3 Statens pensjonsfond

Lov om Statens pensjonsfond tok til å gjelde 1. januar 2006. Same dato vart Statens pensjonsfond skipa som overbygning over det som før var Statens petroleumsfond og Folketrygdfondet. Desse to fonda skifta samstundes namn til høvesvis Statens pensjonsfond utland (SPU) og Statens pensjonsfond Noreg (SPN). Verksemda i fonda er vidareført under den nye overbygningen. Tabell 3.1 syner at samla verdi av dei to fonda var 21 674,7 mrd. kroner ved utgangen av 2025, tilsvarande ein auke på 1 558,4 mrd. kroner frå utgangen av 2024. Kapitalen i fonda vert teken med i kapitalrekneskapen i kontogruppe 61 Spesielle fond og forsikringar.

3.1 Statens pensjonsfond utland

Inntektene og utgiftene i SPU er definerte i lov 21. desember 2005 nr. 123 om Statens pensjonsfond. Inntektene i 2025 er summen av statens netto kontantstraum frå petroleumsverksemda, netto finanstransaksjonar (medrekna ev. kjøp og sal av aksjar i Equinor ASA), og avkastninga av fondets investeringar. Utgiftene i fondet er ei årleg overføring frå fondet til statskassa etter vedtak i Stortinget.1 Med utgangspunkt i innstillinga frå finanskomiteen om handsaminga av tidlegare lov om Statens petroleumsfond vart det etablert som praksis at overføringa svarer til det oljekorrigerte underskotet i statsbudsjettet. Overføringa frå SPU til statsbudsjettet over kapittel 5800 vert rekneskapsført i samsvar med stortingsvedtaket i nysaldert budsjett. Etter handlingsregelen for budsjettpolitikken skal det strukturelle, oljekorrigerte underskotet over tid svare til venta realavkastning av SPU.

SPU vert forvalta som eit kroneinnskot i Noregs Bank og er ein del av balansen i rekneskapen til banken. Kroneinnskotet har same verdi som banken sin særskilde portefølje av utanlandske eigedelar tilknytt SPU. Rekneskapen for kroneinnskotet vert såleis ført etter dei same retningslinene som rekneskapen elles i Noregs Bank. Rekneskapen er ført etter IFRS. Det stortingsoppnemnde representantskapet skal etter sentralbanklova føre tilsyn med drifta av banken, medrekna kapitalforvaltninga. Representantskapet peikar ut ekstern revisor for Noregs Bank, som i 2025 vart revidert av revisjonsfirmaet Ernst & Young AS.

Tabell 3.3 nedanfor syner eit resultatoppsett for SPU med resultatelement som følgjer av lov om Statens pensjonsfond. Tabell 3.4 syner balansen til fondet. I tabell 3.2 er dei månadlege kontantoverføringane mellom fondet og statskassa spesifiserte.

Resultatoppsettet i tabell 3.3 syner ein auke i verdiane i SPU på 1 522,7 mrd. kroner i 2025. Netto kontantstraum frå statens petroleumsverksemd var på 664,0 mrd. kroner. Etter vedtak i nysaldert budsjett 2025 vart det overført 480,2 mrd. kroner frå SPU til statsbudsjettet. Staten hadde i 2025 òg netto finanstransaksjonar som påverka resultatet i SPU2, jf. lov om Statens pensjonsfond § 4. Avkastninga av plasseringane til fondet var 1 199,3 mrd. kroner, jf. Noregs Banks årsmelding om SPU. Av dette kjem til saman 444,4 mrd. kroner3 frå renter, utbyte, og netto andre postar inkludert skattekostnad, med frådrag for forvaltningskostnader, medan 758,4 mrd. kroner kjem frå netto realiserte vinstar/tap på verdipapir og 1 151,8 mrd. kroner kjem frå netto urealiserte vinstar/tap på verdipapir. Valutakursreguleringar førte til ei reduksjon i verdien av fondet målt i norske kroner svarande til 1 155,3 mrd. kroner som følgje av styrka kronekurs i 2025. Noregs Banks årsmelding om SPU syner eit positivt resultat frå forvaltning på 2 362,1 mrd. kroner, før valutakursregulering og forvaltningskostnader (jf. spesifikasjon i tabell 3.3, note 4).

