Mii dáhpáhuvvá truvdnomolsuma oktavuođas?
Ođas | Almmustahtton: 28.08.2026 | Stáhtaministara kantuvra
Norga lea morrašis maŋŋel Majestehta Gonagas Harald V jápmima, ja muittaša gonagasa ráhkisvuođain. Leat máŋggat njuolggadusat das mii dáhpáhuvvá riikkas go monárka jápma ja ođđa gonagas galgá dahkat váli.
Norggas lea monarkiija, man stáhtaoaivámuš lea Majestehta Gonagas. Riika ii leat goassege stáhtaoaivámuša haga. Go monárka jápmá, de son geas lea vuosttaš árbevuoigatvuohta truvdnui šaddá automáhtalaččat gonagassan dahje dronnegin. Monárka jođiha jeavddalaš stáhtaráđđečoahkkimiid ráđđehusain Šloahtas.
Vuođđolága 6. § nanne geat leat truvnno vuoigadahtton árbbolaččat. Ovdalaš áigge lei dušše almmáiolbmuin árberiekti, muhto 1990 rájes leat nissonolbmot ja almmáiolbmot leamaš dásseárvosaččat. Sidjiide geat leat riegádan ovdal 1990, gusto dattetge ain dat ahte almmáiolbmuin lea árberiekti ovdalii nissonolbmuid.
Árberáidu lea lineára, mii mearkkaša ahte dušše gonagasa dahje dronnega mánát, dahje árbevuoigatvuođalaš olbmo mánát, sáhttet árbet.
Dát dáhpáhuvvá go monárka jápmá:
- Stuorradiggepresidentii, stáhtaministarii ja alimusriektejustitiáriusii dieđihuvvo jápmima birra.
- Ráđđehus čoahkkana erenoamáš ráđđehuskonferánsii.
- Ráđđehus deaivvada ođđa monárkkain erenoamáš stáhtaráđđečoahkkimis Šloahtas. Doppe virggálaččat almmuhuvvo ráđđehussii jápmima birra seammás go ođđa monárkka namma ja dovdocealkka ovdanbuktojuvvojit.
- Go monárka jápmá, de galgá son guhte šaddá ođđa monárkan njálmmálaččat vuordnut Stuoradiggái. Dát čuožžu vuođđolága 9. §:s. Ođđa monárka dahká dán váli Stuorradiggái: «Mun lohpidan ja vuortnun ahte áiggun ráđđet gonagasriikka Norgga konstitušuvnna ja lágaid mielde, nu duođai go Ipmil buot veagalaš ja buotdiehtti mu veahkeha!»
- Viidáseappot nanne vuođđolága § 44 ahte son guhte lea válddálaš agis ja šaddá nubbin árberáiddus, galgá čálalaččat dahkat váli Stuoradiggái.
Truvdnomolsumat Norggas ođđaset áiggis:
- Gonagas Haakon VII jámii iđđes čakčamánu 21.b. 1957. Erenoamáš stáhtaráđđečoahkkin ođđa gonagasain, gonagas Olav V:in, dollojuvvui Šloahtas seamma beaivvi. Sivas go Stuorradiggi ii lean čoahkis dan beaivve, de dahkkui válli erenoamáš stáhtaráđđečoahkkimis ja dasto geardduhuvvui Stuorradikki rahpamis ođđajagemánu 20.b. 1958.
- Gonagas Olav V jámii eahkedis ođđajagimánu 17.b. 1991. Erenoamáš stáhtaráđđečoahkkin ođđa gonagasain, gonagas Harald V:in, dollojuvvui Šloahtas gaskaija áigge. Stuorradiggi lei čoahkis ja ođđa gonagasa válli dahkkui Stuorradiggái ođđajagimánu 21.b. 1991.
Dálá áiggi váli dahkan Norggas:
- Dan beaivvi go gonagas Harald eretvádjola, de lea vuosttaš geardi ođđaset Norgga historjjás go dat guhte lea nubbin árberáiddus lea juo joksan válddálašvuođa agi. Ruvdnoprinseassa Ingrid Alexandra galgá danne čálalaččat dahkat váli Stuoradiggái.
- Go ruvdnoprinsa Olav jovssai válddálašvuođa agi suoidnemánu 2. beaivvi 1924:s, de lei su áhčči, gonagas Haakon, juo gonagas. Seamma lei go ruvdnoprinsa Harald jovssai válddálašvuođa agi guovvamánu 21. beaivvi 1958:s ja go ruvdnoprinsa Haakon jovssai válddálašvuođa agi suoidnemánu 20. beaivvi 1991. Sii šadde nubbin árberáiddus ovdal go jokse válddálašvuođa agi, ja dan dihte sii dahke váli Stuoradiggái easka dalle go jokse válddálašvuođa agi.