5 Saksbehandlinga etter domstolsbehandling

5.1 Gjeldande rett

Rettskraftig orskurd blir send via statsadvokaten og riksadvokaten til Justis- og beredskapsdepartementet, som avgjer om utleveringskravet skal etterkommast, jf. utleveringslova § 18. Har domstolen komme til at vilkåra for utlevering ikkje er oppfylte, må departementet avslå kravet.

Etter utleveringslova kan eit utleveringskrav avslåast utan at det ligg føre ein bestemt avslagsgrunn, sjølv om vilkåra er oppfylte. Det er med andre ord opp til departementet å avgjere om utlevering skal skje eller ikkje. Utvalet omtaler dette slik i punkt 10.5.2.1:

Utleveringsloven § 1 gir hjemmel for at utlevering «kan» skje hvis lovens vilkår er oppfylt, men påbyr ikke at utlevering skal skje. Bestemmelsen forutsetter at norske myndigheter har en diskresjonær prøvingsrett selv om lovens vilkår er oppfylt, jf. Ot. prp. nr. 30 (1974–75) s. 24. Dette skjønnet kan imidlertid være begrenset av Norges folkerettslige forpliktelser. I praksis er det sjelden at departementet avslår en begjæring hvis domstolen har fastslått at det er adgang til utlevering, jf. rundskriv G-2001-19 del II punkt 3.2.3 (s. 43).

Som utvalet skriv i punkt 10.5.2.4, er den etablerte kompetansefordelinga i utleveringssaker at domstolen avgjer lovlegheita av utlevering, medan Justis- og beredskapsdepartementet gjennomfører ei breiare vurdering av om utlevering skal skje. Denne vurderinga omfattar ifølgje forarbeida folkerettslege og politiske omsyn, men er ikkje avgrensa til dette.

Overfor statar Noreg ikkje er folkerettsleg forplikta å utlevere til, står departementet fritt i den skjønnsmessige vurderinga. Det kan til dømes vere eit moment i den skjønnsmessige vurderinga at forholdet er gjort heilt eller delvis i Noreg, eller at det verkar heilt urimeleg å utlevere i den aktuelle saka, jf. utgreiinga frå utvalet i punkt 10.5.2.4. Det kan òg vere eit moment at handlinga er av liten alvorsgrad, eller at straffenivået er uforholdsmessig høgt samanlikna med i Noreg, jf. Utleveringsloven og arrestordreloven. Lovkommentar, side 89.

Departementet vurderer òg dei same vilkåra som retten har prøvd, men kor grundig departementet si prøving er avhenger av forholda i saka og om den ettersøkte meiner det heftar feil ved retten si vurdering. Dette må sjåast i samanheng med at det ikkje er høve til ny rettsleg behandling av saka, jf. HR-2016-1490-U. I praksis er det likevel sjeldan at departementet har avslått utleveringskravet der retten har vurdert at vilkåra for utlevering er oppfylte. Dette har berre skjedd heilt unntaksvis i saker på bakgrunn av nye bevis eller andre omstende etter at domstolen tok stilling til saka.

Avgjerda etter utleveringslova § 18 er eit enkeltvedtak etter lov 10. februar 1967 om behandlingsmåten i forvaltningssaker (forvaltningslova) § 2 første ledd bokstav b, då avgjerda er bestemmande for rettane og pliktene til den som er kravd utlevert. Departementet må i tråd med god forvaltningsskikk sørge for at saka er så godt opplyst som mogleg før vedtak blir gjort, jf. forvaltningslova § 17. For å oppfylle dette kravet innhentar departementet merknader frå den som blir vurdert utlevert, før vedtak blir gjort. Sjølv om saka normalt vil vere tilstrekkeleg opplyst på tidspunktet for retten si behandling, kan den ettersøkte ha informasjon av relevans for departementet si breiare vurdering av utleveringsspørsmålet. Vedtaket må oppfylle krava til grunngiving i forvaltningslova §§ 24 og 25.

