– Eg ønsker å legge til rette for at brenselet som i dag blir oppbevart i eit eldre lager på Kjeller, kan bli sendt til Sverige for behandling så raskt som mogleg. Dette er eit viktig steg i oppryddinga, og det vil redusere risikoen ved dagens lagersituasjon, seier næringsminister Cecilie Myrseth.

Returgarantien er eit krav frå svenske styresmakter for at Sverige skal kunne ta imot brenselet for behandling.

Det aktuelle brenselet stammar frå drifta av Noregs første forskingsreaktor, Jeep I-reaktoren på Kjeller. Dagens lager for dette brenselet er i dårleg stand, og brenselet krev inspeksjon og behandling før det kan bli deponert på ein trygg måte.

Vil bidra til raskare framdrift

Studsvik Nuclear AB i Sverige er ein etablert leverandør av tenester til den internasjonale kjernekraftindustrien.

Noreg har i dag ikkje anlegg til sjølv å behandla det brukte atombrenselet. Det vil ta lang tid og medføre store kostnader dersom denne behandlingskapasiteten må byggast opp nasjonalt.

– Studsvik har kompetansen og infrastrukturen som allereie er på plass. Derfor er eksport til Sverige den raskaste og mest kostnadseffektive løysinga for å sikre trygg handtering av brenselet, seier næringsministeren.

Eksport av Jeep I-brenselet vil også bidra til å frigjere kapasitet i oppryddinga etter den norske atomverksemda på Kjeller og i Halden.

– Dette kan gi raskare oppstart av den planlagde dekommisjoneringen av atomanlegga, seier Myrseth.

Vurderer eksport av meir brukt atombrensel

Norsk nukleær dekommisjonering (NND) greier for tida ut løysingar for behandling og lagring av alt det brukte brenselet på Kjeller og i Halden. Eksport til Studsvik i Sverige, eller til eit anna utanlandsk behandlingsanlegg, kan vere aktuelt for ein stor del av den norske behaldninga av brukt atombrensel.

Regjeringa vil ta stilling til dei ulike alternativa når utgreiinga er ferdigstilt. Løysinga må deretter bli godkjent av Direktoratet for strålevern og atomtryggleik.

Om returgarantien

Den foreslåtte returgarantien inneber ei forplikting om at det eksporterte Jeep I-brenselet kan bli returnert til Noreg seinast innan 2055. Den norske staten forpliktar dermed at eit eigna mottakslager vil bli etablert i Noreg i god tid før 2055.

Regjeringa tek atterhald om at Direktoratet for strålevern og atomtryggleik godkjenner eksport av Jeep I-brenselet. Ein returgaranti er derfor ein nødvendig, men ikkje tilstrekkeleg vilkår for at brenselet blir eksportert.

Nukleær opprydding på Kjeller og i Halden

Institutt for energiteknikk (IFE) har drive totalt fire forskingsreaktorar på Kjeller og i Halden i perioden 1951–2019. Drifta har generert om lag 16,5 tonn brukt atombrensel som i dag er lagra på anlegga.

Norsk nukleær dekommisjonering (NND) skal rydde opp etter Ifes drift av atomanlegga. Meld. St. 8 (2020–2021) Trygg nedbygging av norske atomanlegg og håndtering av atomavfall legg dei overordna rammene for den norske oppryddinga.

Oppryddinga består av nedbygging (dekommisjonering) av atomanlegget på Kjeller og i Halden og sikker, trygg og forsvarleg handtering av det radioaktive avfallet frå nedbygginga. I tillegg skal KLDRA Himdalen, som er Noregs nasjonale deponi for radioaktivt avfall, på sikt blir stengt. Det må bli etablert nye lager og deponi for radioaktivt avfall.

NND overtok atomanlegget i Halden 1. april 2025. NND skal også overta KLDRA Himdalen og atomanlegget på Kjeller så raskt som mogleg.

Oppryddinga er estimert å koste mellom 34 og 58 milliardar kroner i perioden 2018–2060.