5 Fisket etter avtalane i 2024 og 2025

Dette kapittelet gjer greie for hovudtrekka i fisket etter avtalane Noreg hadde med andre land i 2024 og 2025. Hovudvekta ligg på den norske utnyttinga av avtalane, i kva grad partane som får tildelt kvotar i havområda under norsk jurisdiksjon, faktisk nyttar desse kvotane, og verdien av fisket etter avtalane.

Det går godt i den norske fiskerinæringa, og norske fiskarar nyttar generelt kvotane godt. For dei kommersielt viktigaste bestandane blir kvotane nytta så godt som fullt ut, jf. tabell 5.1. For mange fiskeartar er det innført kvotefleksibilitet over år, dette gjeld mellom anna torsk, hyse, sei, snabeluer, norsk vårgytande sild, kolmule, sild sør for 62° N og makrell. Samanlikningar mellom kvotar og fangst i dei enkelte åra blir difor misvisande. For fiskeslaga det er kvotefleksibilitet på, er dette markert i fotnotane til tabellane i kapittelet. Innføringa av kvotefleksibilitet over år har gjort at kvotane i dei fleste tilfella blir fullt utnytta av alle partar. Variasjon i kvoteutnytting kan til dømes reflektere korleis fiskeflåten tilpassar seg til prisvariasjon over år, prioritering av annan aktivitet eller dårlege fangstforhold.

For dei bestandane vi deler med Russland, nyttar Noreg kvotane stort sett godt. Russland fiskar store delar av kvotane sine i den norske økonomiske sona og i fiskevernsona ved Svalbard.

Noreg nyttar kvotane på fellesbestandane i Nordsjøen godt med unntak av hyse-, kviting- og raudspettekvoten.

Bortsett frå for hyse og kviting har Sverige nytta kvotane dei får i norsk økonomisk sone gjennom nabolandsavtalen, godt.

Det norske fisket i Skagerrak har dei siste åra i hovudsak vore konsentrert om hyse og reker, medan EU har fiska mest av artane torsk, hyse, raudspette og reker i Skagerrak.

I 2021 vart Storbritannia ein eigen part i forhandlingane om forvaltinga av fiskebestandar i Nordsjøen og britisk sone. Dette førte til at EU-andelen i fellesbestandar vart redusert, og at tradisjonelle byteartar kom på britiske hender. Noregs andel i fellesbestandane i Nordsjøen heldt seg uendra.

Avtalen mellom Noreg og Storbritannia for 2022 gjorde det mogleg for kvar part å fiske inntil 30 000 tonn botnfisk i kvarandre sine soner i Nordsjøen. Vidare fekk norske fartøy tilgang til å fiske 17 000 tonn nordsjøsild i britiske farvatn, og britane kunne fiske 17 000 tonn NVG-sild i den økonomisk sona til Noreg (NØS). Partane bytte kvotar slik at Storbritannia fekk torskekvote i NØS i nord og nokre artar i Nordsjøen, medan Noreg fekk kvotar i britisk sone vest for 4° V, i hovudsak på lange og brosme, i tillegg til blåkveite i område 2A. Sidan har avtalane vore tilsvarande, men nokre av kvotane vart justerte. Mellom anna vart Noregs tilgang til å fiske nordsjøsild i den økonomiske sona tilhøyrande Storbritannia auka til 20 000 tonn.

Noreg byter til seg kvotar på brosme og lange/blålange i den færøyske økonomiske sona. Historisk har utnyttinga av kvotane variert, men i både 2024 og 2025 nytta Noreg kvotane godt. Færøyane har som oftast fiska opp torskekvoten sin i NØS. Når det gjeld pelagiske fiskeri, auka Noreg tilgangen sin til å fiske kolmule i Færøy-sona i 2025, og det vart fiska ein god del. Færøyane har på si side fått høve til å fiske norsk vårgytande sild i NØS og har elles god tilgang til å fiske pelagisk fisk i andre soner.