I tillegg til å avgjere om utlevering skal skje, ligg det til departementet å vurdere visse spørsmål som ikkje er behandla av domstolane. Departementet må avgjere om iverksetjinga skal utsetjast med heimel i utleveringslova § 11 første ledd, dersom den som blir kravd utlevert, her i riket er dømd til fridomsstraff eller ved dom eller med heimel i dom er vedteken plassert i anstalt for ei anna handling enn det utleveringskravet gjeld. Det same gjeld dersom den ettersøkte er under forfølging her i riket for ei anna handling som kan medføre fridomsstraff i minst to år, eller er fengsla eller er pålagd tiltak som nemnt i straffeprosesslova § 188 i samband med ei anna straffbar handling. At føresegna er av prosessuell karakter, og ikkje eit vilkår retten skal prøve, er klargjort i rettspraksis, jf. Rt. 2004 side 1470 og HR-2004-1824-U. Etter § 11 andre ledd skal departementet òg vurdere mellombels utlevering, noko som inneber at den utleverte skal sendast tilbake til Noreg så snart som mogleg etter rettsforfølginga.

Departementet skal etter utleveringslova § 12 setje vilkår for utleveringa. Første ledd fastset nokre obligatoriske vilkår. Til liks med vilkåra retten prøver i §§ 1 til 10, må desse vilkåra vere oppfylte for at utlevering skal kunne skje. Vilkåra blir fastsette av departementet i samband med vedtaket om utlevering og blir sette som føresetnader for utleveringa.

Fleire av vilkåra ligg allereie som ein føresetnad for utlevering i utleveringskonvensjonen og dei bilaterale utleveringsavtalane. I den grad vilkåra er dekte der, vil statane vere folkerettsleg bundne til å respektere vilkåra. Det vil derfor som utgangspunkt ikkje vere nødvendig å setje desse vilkåra. Overfor alle andre statar er det obligatorisk for departementet å setje slike vilkår.

Som utvalet skriv i punkt 6.6.5, har uttrykket «vilkår» eit noko anna meiningsinnhald i § 12 enn elles i lova:

Det er i realiteten snakk om en garanti eller forsikring som den anmodende stat må gi for at utlevering skal kunne skje.

Utleveringslova § 12 første ledd bokstav a omhandlar spesialitetsprinsippet. Prinsippet inneber at den som blir kravd utlevert, ikkje kan straffeforfølgjast eller få straff fullbyrda mot seg for nokon annan straffbar handling gjort før utleveringa enn den han er utlevert for. Den utleverte er altså som hovudregel verna mot straffeforfølging for andre handlingar utført før utleveringa frå Noreg. Det er tre unntak frå dette prinsippet. For det første kan departementet samtykke til den nye straffeforfølginga det blir bede om samtykke til, etter at domstolen har funne at vilkåra er oppfylte. For det andre fell spesialitetsprinsippet bort dersom den utleverte blir verande i landet vedkommande er utlevert til, i minst 45 dagar etter fritt å kunne forlate det. Det same gjeld dersom den utleverte har forlate landet og frivillig har vendt tilbake.

Det følgjer av § 12 første ledd bokstav b at den som skal utleverast, ikkje må utleverast vidare til ein tredje stat for noka straffbar handling gjort før utleveringa frå Noreg med mindre eit av unntaka som nemnt i bokstav a er aktuelt. Bokstav c krev at det ved utleveringa skal setjast som vilkår at den utleverte ikkje skal setjast under rettsforfølging ved «en ren provisorisk domstol eller en domstol som bare er kompetent til å behandle lovbrudd som det foreliggende i det enkelte tilfelle eller under spesielle unntaksforhold (ekstraordinær domstol)», med mindre departementet samtykker. Etter bokstav d skal det setjast som vilkår at dødsstraff ikkje må fullbyrdast.

Dersom staten som ber om utlevering ikkje er folkerettsleg forplikta til å akseptere vilkåra, vil det vere behov for å innhente garantiar frå denne staten før ei utlevering kan gjennomførast. Dette skjer ofte i samarbeid med Utanriksdepartementet.

