Interneahttabálvalusat dahket min eallima álkibun ja diehtoháhkama buorebun. Interneahtta lea dehálaš infrastruktuvra friija cealkimiidda ja digaštallamiidda, doaimmaheaddji stivren mediaid kvalitehtajournalistihka gilvimii, ja dahká vel filmma, musihka, girjjálašvuođa ja tv olahahttin. Seammás leat dat riikkaidgaskasaš teknologiijavuođđovuogádagat mat fállet dáid bálvalusaid, šaddan ráđđejeaddjin ja ožžon stuorra ekonomalaš, politihkalaš ja kultuvrralaš fámu. Boađusin lea ahte vuođđovuogádagain nugo Meta, Google, TikTok ja Apple lea stuorra váikkuhus demokráhtalaš ságastallamii Norggas, dasa mo mii háhkat dieđuid ja mo mii gulahallat.

Doaimmaheaddji stivren mediat leat eaktun buresdoaibmi demokratiijii ja sáhttet doaibmat vuostemirkon boasttudieđuide ja fáktameattáhusaide. Danne lea čuolbmái go vuođđovuogádagat eastadit, váidudit dahje eará láhkai láivudit lobálaš doaimmahuslaš sisdoalu maid doaimmaheaddji stivren mediat Norggas leat kvalitehtasihkkarastán. Dat sáhttá hástalit sihke sátnefriijavuođa ja preassafriijavuođa. Danne lea kultur- ja dásseárvoministtar 2022 rájes vuolggahan čoahkkimiid gaskal Norgga doaimmaheaddji stivren mediaid ja vuođđovuogádatfitnodagaid ovddasteddjiid. Áigumuš lea ásahit buoret gulahallama, ja vel iskat vejolašvuođa oažžut áššebeliid soahpat dakkár iežas muddema mii vuhtiiváldá preassafriijavuođa ja sátnefriijavuođa Norggas.

EU lea vuolggahan máŋga ášši vuođđovuogádagaid muddema oktavuođas maid ráđđehus árvvoštallá čuovvulit EEO-šiehtadusa bokte. Muddemiid ulbmil lea earret eará sihkkarastit buoret bearráigeahču lobihis sisdoaluin, eanet rabasvuođa ja čađačuovgivuođa, geatnegahttit vuođđovuogádagaid árvvoštallat čatnasa go vuogádatlaš várra sin bálvalusaide, ja vel gilvalaneavttuid mat leat eanet ovttaláganat. Loga eanet guoskevaš muddemiid ja muddenevttohusaid birra dás:

  Deháleamos vuođđovuogádatfitnodagat, earret X, leat geatnegahtton doahttalit oktasaš eurohpalaš suorgenorpma boasttudieđuid juohkima vuostá. Vuođđovuogádagat leat earret eará geatnegahtton dahkat boasttodieđuid juohkima uhcit ekonomalaš gánnáhahtti, sihkkarastit stuorát rabasvuođa politihkalaš máidnosiid birra, nannet ovttasbarggu fáktaiskkadeddjiiguin ja buoridit dutkiid vejolašvuođa háhkat dieđuid.

Jagi 2023 rájes lea Mediabearráigeahčču guorahallan vuođđovuogádatfitnodagaid raporterema dan birra mo sii doahttalit dán suorgenorpma, erenoamážit doaibmabijuid ektui mat gusket Norgga geavaheddjiide, ja mo sii raporterejit Norgga dásis.

Mediabearráigeahčču vásiha ahte eanaš fállit váldet duođas barggu boasttudieđuid juohkima vuostá, ja doahttalit suorgenorpma buorebut go ovdal. Seammás oaivvilda Mediabearráigeahčču ahte vuođđovuogádagaid raporteren molsašuddá sakka. Dat guoská earret eará dasa mo fitnodagat raporterejit doaibmabijuid birra mat galget eastadit ahte algoritmmalaš ja máinnusruhtaduvvon boasttudieđuid juohkin nanosmuvvá, doaibmabijuid birra vearrekontoid vuostá ja dahkujirpmiin hábmejuvvon sisdoalu vuostá, dutkiid diehtoháhkama birra ja ovttasbarggu birra fáktaiskkadeddjiiguin.

Geassemánus 2025 álmmuhii ráđđehus strategiija nannema várás vuostálastinfámu boasttodieđuid juohkima vuostá. Strategiija gieđahallá earret eará mo mii sáhttit:

  • Leat mielde nannemin álbmoga kritihkalaš mediaáddejumi, vai olbmot ieža sáhttet árvvoštallat leat go dieđut, govat ja videot jáhkehahttit.
  • Sihkkarastit sosiála mediaid ja eará interneahttavuođđovuogádagaid fámolaš čuovvuleami ja dan váikkuhusa mii sis lea almmolaš digaštallamii.
  • Viidáseappot ovddidit mediapolitihka váikkuhan dihtii dasa ahte mediat nagodit ollašuhttit iežaset servodatbargamuša maiddái boahttevuođas.
  • Háhkat eanet máhtu dan birra mo boasttodieđut juhkkojit Norggas, ja makkár váikkuhusat das lea almmolaš digaštallamii.
  • Nannet barggu ollislaš áŋgiruššama várás boasttodieđuid juohkima vuostá ja buori diehtojuohkinjođu várás.

Oassin čuovvuleamis strategiija nannema várás vuostálastinfámu boasttodieđuid juohkima vuostá lea ráđđehus addán doarjaga Stiftinga Tenk – senter for kjeldekritikk nammasaš vuođđudussii. Tenk váldobargun lea ovddidit álbmoga kritihkalaš jurddašeami ja gáldodiehtomielalašvuođa digitála diehtojuohkingálduid oktavuođas. Ráđđehus lea maiddái dorjon ođđa almmolaš digaštallama dutkanguovddáža ásaheami. Dutkanguovddáš lea biddjon Servodatdutkama instituhta vuollásažžan ja galgá veahkehit guhkesáigásaš dutkamiin sátnefriijavuođa eavttuid birra Norggas, earret eará dakkár ovdánansojuid birra go polariserema ja boasttodieđuid juohkima. Ulbmilin lea ásahit eanet vuogádatlaš ja ođasmahtton máhttovuođu maid sihke eiseválddit ja almmolašvuohta sáhttet geavahit.