Noreg har hatt godt utbyte av kvotane i sona til Grønland i 2024 og 2025. Det same har Grønland i NØS nord for 62° N. Dei siste åra har det norske fisket ved Grønland vore regulert gjennom fleire rulleringsordningar. Grønland har fiska med to fartøy dei to siste åra.

Norske fartøy har nytta kvotane på botnfisk ved Island godt dei seinaste åra, men i 2025 var det ikkje tildelt kvotar til dette fisket. Dei siste åra har dette fisket vore regulert gjennom ei rulleringsordning basert på loddtrekking blant fartøy som har meldt seg på til dette fisket. Island har tradisjonelt nytta torskekvoten som dei er tildelte i NØS nord for 62° N, godt, samstundes som dei i stor grad utnyttar det kvantumet som kan fiskast som bifangst.

Alle kyststatane har nytta kvotane sine på kolmule godt. Det same har dei med kvoten på norsk vårgytande sild, med unntak av Færøyane, som før 2025 har overført meir enn 10 prosent unytta sildekvote til neste år. I fisket etter makrell har kyststatane dei siste åra utnytta kvotane sine dårlegare enn i dei andre pelagiske fiskeria, men i 2025 kunne dei igjen nyte godt av ei god utnytting. Færøyane har ikkje overført meir enn 10 prosent unytta kvote til neste år etter at dei igjen vart del i ein makrellavtale i 2024.

Det har ikkje vore opna for eit loddefiske ved Grønland, Island og Jan Mayen for norske fartøy sidan sesongen 2022–2023.

Tabell 5.2 gjev ei oversikt over verdien av dei viktigaste fiskeria i Noreg. Her ser vi på kvart av fiskeria, ikkje berre på verdien av kvar kvoteavtale. Noreg får til dømes kolmule i kyststatsavtalen om kolmule, men òg i den bilaterale avtalen med EU. Vi ser at torsken i Barentshavet utgjer om lag halvparten av verdien av fiskeria i tabell 5.2, medan makrellen står for cirka 18 prosent av verdien. Denne fordelinga vil variere som følgje av endringar i både kvotane og prisane.

5.1 Verdien av fisket

Det er fleire faktorar som påverkar verdien av det norske fisket, mellom anna kvotar, prisen på råstoff, valutasvingingar og handelspolitikk. Generelle utviklingstrekk i samfunnet, som den teknologiske utviklinga, den generelle økonomiske utviklinga og demografiske trendar, har òg mykje å seie for fiskeria. I 2025 eksporterte Noreg villfanga fisk og fiskeprodukt for 48,1 milliardar kroner.

Dette delkapittelet gjer greie for hovudtrekka i utviklinga av verdien på kvotane for dei viktigaste fiskeslaga over tid og med vekt på perioden 2023–2025. Vi presenterer òg hovudtrekka i utviklinga av lønnsemda i den norske fiskeflåten generelt og for fartøygruppene i lønnsemdsgranskinga spesielt.

Innan botnfiskeria er det fiskeartane torsk, hyse, sei og reke som er dei kommersielt viktigaste, medan det innan pelagiske fiskeri er artane sild, makrell, kolmule og lodde som er kommersielt viktigast.

5.1.1 Verdien av kvotane for norske fiskarar

For å finne verdien av kvotane som norske fiskarar kan fiske på etter avtalane, har vi først funne oppnådd gjennomsnittspris til fiskar per kilo fisk (rund vekt)1 som er omsett. Denne bruker vi så som verdi per kilo kvote som er oppgjeven i dei enkelte reguleringsforskriftene. Det vi ser på her, er førstehandsverdien på fiskeslaga og ikkje den verdien fisken kan generere i form av vidaresal og ringverknader.