Etter § 12 andre ledd blir det opna for å setje andre vilkår for utleveringa når det er behov for det. Dette er særleg aktuelt overfor statar utanfor Europa, der det er større uvisse om rettsprosessen og soningsforholda. Den utleverte kan til dømes ha behov for helsehjelp som norske myndigheiter ønskjer å sikre vedkommande tilgang til, gjennom å setje dette som vilkår for utleveringa.

Endeleg vil det vere opp til departementet å avgjere kva utleveringskrav som skal føre fram, dersom to eller fleire statar har kravd same person utlevert frå Noreg.

Det er departementet som vedtek om gjenstandar som er beslaglagde under utleveringssaka skal overgivast i samband med utleveringa, jf. utleveringslova § 18 tredje ledd. Dersom det er relevant, kan det takast atterhald som vernar retten til tredjemann.

5.2 Forslaget frå utvalet

Utvalet gir i punkt 10.5.2.4 uttrykk for at det er mest i tråd med norsk rettstradisjon at domstolane prøver om vilkåra for utlevering i lova er oppfylte, før forvaltninga tek avgjerda si. Utvalet uttaler på side 180:

En rettslig behandling i førsteinstans med kontradiksjon og mulighet for den ettersøkte til å forklare seg medfører at saken blir best mulig opplyst. Utleveringssaker kan reise kompliserte rettsspørsmål, f.eks. om dobbel straffbarhet, foreldelse og hvorvidt utlevering vil innebære brudd på Norges menneskerettslige forpliktelser. Slike spørsmål er domstolene godt egnet til å avgjøre. Også adgangen til anke ivaretar viktige rettssikkerhetshensyn.

Både i Ot. prp. nr. 26. (1906–1907) og i Ot. prp. nr. 30 (1974–75) ble det poengtert at en avgjørelse fra en uavhengig domstol om hvorvidt vilkårene for utlevering er oppfylt, også er en fordel i utenrikspolitisk sammenheng – det bidrar til at avgjørelsen utad blir oppfattet som politisk nøytral. Under sitt arbeid har utvalget fått det klare inntrykk at dette hensynet også i dag har betydning.

På denne bakgrunn er det utvalgets syn at domstolene fortsatt bør prøve om lovens vilkår for utlevering er oppfylt, se lovutkastet § 42. Noen enkeltspørsmål ved den nærmere utformingen av ordningen behandles nedenfor.

Utvalet foreslår at vurderingstemaa til departementet blir avgrensa slik at departementet skal kunne leggje til grunn retten sin konklusjon om at vilkåra i lova er oppfylte, og slik at det ikkje skjer ei dobbeltbehandling av alle vilkåra i lova. Dette inneber at departementet ikkje lenger skal gjennomføre ei ny sjølvstendig vurdering av dei same vilkåra domstolen allereie har prøvd.

Utvalet viser til at det i nokre spesielle tilfelle har vist seg å vere behov for ei ny vurdering i departementet av om utlevering kan komme i strid med Noregs menneskerettsforpliktingar, og foreslår derfor ein tryggingsventil for desse tilfella. Til dømes kan nye bevis eller andre omstende som endra forhold i staten som ber om utlevering reise tvil om rettsavgjerda på denne bakgrunnen kan haldast oppe.

Endeleg foreslår utvalet å lovfeste at departementet, etter at saka er rettsleg behandla og oversend frå påtalemakta, «snarest mulig» skal avgjere om utlevering skal skje.

5.3 Høyringsinstansane sine synspunkt

Oslo politidistrikt, Kripos, Politihøgskolen, Oslo statsadvokatembete, Vestfold, Telemark og Buskerud statsadvokatembete, Det nasjonale statsadvokatembetet og Søndre Østfold tingrett sluttar seg til forslaget frå utvalet om at departementet si prøving av vilkåra for utlevering blir avgrensa. Ingen av høyringsinstansane som har uttalt seg om forslaget, har vore negative til dette.

Oslo politidistrikt er samd med utvalet i at norsk rettstradisjon tilseier at domstolane framleis prøver om vilkåra for utlevering i lova er oppfylte, før forvaltninga tek avgjerda si. Oslo politidistrikt peikar på at ei rettsleg behandling gir ein betre rettstryggleik i og med at slike saker kan reise kompliserte rettsspørsmål. Etter Oslo politidistrikt si erfaring er domstolane godt eigna til dette. Ikkje minst blir ein del av dei rettslege problemstillingane avklart av ankedomstolen. Oslo politidistrikt er vidare samd i at departementet skal behalde rolla som avgjerande myndigheit i utleveringssakene.