Kontantstraumen frå petroleumsverksemda medrekna eventuelle finanstransaksjonar i samband med at staten har kjøpt eller selt aksjar i Equinor ASA, og med frådrag for overføringa til statsbudsjettet, utgjer netto avsetjing til fondet i statsbudsjettet. For 2025 er netto avsetjing 323,4 mrd. kroner.4 Kontantoverføringane mellom statskassa og fondet gjennom året vert fastlagde ut frå ein prognose for netto avsetjing der ein òg tek omsyn til om det vart overført for mykje eller for lite året før. Dei månadlege kontantoverføringane og samanhengen med netto avsetjing til SPU kjem fram i tabell 3.2.

Samla verdi av fondet ved utgangen av 2025 er bokført til 21 257,8 mrd. kroner i kapitalrekneskapen. Dette svarer til marknadsverdien av fondet på 21 267,9 mrd. kroner og mellomrekninga på 10,1 mrd. kroner i favør av statskassa. Balansen i SPU er nærare spesifisert i tabell 3.4, der bruttotal for balansen til fondet òg kjem fram.

Kapitalen i SPU er plassert i renteberande verdipapir, i aksjar noterte på børs og i unotert eigedom og infrastruktur. Noregs Bank forvaltar SPU på oppdrag frå Finansdepartementet. Finansdepartementet har i mandatet for fondet definert nærare innretting for forvaltninga. Samansetjinga av referanseindeksen for fondet vert nærare omtalt i Meld. St. 7 (2025–2026) Statens pensjonsfond 2026.

Den 27. februar 2026 offentleggjorde Noregs Bank årsmeldinga for forvaltninga av SPU.

Årsmeldinga til Noregs Bank gjer greie for korleis den særskilde porteføljen av utanlandske verdipapir i SPU, som svarer til verdien av innskotet i Noregs Bank, vart forvalta i 2025. I samsvar med forskrift om årsrekneskap m.m. gjeldande frå 2011 følgjer Noregs Bank dei internasjonale rekneskapsstandardane IFRS i rekneskapsrapporteringa.5 Årsmeldinga syner at den bokførte verdien av den særskilde porteføljen var 21 267,9 mrd. kroner ved utgangen av 2025. Avkastninga av dei utanlandske investeringane i fondet vart på 15,1 prosent for heile 2025 målt i valutakorga til fondet. Valutakorga er ei vekta samansetjing av valutaene i referanseindeksane for aksjar og obligasjonar. Når ein fordeler avkastninga på aksje-, obligasjons- og eigedomsporteføljane, ser ein at aksjeinvesteringane gav ei avkastning på 19,3 prosent, obligasjonsinvesteringane gav 5,4 prosent, dei unoterte eigedomsinvesteringane 4,4 prosent og dei unoterte infrastrukturinvesteringane 18,1 prosent.

Verdien av den norske krona styrka seg i 2025 mot fleire av valutaene fondet er investert i. Isolert sett vart verdien av fondet målt i norske kroner 1 155,3 mrd. kroner lågare som følgje av dette. Det er avkastninga i utanlandsk valuta som er relevant når ein skal vurdere utviklinga i den internasjonale kjøpekrafta til fondet.

Dei samla kostnadene til forvaltninga vert dekte av avkastninga i fondet i samsvar med mandatet for Noregs Bank si forvaltning av SPU. For 2025 utgjorde dei samla kostnadene for SPU 0,04 prosent av gjennomsnittleg forvalta kapital. Avkastningsavhengige honorar til eksterne forvaltarar er rekna med, og kom på 1 182 mill. kroner i 2025 mot 1 543 mill. kroner i 2024. Til saman utgjorde forvaltningskostnadene til Noregs Bank, medrekna eksterne forvaltarar, 7 537 mill. kroner i 2025, mot 7 390 mill. kroner i 2024. Forvaltningskostnadene er nærare spesifiserte i note 12 i Noregs Bank si årsmelding om SPU for 2025, og kostnadsutviklinga vert nærare omtalt i Meld. St. 7 (2025–2026) Statens pensjonsfond 2026, der årsmeldinga til Noregs Bank er uprenta vedlegg.