5.1.1.1 Torsk og hyse

Trenden for både torsk og hyse er at kvotane og kvoteverdiane har minka dei siste åra. For torsk var kvoteverdien på sitt høgaste i 2022, medan han for hyse var på sitt høgaste i 2021. Etter fleire år med nedgang auka kvoteverdien for hyse igjen i 2025.

Ser vi på dei tre siste åra, er nedgangen i kvoten størst for torsk, med ein reduksjon på 39 prosent i perioden 2023–2025. Kvoten for hyse er redusert med 23 prosent i same tidsrommet. Gjennomsnittsprisen for torsk har i same perioden auka med 52 prosent, medan han for hyse har auka med heile 72 prosent. Den store auken i gjennomsnittspris gjer at kvoteverdien for hyse til saman aukar med 33 prosent i perioden frå 2023 til 2025. For torsk demde ikkje auken i gjennomsnittspris opp for kvotenedgangen, og kvoteverdien minka med 8 prosent frå 2023 til 2025.

5.1.1.2 Sild, makrell og kolmule

Både kvoten og kvoteverdien for kolmule og sild i sør var høgare i 2025 enn i 2010. For norsk vårgytande sild (NVG-sild) var både kvoten og kvoteverdien i 2025 lågare enn i 2010. For makrellen gav prisvekst ein høgare kvoteverdi i 2025 enn i 2010, medan kvoten var noko lågare.

For sild i Nordsjøen og Skagerrak har gjennomsnittsprisen variert gjennom heile perioden, og etter nokre år med nedgang gjekk gjennomsnittsprisen opp i 2023. Gjennomsnittsprisen heldt seg på same nivået i 2024. For 2025 gjekk gjennomsnittsprisen ned igjen og var 9 prosent lågare enn i 2023. Kvoteverdien har stige sidan 2021, men fallet i gjennomsnittspris saman med ein nedgang i kvoten gav ein reduksjon i kvoteverdi i 2025. Kvoteverdien var for 2025 11 prosent lågare enn i 2023.

Målt i 2025-verdi var 2025 året med høgast gjennomsnittspris på NVG-sild, med 11,68 kroner. Lågast gjennomsnittspris var det i 2010, med 4,36 kroner. Førebels gjennomsnittspris for 2025 er 17 prosent høgare enn i 2023. Kvoteverdien minka likevel med 23 prosent i same perioden fordi kvotane vart reduserte med 34 prosent. Frå 2024 til 2025 er det ein liten oppgang i kvoteverdi for NVG-sild.

Gjennomsnittsprisen på makrell har variert mykje i perioden 2010–2025. I 2025 var han over dobbelt så høg som i 2023. Trass i redusert kvote gjekk kvoteverdien difor likevel opp og var i 2025 45 prosent høgare enn i 2023. Kvoteverdien for makrell har hatt ei positiv utvikling sidan 2019.

Gjennomsnittsprisen på kolmule har auka med 14 prosent frå 2023 til 2025, men var framleis lågare i 2025 enn i toppåret 2011. Samstundes har kvotane òg auka, og det gjer at kvoteverdien har lege høgt i perioden 2023–2025. Kvoteverdien har gått opp med 22 prosent frå 2023 til 2025 og er no høgast i perioden frå 2010. Kvoten har samstundes auka med 7 prosent frå 2023 til 2025.

5.1.2 Lønnsemda i den norske fiskeflåten

Fiskeridirektoratet samlar kvart år inn opplysningar om lønnsemda og arbeidsinnsatsen i den norske fiskeflåten. Alle registrerte fiskefartøy som har hatt ei fangstinntekt over ei minimumsgrense, som varierer med storleiken på fartøya, inngår i lønnsemdsundersøkinga. Desse fartøya står for rundt 90 prosent av den totale fangstinntekta i dei norske fiskeria.2