Kripos støttar forslaget om å avgrense vurderingstemaa til departementet slik at det ikkje skjer ei dobbeltbehandling av alle vilkåra i lova slik som i dag, og peikar på at den foreslåtte kompetansedelinga mellom domstolane og Justis- og beredskapsdepartementet, med tryggingsventilen i utvalet sitt forslag til § 44 fjerde ledd, synest å vareta omsyna til rettstryggleik, menneskerettane og effektivitet.

Politihøgskolen støttar forslaget frå utvalet om å føre vidare dagens ordning med at domstolane avgjer om vilkåra for utlevering i lova er oppfylte, og at Justis- og beredskapsdepartementet avgjer om utleveringskravet skal etterkommast, men at vurderingstemaa til sistnemnde blir avgrensa slik at det ikkje skjer ei dobbeltbehandling av alle vilkåra i lova. Politihøgskolen sluttar seg til forslaget frå utvalet om at departementet ikkje kan overprøve avgjerda om å setje fram eit utleveringskrav, og at rolla til departementet blir avgrensa til å gjennomgå om kravet er i samsvar med ein overeinskomst med vedkommande stat, og i spesielle tilfelle kunne vurdere andre omsyn, til dømes utanrikspolitiske interesser. Dette er i tråd med den uavhengige rolla til påtalemakta.

Oslo statsadvokatembete viser til at ei av hovudutfordringane ved dagens system for utlevering er at det til dels er uklare grensedragingar mellom oppgåvene til påtalemakta, domstolane og departementet, noko som kan føre til dobbeltbehandling og til at utleveringssakene blir behandla for omstendeleg og trekkjer ut i tid. Oslo statsadvokatembete støttar på denne bakgrunnen forslaget frå utvalet knytt til arbeidsfordelinga mellom domstolane og departementet. Etter embetet sitt syn vil den foreslåtte fordelinga vere tilstrekkeleg rettssikker, og embetet viser særleg til moglegheita som ligg i at departementet i visse tilfelle må vurdere saka etter § 5. Embetet støttar òg forslaget om at det i opplagde saker bør vere høve til skriftleg behandling, og viser til at det ikkje er nokon grunn til å halde fast på ei meir ressurskrevjande behandlingsform i saker der resultatet i praksis er gitt.

Det nasjonale statsadvokatembetet viser til at det eksisterande regelverket om saksbehandling av utleveringssaker er for omstendeleg og ressurskrevjande, og støttar derfor forslaget frå utvalet som tek sikte på å effektivisere saksbehandlinga. Embetet er samd i at det er behov for å opne for skriftleg behandling i domstolane, og støttar forslaget frå utvalet om at spørsmåla departementet skal ta stilling til, blir avgrensa. Det nasjonale statsadvokatembetet meiner forslaget bidrar til å unngå ei form for dobbeltbehandling, og at forslaget ikkje vil gå ut over rettstryggleiken som blir vareteken gjennom § 44 fjerde ledd.

Vestfold, Telemark og Buskerud statsadvokatembete er samd i at departementet si behandling av utleveringssakene bør effektiviserast, mellom anna ved at departementet i utgangspunktet skal leggje til grunn retten sin konklusjon om at vilkåra i lova er oppfylte.

Søndre Østfold tingrett er samd i forslaga til effektivisering av saksbehandlinga og støttar ordninga om at domstolane skal avgjere om vilkåra for utlevering er oppfylte, og at «dette som den store hovedregel skal legges til grunn av departementet ved avgjørelsen av om en utleveringsbegjæring skal etterkommes». Etter tingretten sitt syn blir rettstryggleiken vareteken ved at departementet kan gjennomføre ei fornya vurdering i særlege tilfelle.