Note 1 Inntekter frå netto kontantstraum

Netto kontantstraum frå petroleumsverksemda vert overført til SPU over kapittel 2800, post 50 i statsbudsjettet. Netto kontantstraum utgjer desse postane i statsbudsjettet (tal i mill. kroner):

Note 2 Inntekt frå netto finanstransaksjonar

I 2024 og 2025 vart det seld aksjar til Equinor ASA for innløysing for høvesvis 42,8 mrd. kroner og 42,7 mrd. kroner, som ledd i Equinors atterkjøpsprogram av eigne aksjar. Inntekta inngår i finanspostar overført til SPU. I tillegg er det på kap. 2800, post 96 løyvd tilbakeføring av til saman 96,8 mrd. kroner frå statens kontantbehaldning til SPU i 2025, jf. omtale i avsnitt 8.1 i Prop. 1 S (2024–2025) og 2.14 i Prop. 146 S (2024–2025). Samla vart det løyvd 139,6 mrd. kroner under kap. 2800, post 96 i 2025. Netto finanstransaksjonar inngår i resultatoppsettet for SPU, jf. tabell 3.3 ovanfor.

Note 3 Utgift ved overføring til statsbudsjettet

Overføringa frå SPU til statskassa vert fastsett i samband med stortingshandsaminga av nysaldert budsjett i desember og ført til inntekt over kapittel 5800, post 50 (tal i mill. kroner):

Note 4 Inntekter frå avkastning av fondet

Noregs Banks resultatrekneskap for SPU (tal i mill. kroner):

3.2 Statens pensjonsfond Noreg

Folketrygdfondet forvaltar Statens pensjonsfond Noreg (SPN) på oppdrag frå Finansdepartementet.

Folketrygdfondet offentleggjorde 16. februar 2026 årsmeldinga for forvaltninga av SPN i 2025.

Aksje- og obligasjonsplasseringane vert førte til marknadsverdi i Folketrygdfondet sitt rekneskapsoppsett for SPN, jf. tabell 3.6 Hovudtal i balansen for SPN. Eigenkapitalen i SPN var ved utgangen av 2025 416,8 mrd. kroner, mot 381,1 mrd. kroner året før. I årsmeldinga til Folketrygdfondet vert dei ulike eigedels- og gjeldspostane fordelte til høvesvis aksjeporteføljen og renteporteføljen. Sjå note 5 Porteføljeområde i Folketrygdfondet sin rekneskap for SPN. Fordelinga syner at bokført verdi av SPNs aksjeportefølje (målt ved statens kapitalinnskot alt. eigenkapitalen) ved utgangen av 2025 var 271,4 mrd. kroner, og bokført verdi av renteporteføljen var 145,4 mrd. kroner. Tilsvarande tal for 2024 var høvesvis 238,6 mrd. kroner og 142,6 mrd. kroner. Statens eigenkapital i SPN auka med 35,7 mrd. kroner i 2025 frå 381,1 mrd. kroner til 416,8 mrd. kroner, etter eit uttak frå fondet på 11,7 mrd. kroner i 2025.6

I 2025 syner resultatet til SPN eit overskot på 47,4 mrd. kroner, jf. tabell 3.5 nedanfor.7 Det var ei vinst på aksjar på 40,2 mrd. kroner. Vinsten på obligasjonar og andre renteberande papir var 6,9 mrd. kroner, og det var 1,0 mrd. kroner i vinst på finansielle derivat. Spesifikasjonen under tabell 3.5 nedanfor syner at renteinntekter utgjorde 6,2 mrd. kroner, medan utbyte frå selskap i porteføljen utgjorde 12,6 mrd. kroner. Netto vinst/tap på verdipapir var 29,3 mrd. kroner. Samla forvaltningskostnader var 266 mill. kroner, som er 0,067 prosent av gjennomsnittleg forvalta kapital i 2025. Forvaltningskostnadene er kostnadene til Folketrygdfondet si forvaltning av fondet. Dette er nærare omtalt i årsmeldinga til Folketrygdfondet og i Meld. St. 7 (2025–2026) Statens pensjonsfond 2026.

Årsmeldinga til Folketrygdfondet gjer greie for korleis porteføljen av verdipapir i SPN vart forvalta i 2025. Avkastninga av fondet i 2025 var på 12,7 prosent før forvaltningskostnader. Avkastninga av plasseringane i renteinstrument var på 5,2 prosent, medan avkastninga av aksjar var på 17,2 prosent.

Folketrygdfondet si forvaltning av SPN vart i 2025 revidert av revisjonsselskapet Deloitte, som er oppnemnt av Finansdepartementet.