I Noreg har vi hatt lønnsemdsundersøkingar sidan 1950, men den første tida berre for utvalde fartøygrupper og ikkje årleg. Sidan 1966 har lønnsemdsundersøkingane vore gjennomførte årleg og etter kvart for heile fiskeflåten. I lønnsemdsundersøkinga er det to ulike nøkkeltal som seier noko om lønnsemda – driftsmargin og totalkapitalrentabilitet. Driftsmargin viser kor mange kroner ein har tent per 100 kroner omsett, medan totalkapitalrentabilitet gjev uttrykk for avkastinga på den totale kapitalen. Desse to nøkkeltala viser den same trenden, men sidan totalkapitalen har auka over tid, har betre lønnsemd ført til mindre utslag på totalkapitalrentabiliteten enn på driftsmarginen. I figurane i dette kapittelet har vi valt å vise lønnsemda i form av nøkkeltalet driftsmargin.

Dei underliggjande årsakene til den positive lønnsemdsutviklinga i perioden sett under eitt er mange. Fleire av dei viktigaste fiskebestandane våre har vore i langt betre tilstand på 2000-talet enn dei var i 1990-åra. Samstundes har talet på merkeregistrerte fiskefartøy gått ned, noko som bidreg til reduserte kostnader og auka produktivitet.

Større kvotar på viktige kommersielle artar som torsk, hyse og sei i botnfiskeria og sild, makrell og kolmule i pelagiske fiskeri har vore avgjerande for at den norske fiskeflåten i dag har god lønnsemd. Samstundes er det ikkje kvotane aleine som gjev god lønnsemd. Noreg er ein betydeleg eksportør av fisk – om lag 95 prosent av det vi haustar, blir eksportert. Situasjonen i marknadene og prisendringar på kommersielt viktige fiskeslag har òg mykje å seie for korleis lønnsemda i den norske fiskeflåten utviklar seg.

Figur 5.7 viser utviklinga i driftsmargin for den norske fiskeflåten frå 1980 til 2024.

Driftsmarginane i 2019 og 2020 var, saman med marginane i 2011 og 2016, dei høgaste som er målte. Driftsmarginen for åra 2021–2024 er litt lågare enn i 2020, men er framleis på eit høgt nivå. Førebelse tal for 2025 viser at fangstverdien for norske fartøy var litt høgare enn i 2024.

¹ Driftsmargin = (driftsresultat/driftsinntekter) * 100. Driftsmarginen gjev uttrykk for kor stor innteninga er for kvar 100 kroner ein sel for.

Boks 5.1 Utviklinga i dei norske fiskeria sidan etterkrigstida

Det årlege fangstkvantumet har variert naturleg med biologiske variasjonar og tilhøyrande kvotar. Nokre periodar er sterkt påverka av kollaps i bestanden av norsk vårgytande sild og den sterke nedgangen i torskebestanden i 1980- og 1990-åra. Etter ein liten auke etter krigen har talet på fiskarar og fiskefartøy gått ned som følgje av høgare effektivitet på grunn av teknologisk utvikling og ein styrt struktureringspolitikk. Dette har gjeve atskilleg med produktivitetsvekst i fiskeria og viser at fangsten per fiskar har auka frå under 10 tonn per fiskar i 1945 til rundt 200 tonn dei seinare åra. Produktiviteten nådde toppen i 2022 med 226 tonn per fiskar. Dei siste 30 åra har produktiviteten stige frå rundt 105 tonn i 1995 til rett over 180 tonn i 2025. Det utgjer ein produktivitetsvekst på om lag 70 prosent i perioden, eller ein årleg auke på i underkant av 2 prosent.

I pelagisk sektor har fangstverdien, målt i 2025-kroner, vore rekordhøg i perioden 2022–2025. Fangstverdien i botnfisksektoren var rekordhøg i 2022, men er lågare dei påfølgjande åra. Korleis dette slår ut på lønnsemda, er vanskeleg å seie no, ettersom det totale kostnadsbiletet for 2025 ikkje er klart enno. Høge drivstoffprisar er eit moment som kan trekkje lønnsemda for flåten nedover.