5.4 Departementet si vurdering

Lovforslaget frå departementet tek sikte på å klargjere kva departementet skal ta stilling til i si behandling av ei utleveringssak. Det er domstolen si oppgåve å avgjere om vilkåra for utlevering er oppfylte, medan departementet gjennomfører ei breiare vurdering av om utlevering skal skje. Departementet skal etter forslaget ikkje gjere ei ny vurdering av vilkåra som retten allereie har tatt stilling til i si avgjerd. Dette inneber at departementet ikkje treng å imøtegå påstandar som gjeld vilkåra retten allereie har vurdert. Departementet må likevel ta omsyn til endra forhold etter retten si avgjerd dersom noko anna vil kunne føre til feil avgjerd i utleveringspørsmålet. Departementet sluttar seg med dette til utvalet sitt forslag om å avgrense departementet sine vurderingstema. Ei gjennomføring av forslaget vil redusere saksbehandlingstida til Justis- og beredskapsdepartementet ved å fjerne unødig dobbeltbehandling av vilkåra. Å tydeleggjere ansvarsfordelinga i utleveringssakene vil vere eit viktig bidrag til ei meir effektiv nedkjemping av kriminalitet over landegrensene.

Forslaget har brei støtte blant høyringsinstansane. Oslo statsadvokatembete har peika på at uklare grensedragingar mellom oppgåvene til påtalemakta, domstolane og departementet kan føre til dobbeltbehandling og til at utleveringssakene blir behandla for omstendeleg og trekkjer ut i tid. Kripos viser på si side til at rettstryggleiksomsyn ikkje krev at departementet vurderer alle vilkåra i lova på nytt.

Utlevering er eit inngripande tiltak som inneber tvangsmessig utsending frå Noreg. Då ordninga med rettsleg og administrativ prøving vart innført ved utleveringslova av 1908, vart den sentrale rolla til domstolane i utleveringssaker grunngitt i vektige rettstryggleiksomsyn som å sikre individa mot administrativ vilkårlegheit og at innskrenkingar i den personlege fridommen deira krev ei rettsleg avgjerd, jf. Ot. prp. nr. 26. (1906–1907) side 12–14. Departementet påpeika vidare at vilkåra for utlevering dels gjeld kompliserte rettsspørsmål som domstolane er best skikka til å vurdere. Enkelte vilkår reiser spørsmål av meir skjønnsmessig karakter, som til dømes fare for forfølging og grunnleggjande humanitære omsyn, men det vart i forarbeida til dagens utleveringslov uttalt «at det heller ikke på disse punkter i prinsippet er spørsmål om politiske avgjørelser fra domstolenes side», jf. Ot. prp. nr. 30 (1974–75) side 39–40. Dessutan kan både fare for forfølging og grunnleggjande humanitære omsyn reise spørsmål knytte til menneskerettane.

Etter departementet sitt syn er domstolane best eigna til å vurdere sentrale spørsmål som straffbarheit og alvorsgrad, forelding etter norsk rett og bevismessig grunnlag for siktinga eller dommen, då dette er spørsmål domstolane er vande med å ta stilling til. Domstolane vurderer òg stadig oftare menneskerettsspørsmål i sitt daglege virke.

Rettstryggleiksomsyn krev etter departementet si vurdering ikkje at forvaltninga vurderer alle vilkår på nytt. Utleveringssaka blir gitt ei grundig kontradiktorisk behandling i rettssystemet med advokatbistand og ankemoglegheit. Det er, som utvalet peikar på i punkt 10.5.2.4, ikkje sjeldan at saka blir behandla i tre rettsinstansar – tingretten, lagmannsretten og Høgsterett (i ankeutvalet eller avdeling).

