Fástadoavttir lea pasieantta deháleamos ja dávjjimus vuosttaš oktavuohta dearvvašvuođabálvalusain. Buohkain geat dan háliidit lea vuoigatvuohta fástadoaktárii ja diehtit su nama.

Fástadoaktára ovddasvástádus

Beaivet lea fástadoaktáris ovddasvástádus dárbbašlaš dábálašdoavttirbálvalusain olbmuide geat leat su listtus. Dasa gullá maiddái heahteveahkki.

Fástadoaktáriin lea dehálaš doaibma koordineret pasieantta dárbbu medisiinnalaš bálvalusaide ja ovttasbargá eará dearvvašvuođa- ja fuolahusbálvalusaiguin suohkanis, NAV:in ja spesialistadearvvašvuođabálvalusain.

Fástadoaktáris lea guovddášdoaibman leat eará dearvvašvuođa- ja čálgoortnegiid verrátfákta, ovdamearkka dihte čujuhit spesialistadearvvašvuođabálvalussii ja laboratoria- ja govvaguorahallamiidda, mearridit dálkasiid ja leat áššedovdi buohccindieđiheamis.

Eará barggut

Fástadoaktáriin leat dasa lassin dávjá eará dábálašmedisiinnalaš barggut suohkaniin nu go dearvvašvuođastašuvdna- ja skuvladearvvašvuođabálvalus, buhcciidruoktu, suohkana fáhkka jándorossodat (KAD), giddagasdearvvašvuođabálvalus ja oassálastit doavtterfáktii.

Fástadoavttir sáhttá addit čujuhusa dárbbašlaš dearvvašvuođaveahkkái, dan mielde makkár divššu dahje veahki pasieanta dárbbaša. Pasieanta gii dárbbaša guorahallama ja/dahje dálkkodeami spesialistadearvvašvuođabálvalusas muhtun buozanvuođa dihte, sáhttá čujuhuvvot spesialistta lusa. Dát sáhttet leat priváhta šiehtadusspesialisttat, dat sáhttet leat spesialisttat geat hospiterejit guovllumedisiinnalaš guovddážis, lávdaduvvon poliklinihkas, dahje buohcceviesuid poliklinihkaid spesialisttat.

Go buohccá dahje roasmmehuvvá fáhkka dahje dárbbaša fáhkka veahki mii čuožžila eahkes dahje ihkku mainna ii sáhte vuordit nuppi beaivái, de galgá váldit oktavuođa doavtterfávttain. Jus dárbbaha medisiinnalaš heahteveahki de galgá riŋget 113, ja nationála doavtterfáktanummar lea 116 117.

Guovlomedisiinnalaš guovddážat

Guovlomedisiinnalaš guovddážis leat spesialistadearvvašvuođabálvalus ja suohkanlaš dearvvašvuođa- ja fuolahusbálvalusat ovtta sajis.

Doppe sáhttet leat fástadoaktárat, fysioterapevttat, oktasaš fáhkkavuostáváldimat, riegádahttinlatnja, doavtterspesialisttat, dialiisafálaldat ja eará.

Guovllupsykiátralaš guovddážat

Psyhkalaččat buohcci pasieanta sáhttá oažžut čujuhusa poliklinihkalaš dikšui dahje orrumii čálihuvvot psyhkalaš dearvvašvuođasuodjalussii, ovdamearkka dihte guovllupsykiátralaš guovddážii. Doppe fállet spesialiserejuvvon bálvalusaid psyhkalaš dearvvašvuođasuddjemis.

Pasieanttat geat dárbbašit eanet spesialiserejuvvon divššu, sáhttet čujuhuvvot buohccevissui. Pasieanttat geain leat gárrenmirkováttisvuođat sáhttet oažžut čujuhusa poliklinihkalaš dikšui dahje čálihuvvot orrumii gárrenmirkoinstitušuvdnii.

Buohcceviessu

Dilálašvuođain (sihke somáhtalaš ja psyhkalaš) mat gáibidit čáliheami orrumii, oažžu pasieanta dábálaččat čujuhusa juogo almmolaš dahje priváhta buohccevissui.

Pasieanta sáhttá ieš válljet guđe buohccevissui háliida, buohcceviessoválljen (helsenorge.no) ortnega bokte.

Pasieanttat sáhttet maid válljet oažžut divššu priváhta buohcceviesuin mat leat dahkan šiehtadusaid regionála dearvvašvuođadoaimmahagaiguin. Medisiinnalaš spesialiserema geažil šaddet buohcceviesut dávjá eanet spesialiserejuvvon, ja barggut juhkkojuvvojit danne buohcceviesuid gaskkas.

Ambulánsabálvalus

Ambulánsabálvalus lea oassi spesialistadearvvašvuođabálvalusas, ja máŋgga dáhpáhusas álgá dikšu ambulánssas, manadettiin buohccevissui.

Duođalaš dáhpáhusain, go ferte álggahit dálkkodeami ja boahtit buohccevissui jođánit, de geavahuvvo helikopter mas lea doavttir fárus.

Jus dárbbaša medisiinnalaš heahteveahki, de galgá riŋget 113.

Veajuiduhttin ja lášmmohallan

Go lea leamaš buohcceviesus lea máŋgasis dárbu veajuiduhttimii ja lášmmohallamii muhtin áiggi. Dát sáhttá dáhpáhuvvat lášmmodahttiinstitušuvnnas dahje suohkanis.

Soames divššohasat, erenoamážit vuoras olbmot, sáhttet dárbbašit vuoiŋŋastanorruma maŋŋil buohcceviessodálkkodeami, juoga mii fállojuvvo erenoamážit láhččojuvvon ossodagain buohcceviesuin ja dearvvašvuođaviesuin.

Vuorraset pasientii geas lea dihto buozanvuođadilli, geas ovdamearkka dihte hedjona dihto dilli, mii ii gáibit orruma buohcciviesus, sáhttá leat ávki orrut buhcciidlanjas dahje suohkana fáhkkatlaš jándorovttadagain, main leat erenoamážit ráhkkanahtton váldit vuostá daid pasieanttaid.

Vuođđodearvvašvuođabálvalus ja spesialistadearvvašvuođabálvalus

Vuođđodearvvašvuođabálvalus lea suohkana ovddasvástádus. Suohkaniid dearvvašvuođa- ja fuolahusbálvalusat fátmmastit earret eará dábálašdoavtterbálvalusaid, dearvvašvuođastašuvdna- ja skuvladearvvašvuođabálvalusa, fysioterapiija, veajuiduhttima, ruovttubálvalusaid ja buhcciidruovttu.

Muhtun fálaldagaid organiserejit suohkan ja spesialistadearvvašvuođabálvalus ovttas, nu go ovdamearkka dihte guovllumedisiinnalaš guovddážiid, muhtun buhcciidruovttofálaldagaid ja hospice-fálaldagaid.

Regionála dearvvašvuođadoaimmahagain – Davvi dearvvašvuohta (helse-nord.no), Gaska-Norgga dearvvašvuohta (helse-midt.no), Oarje dearvvašvuohta (helse-vest.no) ja Lulli-nuorta dearvvašvuohta (helse-sorost.no) – lea ovddasvástádus spesialistadearvvašvuođabálvalusain álbmogii iežaset dearvvašvuođaguovllus. Sii eaiggáduššet maiddái almmolaš buohcceviesuid guovllus. Almmolaš buohcceviesut leat organiserejuvvon dearvvašvuođadoaimmahagaide, maid regionála dearvvašvuođadoaimmahagat stivrejit.