4 Meirverdiavgift ved internasjonal handel

I statsbudsjettet for 2026 vart det vedteke endringar i meirverdiavgiftsreglane for internasjonal handel med tenester, jf. Prop. 1 LS (2025–2026) kapittel 12 og Innst. L (2025–2026) punkt 10.3. Reglane tek til å gjelde 1. juli 2026.

Dei nye reglane går i hovudsak ut på at avgiftsplikta vert utvida for fjernleverbare tenester som internasjonale verksemder kjøper utanfor meirverdiavgiftsområdet, og som er til bruk i meirverdiavgiftsområdet. Meirverdiavgiftsområdet er «det norske fastlandet og alt område innenfor territorialgrensen, men ikke Svalbard, Jan Mayen eller de norske bilandene», jf. merverdiavgiftsloven § 1-2 andre ledd.

Internasjonale verksemder er i denne samanhengen subjekt som for meirverdiavgiftsføremål er etablerte («heimehøyrande») i fleire land, til dømes eit føretak med hovudkontor i Sverige og ein filial i Noreg. Fjernleverbare tenester er definerte som «tjenester der utførelsen eller leveringen etter tjenestens art ikke eller vanskelig kan knyttes til et bestemt fysisk sted», jf. merverdiavgiftsloven § 1-3 fyrste ledd bokstav c. Døme på fjernleverbare tenester er rådgjevingstenester, marknadsføringstenester og IT-tenester.

Ved grensekryssande handel ligg det ein innebygd risiko for dobbel skattlegging. Dobbel skattlegging kan oppstå dersom det vert berekna meirverdiavgift i utlandet på dei same tenestene som er avgiftspliktige i Noreg etter dei nye reglane. Omsynet til å motverke dobbel skattlegging veg tungt. Difor inneheld dei nye reglane ein tryggingsventil som under visse vilkår set til side avgiftsplikta.

I Prop. 1 LS (2025–2026) punkt 12.4.2 skreiv departementet at Noreg ikkje bør gje opp retten til å skattleggje i større grad enn det som er rimeleg og naudsynt for å hindre uynskt dobbel skattlegging. Dette tilseier at avgiftsplikta fell bort berre i tilfelle der verksemda endar opp med ei endeleg avgiftsbelasting i utlandet. Dette var bakgrunnen for at det i høyringsnotatet om framlegget til nye reglar, der ein mogleg tryggingsventil vart diskutert, vart skissert at avgiftsplikta i Noreg berre fell bort dersom verksemda kan dokumentere at:

1. det er berekna meirverdiavgift i utlandet,

2. meirverdiavgifta faktisk ikkje har vorte ført til frådrag, og

3. reglane heller ikkje opnar for å føre meirverdiavgifta til frådrag.

I Prop. 1 LS (2025–2026) punkt 12.4.2 skreiv departementet vidare om behovet for vilkåret om at reglane ikkje opnar for å føre meirverdiavgifta til frådrag. Utan vilkåret vil verksemdene kunne velje å betale avgifta i utlandet heller enn i Noreg. Dette vil bryte med destinasjonsprinsippet. Det går ut på at retten til å skattleggje ligg hos den jurisdiksjonen der ei vare eller ei teneste er til bruk.

Samstundes innsåg departementet at det i nokre tilfelle kan vere utfordrande for verksemdene å dokumentere at reglane i utlandet ikkje opnar for å føre meirverdiavgifta til frådrag. Det vart difor gjort framlegg om – og vedteke – eit vilkår om at verksemdene må kunne gjere sannsynleg at meirverdiavgifta ikkje kan frådragsførast i utlandet. Vilkåret er fastsett i merverdiavgiftsloven § 3-30 tredje ledd andre punktum i reglane som tek til å gjelde 1. juli 2026. For nærare bakgrunn om tryggingsventilen mot dobbel skattlegging og kravet om å gjere sannsynleg at meirverdiavgifta ikkje kan frådragsførast i utlandet, sjå punkt 12.4.2 i Prop. 1 LS (2025–2026).

Nokre verksemder vil kunne ha rett til refusjon for meirverdiavgifta som er berekna i utlandet. På same måte som frådragsrett, gjev rett til refusjon høve til å unngå endeleg avgift i utlandet. Rett til refusjon er likevel ikkje uttrykkjeleg nemnd i tryggingsventilen. Bakgrunnen er at det fyrst og fremst er rett til frådrag som vil vere aktuelt i praksis. Det kan likevel ikkje utelukkast tilfelle der spørsmål om rett til refusjon kjem på spissen. Departementet gjer difor framlegg om å klårgjere i føresegna at verksemda må gjere sannsynleg at ho korkje har rett til frådrag eller refusjon for meirverdiavgifta som er berekna utanfor Noreg.

Endringa vert vurdert å liggje innanfor den opphavlege høyringa. Det vart der gjeve uttrykk for at føremålet med ein eventuell tryggingsventil er å frita for avgiftsplikt berre der verksemda endar opp med ei endeleg avgiftsbelasting utanfor Noreg.

Departementet legg til grunn at endringa har svært små administrative og økonomiske konsekvensar.

Departementet gjer framlegg om endringar i lov om endringer i merverdiavgiftsloven del II § 3-30 tredje ledd andre punktum, og at endringane tek til å gjelde 1. juli 2026.