At departementet i dag på nytt vurderer dei same vilkåra som domstolen allereie har avgjort, er uheldig, då utleveringssaka best blir belyst gjennom munnleg forhandling i domstolen. Departementet kan dessutan ikkje be om ny rettsleg behandling, jf. HR-2016-1490-U avsnitt 15. Informasjon av relevans for vilkåra bør difor leggast fram under den rettslege behandlinga og ikkje for departementet i ettertid. Departementet skal etter forslaget gjennomgåande legge retten si vurdering av vilkåra til grunn. Det er lite sannsynleg at situasjonen har blitt vesentleg endra sidan retten si avgjerd når det no blir lagt til rette for at departementet avgjer saka raskare. Departementet har likevel vurdert om det bør takast inn ein tryggingsventil i lova, slik utvalet foreslår, for det tilfellet at departementet må gjennomføre ei ny vurdering av forholdet til menneskerettane. Etter departementet sitt syn er det ikkje behov for dette, då det følgjer direkte av Grunnlova og menneskerettslova at norske myndigheiter ikkje kan vedta utlevering i strid med menneskerettane. Departementet har òg sett hen til at arrestordreregelverket heller ikkje regulerer dette særskilt i lova.

For at domstolen rettskraftig skal kunne avgjere vilkåra for utlevering, under dette menneskerettane, er det naturleg at eventuelle garantiar blir innhenta allereie i undersøkingsfasen slik at domstolen òg vurderer desse. At innhaldet i garantiane blir vurdert i samband med domstolsbehandlinga, vil bidra til å effektivisere behandlinga i departementet. Dette utelukkar likevel ikkje at departementet òg i behandlinga si vurderer om garantiane er tilfredsstillande, og eventuelt innhentar nye garantiar i etterkant av domstolsbehandlinga.

At retten avgjer om vilkåra for utlevering er til stades, vil òg vere ein fordel i utanrikspolitisk samanheng. Utanlandske myndigheiter vil oftare oppfatte ei avgjerd frå ein uavhengig domstol som mindre politisk samanlikna med ei avgjerd frå eit departement.

Ei lovendring i tråd med forslaget vil fjerne ei unødvendig dobbeltbehandling av vilkåra i lova. Som utvalet peikar på, viser talmaterialet for utleveringssaker behandla i Justis- og beredskapsdepartementet for åra 2010 og 2015–2021 at departementet berre i to saker vurderte at utlevering ikkje skulle skje, trass i at domstolane hadde konkludert med at vilkåra for utlevering var oppfylte, sjå forklaringa frå utvalet i punkt 10.5.2.1.

Gevinsten med endringsforslaget er først og fremst at den samla saksbehandlingstida blir redusert ved at departementet berre skal konsentrere seg om meir avgrensa tema. Som utvalet peikar på, er behandlinga av utleveringssaker krevjande og tek lang tid, sjølv om sakene blir prioriterte av både påtalemakta, domstolane og departementet. Frå den ettersøkte blir pågripen, til utlevering blir effektuert, er det ikkje uvanleg at det kan gå eitt år eller meir. Den ettersøkte er ofte varetektsfengsla i heile perioden. Ei mindre omfattande saksbehandling i departementet vil vere eit viktig bidrag til å få ned den totale saksbehandlingstida og redusere tida den ettersøkte sit i varetekt i påvente av utlevering. Staten som ber om utlevering har òg behov for ei rask avgjerd av omsyn til den pågåande straffeforfølginga i denne staten. Nye merknader knytte til vilkåra har svært sjeldan noko å seie for utfallet i saka, men fører til at saksbehandlinga til departementet trekkjer ut i tid. Når ansvarsfordelinga blir klargjord og vurderingstemaa til departementet blir avgrensa, blir saksbehandlinga raskare og meir effektiv.

Departementet sluttar seg til forslaget frå utvalet om å føre vidare myndigheita til departementet i visse spørsmål som ikkje er behandla av domstolane. Dette gjeld vurderinga av om utleveringa skal utsetjast eller gjerast mellombels fordi den ettersøkte i Noreg anten er under straffeforfølging eller har uteståande straff å fullbyrde for eit anna forhold enn det utleveringskravet gjeld, jf. utleveringslova § 11. Som utvalet skriv på side 183, er dette spørsmål av praktisk og prosessuell art som ikkje vedkjem lovlegheita av ei utlevering, og som det derfor ikkje er naturleg at domstolane vurderer. Det same gjeld høvet til å fastsetje vilkår for utleveringa, jf. utleveringslova § 12, og avgjerda av spørsmålet om konkurrerande utleveringskrav. Det er naturleg at den myndigheita som avgjer saka i siste instans, òg tek stilling til dette.

