Noreg er eitt av få land som utbetaler erstatning til pasientar som blir skadde etter svikt i helsetenesta, uavhengig av om nokon kan lastast. Erstatninga skal dekke det økonomiske tapet du har som følge av skaden.

Det er gratis å søke om erstatning og å få behandla ei klage. I utgangspunktet treng du ikkje advokat for å søke.

Vilkår for rett til erstatning

Pasientskadeordninga er regulert av pasientskadelova (lovdata.no).

Hovudregelen er at desse tre vilkåra må vere oppfylte for at du skal ha rett på pasientskadeerstatning:

  • Skaden må skuldast svikt i helsehjelpa.
  • Skaden må ha ført til eit økonomisk tap på minst 10 000 kroner eller ei varig og betydeleg medisinsk invaliditet på minst 15 prosent.
  • Du må søke om erstatning innan tre år etter at du burde ha forstått at helsehjelpa var årsaka til skaden.

Når er det svikt?

Det kan vere svikt dersom helsehjelpa ikkje var i samsvar med vanleg god medisinsk praksis på behandlingstidspunktet. Det gjeld mellom anna behandling, undersøking, diagnostisering eller oppfølging. Dersom pasienten døyr som følge av pasientskaden, kan etterlatne ha krav på erstatning.

Du kan ikkje få erstatning for skade eller sjukdom du hadde frå før. Du får heller ikkje erstatning for kjende risikoar, forventa dårleg resultat eller for forbigåande plager eller ei dårleg oppleving, med mindre det har skjedd eit avvik frå gjeldande medisinsk praksis eller retningslinjer.

Når du søker om erstatning, blir ikkje den enkelte behandlar eller behandlingsstaden granska eller straffa gjennom erstatningssaka. Dersom du meiner det har vore feil i behandlinga eller omsorga, kan du be statsforvalteren om å opne ei tilsynssak.

Slik er saka behandla

Norsk pasientskadeerstatning (NPE) behandlar søknadene og utbetaler erstatningar. NPE har det erstatningsrettslege ansvaret for saker etter pasientskadeloven. Utmåling av erstatning skjer etter reglane i skadeserstatningslova (lovdata.no) og vanlege erstatningsrettslege prinsipp.

Dersom du er ueinig i vedtaket frå NPE, kan du klage innan tre veker etter at du mottok vedtaket. Dersom NPE ikkje gjer om vedtaket sitt, sender dei klaga vidare til Pasientskadenemnda (helseklage.no) gjennom sekretariatet i Nasjonalt klageorgan for helsetjenesten.

Pasientskadenemnda er ei uavhengig, domstolliknande nemnd som kan overprøve vedtak frå NPE om avslag på erstatning eller om erstatningsbeløpet. Nemnda har dommarar, legar og brukarrepresentantar, og medlemmene blir oppnemnde av Helse- og omsorgsdepartementet.

Sekretariatet i Nasjonalt klageorgan for helsetjenesten greier ut klagesakene for nemnda og kan i enkelte saker fatte vedtak sjølv. Etter at saka er avslutta, får behandlingsstaden ein kopi av vedtaket til læring.

Erstatning for økonomisk tap

Hovudregelen er at du økonomisk skal stillast som om skaden ikkje hadde skjedd, og at du ikkje skal stillast betre enn utan skaden. Økonomiske fordelar som skattefordelar eller reduserte utgifter som følge av skaden, blir trekt frå ved utmålinga.

Norsk pasientskadeerstatning, Pasientskadenemnda og Nasjonalt klageorgan for helsetjenesten skal sikre at du får den erstatninga du har krav på etter svikt i helsehjelpa.

Ved varig og betydeleg skade kan du i tillegg ha rett til ménerstatning. Desse organa har ingen økonomisk eigeninteresse i sakene dei behandlar eller i rettssakene dei fører.

Du kan prøve saka for retten

Å få saka prøvd i domstolane er ei viktig rettstryggleiksgaranti dersom du ikkje er einig i utfallet etter forvaltninga si totrinnsbehandling.

Erstatningsretten blir hovudsakleg utvikla gjennom rettssaker, og det er derfor viktig å få avklara rettslege spørsmål i domstolane.

Når saka har gått gjennom både NPE og Pasientskadenemnda, kan du ta ut søksmål og prøve saka for domstolane. Dette er ei rett alle har i Noreg.

Søksmålsfristen er seks månader frå du fekk vedtaket frå Pasientskadenemnda eller nemndsekretariatet. Fristen er lovfesta. Dersom du ikkje tar ut søksmål innan fristen, har vedtaket same verknad som ei rettskraftig dom.

Korleis ta ut søksmål

Du kan ta ut søksmål ved:

  • tingretten der du bur
  • tingretten der behandlingsstaden ligg
  • Hordaland tingrett i Bergen (vernetinget for Pasientskadenemnda)

Tvistelova regulerer saksbehandlinga i rettssakene. I pasientskadesaker blir sjølve saka prøvd, ikkje nemndas vedtak.

Nasjonalt klageorgan for helsetjenesten er prosessfullmektig når staten ved Pasientskadenemnda blir saksøkt.

Meir informasjon

På nettsidene til Norsk pasientskadeerstatning (npe.no) og Nasjonalt klageorgan for helsetenesten (helseklage.no) finn du meir om ordninga.

Du finn også oversikt over erstatningssøknader, vedtak, klagar til Pasientskadenemnda, søksmål og rettssaker.