon sohkar, gallehuvvon buoidi ja #Eambbo-borramušat (#MerAv-mat) (šaddosat, muorjjit, ruotnasat, roavva gordnebuktagat ja mearrabiepmu) obbalaččat borrojuvvo, mas ledje unnán dahje eai makkárge positiivvalaš rievdamat. Muhtun dáhpáhusain ledje negatiivvalaš rievdamat jagiid 2015 ja 2023/2024 guoskevaš paramehteriin.

Sáhttet leat máŋga siva dasa go mihttomearit eai ollašuvvan. Sii ledje álggus oalle gudneáŋgirat. Dasa lassin soitet bálddalaš dáhpáhusat servodagas váikkuhan sáltti, lasihuvvon sohkkara, gallehuvvon buoiddi, ja #Eambbo-borramušat (#MerAv-mat) borramii šiehtadusáigodagas, mii dahká váttisin meroštallat guđelágan váikkuhusat šiehtadusas leat leamaš. Ovdamearkka dihte lea biebmu divron, erenoamážit #Eambbo-borramušat, ja biebmojávkan lea njiedjan áigodagas.

Áigumuššiehtadus loahpahuvvui juovlamánu 31. beaivvi 2025.

Fáktát ealáhusjoavkku birra

Dearvvašvuođa- ja fuolahusministtar ásahii 2014:s biebmosuorggi ealáhusjoavkku. Ealáhusjoavkkus leat borramušsuorggi doaimmaheaddjit mielde.

Barggu váldoulbmil lea dahkat álkibun geavaheaddjái válljet dearvvašlaččat. Dát mearkkaša eanet šattuid ja murjjiid, ruotnasiid, roavva gordnegálvvuid, guoli ja mearrabiepmuid, ja borrat unnit sohkkara, sáltti ja gallehuvvon buoiddi.

Ealáhusjoavkku čuovvoleapmin, de sohpe Dearvvašvuođa- ja fuolahusdepartemeanta ja biebmosuorgi 2016:s áigumuššiehtadusa ovttasbargan dihte buoridit biebmodoalu. Ulbmilin lei dahkat joavkku bargguid eanet ollislažžan ja vuorddehahttin. 2018:s viiddiduvvui šiehtadus nu ahte dat maiddái fátmmasta guossohanealáhusa, ja 2021:s šiehtaduvvui šiehtadus ođđasit ja bisttii juovlamánu 31. beaivái 2025.

Ođđa šiehtadus - Biebmodoalloguoibmevuohta - šihttojuvvui golggotmánu 12. b. 2026. Dát šiehtadus lea viiddiduvvon gustot maiddái diehtojuohkinkantuvrraide.