Medan figur 5.7 viser utviklinga i lønnsemda samla sett tilbake til 1980, viser figur 5.8 utviklinga i lønnsemda innanfor botnfiskeri og pelagiske fiskeri for perioden frå 2010 til 2024.

I botnfiskeria er torsk, hyse, sei og reke viktige kommersielle artar, medan det i dei pelagiske fiskeria er artane sild, makrell, kolmule og lodde som er kommersielt viktigast. Driftsmarginen for dei pelagiske fiskeria har over tid vore høgare enn driftsmarginen for botnfiskeria. Også i 2024 var driftsmarginen for dei pelagiske fiskeria høgare enn for botnfiskeria, og avstanden auka noko etter ein reduksjon i åra 2021 og 2022.

Det er store variasjonar i lønnsemda både mellom fartøy innan same flåtegruppe og mellom flåtegrupper. Figur 5.9 og 5.10 viser utviklinga i driftsmargin for høvesvis utvalde kystfiskegrupper og havfiskegrupper for åra 2010–2024. Det har tradisjonelt vore ringnotsnurparar som har oppnådd dei høgaste driftsmarginane, etterfølgd av torsketrålarar og pelagiske trålarar. I 2024 hadde ringnotsnurparar ein driftsmargin på 32,5 prosent, noko som er den høgaste driftsmarginen for denne fartøygruppa sidan 2011. Konvensjonelle havfiskefartøy hadde ein driftsmargin på 7,4 prosent i 2024, den lågaste for denne gruppa dei ti siste åra. Innan kystfisket er det kystnotfartøya som har hatt dei høgaste driftsmarginane dei siste åra. I 2024 hadde desse fartøya ein driftsmargin på 19,2 prosent. Dei konvensjonelle kystfiskefartøya opplevde ein nedgang i driftsmarginen frå 2023 til 2024, medan kystreketrålarane opplevde motsett utvikling. Driftsmarginen for kystreketrålarane var i 2024 rekordhøg, med 16,1 prosent.

5.2 Tosidige avtalar

5.2.1 Noreg – Russland

Noreg har i all hovudsak ei høg utnytting av kvotane på dei fiskebestandane vi forvaltar saman med Russland. Noreg har god tilgang på desse bestandane i eiga sone, og vi nyttar difor lite av sonetilgangen vi har i den økonomiske sona til Russland. Justert for kvotefleksibilitet ligg utnyttingsgraden på 100 prosent for både torsk og hyse i begge åra. Noreg utnytta kvotane på snabeluer og blåkveite godt begge åra. Også kvoten på lodde vart godt utnytta i 2024.

Russland utnyttar tradisjonelt òg kvotane sine godt. På grunn av manglande statistikkutveksling i 2025 har norske styresmakter ikkje fått oppdatert fangststatistikk frå russiske styresmakter. Dei fiskar betydelege delar av kvotane sine på torsk, sei, steinbit, uer og norsk vårgytande sild i norsk økonomisk sone.

5.2.2 Noreg – EU – Storbritannia

I 2021 vart Storbritannia ein eigen part i forhandlingane om forvaltinga av fiskebestandar i Nordsjøen. Dette førte til at EU-andelen i fellesbestandane vart redusert, og at tradisjonelle byteartar kom på britiske hender. Noregs andel i fellesbestandane i Nordsjøen heldt seg uendra. Dermed vart det endringar i EU-kvotane frå 2021, samanlikna med i 2020. Avtalane etterpå er basert på den nye trepartsavtalen. Tabell 5.7, 5.8 og 5.9 viser kvotane og fangstane til høvesvis Noreg, EU og Storbritannia i 2024 og 2025.