Til liks med utvalet meiner departementet at lovteksten bør klargjere at saksbehandlinga i departementet skal vere rask. Utleveringslova gir ingen fristar for departementet sitt vedtak i utleveringssaka, men signaliserer fleire stader at saka skal behandlast så raskt som mogleg, sjå utvalet sin gjennomgang i punkt 10.9.2. For å sikre nødvendig progresjon i saka bør departementet utan opphald innhente eventuelle merknader frå forsvararen når saka er oversend frå påtalemakta. Det følgjer av utleveringslova § 17 tredje ledd at fristen for å anke domstolen sin orskurd er tre dagar. Grunngivinga er behovet for ei rask saksbehandling. Departementet meiner at det er naturleg å ta utgangspunkt i dette, og at det bør vere tilstrekkeleg at forsvararen blir gitt ein frist på tre dagar til å kome med merknadene sine.

Når departementet legg til grunn domstolane si vurdering av om vilkåra for utlevering er oppfylte, og med det skal ta stilling til langt færre tema, vil tidsbruken til departementet kunne kortast ned. Det som står att å vurdere, vil som hovudregel vere spørsmål som ikkje er behandla av domstolane. Overfor statar Noreg ikkje pliktar til å utlevere til, vil departementet framleis stå fritt ved vurderinga av om utlevering skal skje, sjølv om vilkåra i lova er oppfylte. Dersom Noreg er folkerettsleg forplikta til å utlevere, vil temaa som departementet skal vurdere vere nokså avgrensa. Departementet vil i utgangspunktet ikkje kunne ta omsyn til andre moment enn dei som følgjer av den folkerettslege avtalen.

Dersom saka ikkje reiser spørsmål om utsett iverksetjing av utleveringa, mellombels utlevering eller konkurrerande utleveringskrav, eller andre spørsmål som krev nærmare vurderingar innanfor departementet sitt skjønn, vil det i dei fleste tilfella berre stå att for departementet å vurdere om det skal setjast vilkår for utleveringa. Dette er mindre aktuelt overfor statar Noreg pliktar å utlevere til, ettersom dei fleste vilkåra er omfatta av det folkerettslege avtalegrunnlaget for utleveringa. I nokre tilfelle kan det likevel vere aktuelt å setje andre vilkår enn dette. I desse sakene ligg det no til rette for ei raskare saksbehandling i departementet, og eit vedtak bør som utgangspunkt kunne takast innan éi veke etter at eventuelle merknader frå den ettersøkte eller forsvararen hans er mottekne.

Ein del saker, ofte saker som gjeld utlevering til statar utanfor Europa, vil krevje at departementet vurderer fleire forhold sjølv om vilkåra for utlevering isolert sett er oppfylte. Departementet legg rett nok opp til at nødvendige garantiar frå utanlandske myndigheiter skal vurderast av domstolane, men dei mest komplekse sakene kan reise spørsmål av utanrikspolitisk betydning for Noreg. Departementet vil derfor ikkje foreslå konkrete fristar for departementet si behandling, men at departementet «snarest mulig» gjer vedtak i saka. Dette sikrar at tidsbruken ikkje blir lengre enn nødvendig, samstundes som ein tek høgd for at det i ein del saker vil vere behov for lengre saksbehandlingstid for å sikre eit forsvarleg avgjerdsgrunnlag.

Ein føresetnad for at lovforslaget skal få ønskt effekt, er at utleveringssaka er så godt opplyst som mogleg når ho blir lagt fram for retten for vilkårsprøving. Om utlevering vil vere i strid med EMK, ligg til domstolane å vurdere på lik linje med dei andre vilkåra i utleveringslova. At eventuelle menneskerettslege spørsmål blir avdekte på eit tidleg stadium av saka, er derfor avgjerande. Dersom spørsmåla først blir reiste overfor departementet etter domstolsbehandlinga, vil dette forseinke saksbehandlinga unødig. Påtalemakta bør som følgje av dette vere særleg merksam på menneskerettslege problemstillingar i undersøkingane sine.