Earenoamáš falástallandoaimmat

Sávrudanávdnasiid eastadeapmi, doarjja searvadahttinbargui falástallanservviide, doarjja joavkkuide geain leat earenoamáš dárbbut ja astoáiggedoaimmat mánáide ja nuoraide.

Sávrudanávdnasiid eastadeapmi

Kulturdepartemeanta ja Norgga Falástallanlihttu ja Olympia Komitea (NFL) ásahii 2003 geassemánu 3. beaivvi Vuođđudusa Anti-Dopping Norge (ADN) ja dakko bokte sihkkarastit ahte dárkkistan- ja áššečuoččaldahttinváldi lobihis sávrudanmirkoáššiin bisuhuvvo sorjjasmeahttun ásahussan NFL ja stáhta ektui. Vuođđudus galgá NFL lága ja NFL ja vuođđudusa gaskasaš šiehtadusa mielde bargat dán mihttomeari ovddas buot NFL organisašuvdnadásiin ja miellahtuid gaskkas.

Čuovvovaš doaibmasuorggit leat guovddážis vuođđudusa barggus:

  • Vuođđudusa ovddasvástádus lea čađahit dárkkistandoaimmaid.
  • Iežas áššečuoččáldahttima nammagotti bakte galgá vuođđudus čađahit áššečuoččáldahttindoaimma NFL duopmoásahussii NFL ráŋggáštusmearrádusaid rihkkumis lobihis sávrudanávdnasiid  oktavuođas.
  • Vuođđudus galgá doaimmahit árvo-, diehtojuohkin- ja eastadandoaimmaid ja nu eastadit lobihis sávrudanávdnasiid.
  • Vuođđudus gálgá iešheanalaččat, ja ovttas vuođđudeddjiiguin čađahit doaimma mii ovddida riikkaidgaskasaš ovttasbarggu eastadeames lobihis sávrudanávdnasiid organiserejuvvon falástallamis.
  • Vuođđudus galgá veahkehit dutkandoaimma mii lea čadnojuvvon doaimma mihttomearrái.

Kulturdepartemeanta juolluda jahkásaččat doarjaga Antidoping Norgga doibmii. Stáhta doarjaga bajitdási mihttomearri lea váikkuhit ahte Antidoping Norga bisuhuvvo ja ovdánahttojuvvo sorjjasmeahttun dárkkistan- ja áššečuoččáldahttinásahus organiserejuvvon falástallama siskkobealde. Doarjja galgá skal váikkuhit dasa ahte Antidoping Norga, doaimmastis bakte, vuosttilda sávrudanmirkkuid ja ovddida rehálaš falástallama sávrudanmirkkuid haga.

Kulturdepartemeanta juolluda maiddái jahkásaš vuođđodoarjaga Norgga laboratoria sávrudanávdnasiid iskkadanbargui. Doarjaga bakte háliida departemeanta sihkkarastit ahte laboratoria sáhttá bargat alla fágalaš dásis.

Doarjja searvadahttinbargui falástallanservviide

Máŋga daid stuorimus gávpogat vásihit earenoamáš hástalusat go galget rekrutteret mánáid ja nuoraide falástallanservviide. Guorahallamat duođaštit ahte sisfárrejeaddji mánát ja nuorat, ja earenoamážiid nieiddat, hárvvibut servet miellahttun falástallansearvái go maid álbmoga  gaskamearáš olmmošlogu mielde dahket. Dát duođašta ahte lea dárbu čađahit doaibmabijuid earenoamážiid dán ulbmiljoavkku ektui.

Doarjjaortnega bajimus mihttomearri lea dagahit doaibmalassáneami ja sosiála integrašuvnna falástallanservviin, go eastadit ekonomalaš ja kultuvrralaš eastagiid mat sáhttet hehttet searvamis organiserejuvvon falástallandoaimmaide.

Doarjja galgá geavahuvvot doaimmaide mat lea heivehuvvon sisfárrejeaddji mánáide (6-12 agis) ja nuoraide (13-19 agis) – ja earenoamážiid vuoruhit nieiddaid, ja mánáid ja nuoraid daid bearrašiin geain leat máksinváttisvuođat.

Doarjja sáhttá juolluduvvot falástallanservviid bakte suojehis gávpotosiin Oslos, ja ravdasuohkaniin olggobealde Oslo man oalle stuorra oassi álbmogis lea sisfárrejeaddji duogáš. Viidáset sáhttá doarjja juolluduvvot suojehis gávpotosiide Bergenis, Tråantes, Stavangeris, Drammenis, Romssas, Kristiansandas, Fredrikstadas, Sarpsborgas, Haugesundas, Bådådjos, Skienis, Porsgrunnas, Larvikas, Sandefjordas ja Sandnesas.

Doaimmat maidda juolluduvvo doarjja galget danin doarjut joavkkuid vuođđodoaimmaid.

NFL hálddaša doarjjaortnega. Dieđut ortnega birra gávdnojit NFL neahttasiiddus.

Doarjja joavkkuide geain leat earenoamáš dárbbut

Kulturdepartemeanta lea 50-logu rájes ráddjen ruđaid doaibmabijuide earenoamáš joavkkuid várás.  Dál lea doarjjaortnet mas eaktodáhtolaš organisašuvnnat, registrerejuvvon vuođđudusat ja almmolaš ásahusat sáhttet ohcat doarjaga go galget álggahit ođđa falástallandoaimmaid dahje eará doaimmaid. Dasa lassin doarju departemeanta Norgga falástallanlihtu ja olympialaš ja paralympia komitea barggu integreret doaimmashehttejuvvon  olbmuid norgga falástallamii.

Doarjjanjuolggadusat joavkkuide geain leat earenoamáš dárbbut (.pdf) (girjedárogillii) 

Olgodoaimmat mánáide ja nuoraide

Kulturdepartemeanta rolla go lea sáhka láhčimis olgodaddama lea čadnon doarjagii mii juolluduvvo rusttegiidda astoáiggedoaimmaid oktavuođa ja doarjjan prošeavttaide olgodaddanorganisašuvnnaid bakte.

Olgodaddamis lea čanastat stáhtii Dálkkádat ja birasgáhttendepartemeanta ja Birasdirektoráhta bakte. Olgodaddan lea okta máŋgga vuoruhansurggiin birasgáhttenpolitihka suorggis. Rusttegiid suorggis lea vejolaš ohcat doarjaga earret eará vánddardanmáđijaide, vánddardanluottaide ja vánddardanbálgáide, ja idjadanbarttaide ja láhttodoaimmaide duoddaris.

Doarjjaortnet olgodaddandoaimmaide mánáide ja nuoraide ásahuvvui 1993:s St. dieđ. nr. 41 (1991-92) olis mas daddjo ahte Departemeanta áigumuš lea FRIFO:i (Olggustallama oktasašorganisašuvdna) juolludit doaibmaruđaid mat earenoamážiid mánáid ja nuoraide doaimmaide.

Dán doaibmadoarjaga eaktun lea leamašan ahte dat galgá geavahuvvot doaimmaid  ja prošeavttaid álggaheapmái ja čađaheapmái main áigumuš lea viiddidit olgodaddandoaimmaid mánáide ja nuoraide.

Gitta 1998 rájes lea Astoáiggeráđiid Riikkasearvi (AR) maiddái ožžon juolluduvvot doaibmadoarjaga.