5.2.3 Noreg – EU

Som følgje av at Storbritannia forlét EU, har kvotebytet med Noreg endra seg. Ein grunn er at dei fleste artane som inngjekk i bytet på EU si side, oppheld seg i britiske farvatn. Einaste arten av betyding i EU-sona er kolmule, som norske fartøy fiskar i irsk sone. Utanom kolmule fiskar norske fartøy minimale mengder i jurisdiksjonsområda til EU, jf. tabell 5.10. Noreg får òg kvotar ved Grønland, som i tidlegare år. Desse blir godt utnytta. EU får kvotar på mellom anna torsk, hyse og sei i NØS nord for 62° N og på fleire artar i Nordsjøen.

Fisket i Skagerrak og Kattegat

I Skagerrak og Kattegat har EU dei siste åra nytta kvotane på torsk, hyse, sild og reker best. Det er i hovudsak Danmark og Sverige som fiskar på desse kvotane, men andre EU-land har mindre kvotar for nokre artar. På eige grunnlag kvoteregulerer EU òg andre bestandar enn dei det er fastsett kvotar på gjennom avtalen om regulering av fiskebestandane i Skagerrak og Kattegat. Det norske fisket i Skagerrak har i hovudsak vore konsentrert om reker og sild. Noreg har til dømes ein ganske stor kvote på kystbrisling som blir lite nytta. Dette fiskeriet har vore eit kombinasjonsfiskeri av brisling og sild som har skjedd på dei tradisjonelle felta i Oslofjorden. Tabell 5.12 og 5.13 viser kvotane og fangstane i Skagerrak og Kattegat i 2024 og 2025.

Noreg – Sverige

Noreg har ein nabolandsavtale med Sverige om fiskeri som gjev svenske fiskarar rett til å fiske i norsk sone i Nordsjøen. Svenske kvotar og fangstar i norske havområde i 2024 og 2025 er viste i tabell 5.14. Med unntak av hyse- og kvitingkvoten nyttar Sverige desse kvotane godt.

5.2.4 Noreg – Storbritannia

Etter Brexit vart Noreg og Storbritannia for første gong samde om ein avtale om kvotebyte og gjensidig tilgang for 2022. Hovudtrekka i avtalane sidan har vore at fartøy frå begge partar årleg kan fiske inntil 30 000 tonn botnfisk i sonene til kvarandre i Nordsjøen. Det er òg gjennomført eit kvotebyte der Noreg har fått tilgang til å fiske mellom anna torsk, blåkveite, brosme, skjelbrosme og lange i områda vest for Dei britiske øyane (ICES-område 6), medan Storbritannia har fått kvote på torsk og sild nord for 62° N og kvote på nokre artar i Nordsjøen. Tabellane nedanfor viser omfanget av kvotebyta mellom Noreg og Storbritannia i tillegg til kor mykje som er fiska.

5.2.5 Noreg – Færøyane

Norske fartøy har historisk sett nytta kvotane på botnfisk i færøysk sone i varierande grad. Dei to siste åra har det vore godt fiske av lange/blålange og brosme. Med godkjenning frå Færøyane vart ein del av langekvoten som opphavleg var avtalt, konvertert til brosmekvote i både 2024 og 2025. I både 2024 og 2025 vart fisket etter botnfisk stoppa fordi kvoten på høvesvis lange/blålange og brosme var fullt utnytta.

Færøyane nyttar vanlegvis botnfiskkvotane i norske jurisdiksjonsområde godt, og dette var også tilfellet i 2024 og 2025. Færøyske fartøy har i hovudsak fiska kvoten på makrell i si eiga sone, i EU-sona og i internasjonalt farvatn dei siste åra. I 2024 var det igjen færøysk makrellfiske i NØS.

Færøyane har ikkje hatt tilgang til å fiske kolmule i norske havområde dei siste åra. Noregs tilgang til å fiske kolmule i færøysk sone vart auka til 2023 og var i 2024 på 53 600 tonn.

5.2.6 Noreg – Grønland

Dei norske kvotane og fangstane i Grønlands økonomiske sone i 2024 og 2025 går fram av tabell 5.20. I tillegg kunne norske fartøy fiske i grønlandsk sone på kvote tildelt av EU, sjå tabell 5.10.

Kvotane på torsk og blåkveite vart godt nytta. Dei siste åra har fisket vore regulert gjennom fleire rulleringsordningar. Kvoten på uer har tradisjonelt vore delt i botnlevande og pelagisk uer, men etter 2021 har ikkje Noreg fått tildelt kvote på pelagisk uer. Kvoten på botnlevande uer blir godt nytta.

Grønland utnyttar som regel kvotane sine i NØS godt, sjå tabell 5.21. I 2024 og 2025 var det to fartøy som fiska dei grønlandske kvotane i norske havområde.

5.2.7 Noreg – Island

Norske fartøy har nytta kvotane på botnfisk ved Island godt dei seinaste åra, jf. tabell 5.22, som viser norske kvotar og fangstar i islandsk sone. Dei siste åra har dette fisket vore regulert gjennom ei rulleringsordning basert på loddtrekking blant fartøy som har meldt seg på til dette fisket. To nye fartøy har fått vere med i dette fisket kvart år. I 2025 fekk ikkje norske fartøy fiske botnfisk ved Island.

5.3 Kyststatsavtalar og andre fleirsidige avtalar

5.3.1 Norsk vårgytande sild

Kva kvotar og fangstar av norsk vårgytande sild partane har hatt i 2024 og 2025, går høvesvis fram av tabell 5.24 og 5.25. Det vart innført kvotefleksibilitet i fiske etter norsk vårgytande sild frå 2008, og sidan den gongen har partane hatt høve til å spare opp til 10 prosent av kvoten eller å forskotere tilsvarande på kvoten for det neste året, avhengig av balansen i utnyttinga av kvoten.

Det er i norsk sone det blir fiska mest, følgt av islandsk sone og internasjonalt farvatn og deretter sona til Færøyane. Evna partane har til å nytte kvoten dei har sett, er avhengig av tilgangen på sild. Vandringsmønsteret til silda endrar seg stadig, og ein har hatt år med godt fiske i internasjonalt farvatn.

Foto: Jørgen Ree Wiig, Fiskeridirektoratet.

Landa utnyttar stort sett kvotane sine på norsk vårgytande sild godt. Unntaket har vore Færøyane, som ved fleire høve har overført meir enn 10 prosent av den ufiska kvoten sin. I 2024 greidde heller ikkje Russland å nytte kvoten fullt ut, og overføringa til 2025 vart avgrensa til 5 000 tonn.

Etter at Færøyane frå og med 2025 forplikta seg overfor Noreg til å fastsetje ein lågare kvote, ligg dei an til å nytte kvoten sin betre enn tidlegare år. EU fekk ikkje lenger fiske i norsk sone og måtte i hovudsak fiske i internasjonale farvatn. Per november stod det igjen ein betydeleg del av EU-kvoten.

5.3.2 Lodde ved Island, Grønland og Jan Mayen

Kvoteråda for lodde har vore små dei siste åra, og Noreg har ikkje fått fiska sidan 2022–2023-sesongen. Island sa opp rammeavtalen frå 2018, med verknad frå sesongen 2024–2025. Sidan Noreg ikkje har gått inn i ein ny avtale, er det ikkje etablert vilkår for fiske i islandsk sone, der det meste av fisket skjer.

Når norske fartøy kan delta i fiske, er loddefisket avgrensa til fartøy med ringnotløyve, og det er stor interesse for å delta.

5.3.3 Kolmule

Frå og med 2013 vart det innført kvotefleksibilitet over årsskiftet i fisket etter kolmule.

I tillegg til Noregs kyststatsdel av kolmule byter Noreg tradisjonelt til seg kolmule frå EU – samstundes som vi byter frå oss kolmule til Russland.

Noreg fiska både i 2024 og i 2025 på forskot på kvoten for neste år – som i dei føregåande åra. I 2024 og 2025 fiska norske fartøy dei største delane av kvoten sin i EU-sona vest for og nord for Irland og i internasjonalt farvatn. Trass i kyststatsavtalar utan fordeling av totalkvoten og unilateral kvotefastsetjing dei siste åra har Noreg gjennom bilaterale avtalar med EU og Færøyane tilgang til å fiske delar av kvoten i sonene til EU og Færøyane. Tilgangen i EU-sona vart, som normalt, godt nytta i både 2024 og 2025. Tilgangen til Færøy-sona vart nytta relativt betre i 2024 enn i åra før. I 2025 vart det forhandla fram ein langt større tilgang, og utnyttinga er dermed lågare.

Tabell 5.27 og 5.28 viser kvotane før og etter overføringar mellom partane og overføringar over år. Dei fleste partane nyttar kvotane godt.

EU-fartøy og færøyske fartøy har dei siste åra fiska den største delen av kvotane sine i eigne farvatn, medan islandske fartøy i størst grad har fiska i færøysk sone. Russland og Grønland fiskar i hovudsak i færøysk sone og i internasjonalt farvatn.

5.3.4 Makrell

Frå og med 2011 vart det innført kvotefleksibilitet over årsskiftet i fisket etter makrell. Tabell 5.29 og 5.30 viser kvotane før og etter at overføringane mellom partar og år er tekne omsyn til.

I 2024 hadde norske fiskarar tilgang til å fiske inntil 60 prosent av kvoten i britisk økonomisk sone, og heile det tilgjengelege kvantumet vart oppfiska. Tilgangen var god i norsk økonomisk sone òg, og den norske totalkvoten enda med å bli overfiska med i overkant av 13 000 tonn. Dette er innanfor det ein kan forskotere av påfølgjande års kvote innanfor kvotefleksibilitet på 10 prosent.

Færøyane fiska i 2024 i britisk sone for første gong sidan Brexit og fiska òg meir enn tidlegare i norsk sone. Dette bidreg til å redusere fisket i internasjonalt farvatn. Island kunne igjen nyte godt av eit godt makrellfiske i eiga økonomiske sone i 2024, men hadde lågare fangstar internasjonalt enn tidlegare år. Vi må tilbake til før Brexit for å finne år der det vart fiska meir makrell i Storbritannias økonomiske sone enn i 2024.

I 2025 vart det fiska uvanleg mykje makrell i internasjonalt farvatn. Både Island, Russland og Grønland fiska store delar av kvotane sine her. Alle partane som fiskar makrell i Nordaust-Atlanteren, oppnådde generelt god kvoteutnytting. Også for Noregs del vart det eit godt makrellfiskeri i 2025, og ein må tilbake til 2022 for å finne eit år der vi fiska ein større andel av kvoten i eiga økonomiske sone. Også i 2025 forskoterte vi påfølgjande års kvote, denne gongen med om lag 3 prosent.

Foto: Jørgen Ree Wiig, Fiskeridirektoratet.

5.3.5 Norsk fiske i Irmingerhavet

Den norske kvoten på uer i Irmingerhavet har tradisjonelt vore sett saman av tre komponentar: eitt kvantum frå forvaltingsavtalen om snabeluer i Irmingerhavet og to kvantum som Noreg byter til seg frå Grønland og EU. Dei siste åra har det ikkje vore opna for fiske etter snabeluer i Irmingerhavet.

5.3.6 Norsk fiske i det nordvestlege Atlanterhavet

Sidan 2010 har det vore stor interesse for fiske etter torsk i det nordvestlege Atlanterhavet. Rekrutteringa har vore på eit lågt nivå sidan 2011, og bestanden, og dermed kvotane, er blitt kraftig reduserte sidan 2017. I 2024 deltok tre norsk fartøy, mot to i 2025. Kvoten vart godt utnytta i begge åra. I 2024 og 2025 har rekefisket i reguleringsområde 3M vore stengt.