St.meld. nr. 32 (2006-2007)

Om dei fiskeriavtalane Noreg har inngått med andre land for 2007 og fisket etter avtalane i 2005 og 2006

Til innhaldsliste

3 Dei ulike fiskeriavtalane for 2007

I tråd med dei etablerte rammeavtalane fører norske styresmakter kvart år forhandlingar med andre land.

Dei viktigaste tosidige forhandlingane for 2007 er førte med Russland, EU, Færøyane og Grønland. Det er også ført forhandlingar med EU på vegne av Danmark og Sverige om fiske i Skagerrak og Kattegat, og med EU på vegne av Sverige om ein avtale om svensk fiske i Noregs økonomiske sone. Som følgje av det polske EU-medlemskapet frå 1. mai 2004 har Noreg sagt opp den tosidige rammeavtalen med Polen og avtalen opphøyrde frå 1. januar 2007.

Noreg har i 2006 også samarbeidd med Island og Grønland om gjennomføring av trepartsavtalen om regulering av lodde i området mellom Island, Grønland og Jan Mayen og med Island om kvotebyte og oppfølging i tråd med Smottholsavtalen.

Det er også i 2006 og i januar 2007 gjennomført fempartsforhandlingar om norsk vårgytande sild mellom Noreg, Island, Færøyane, EU og Russland. 18. januar 2007 vart det underteikna ein kyststatsavtale for 2007, for første gong sidan 2002.

Noreg tek vidare del i årlege trepartsforhandlingar om makrell med EU og Færøyane og i forhandlingane om internasjonale makrellreguleringar. Noreg har også vore med i forhandlingane som, etter fleire år, endeleg førte til ein avtale om eit internasjonalt forvaltningsregime for kolmule for 2006. Avtalen er vidareført mellom Noreg, Island, Færøyane og EU i 2007, og Russland har i 2007 slutta seg til partane si regulering av kolmule i NEAFC-området.

Noreg er medlem av og tek del i dei årlege møta i dei regionale fiskeriforvaltningsorganisasjonane NAFO («Northwest Atlantic Fisheries Organization») og NEAFC («North East Atlantic Fisheries Commission»). Noreg deltek i samarbeidet i IWC («International Whaling Commission») og NAMMCO («North Atlantic Marine Mammal Commission») om forvaltninga av kval. Partsmøta til CITES («Convention of International Trade on Endangered Species of Fauna and Flora»), som Noreg tek del i, er også viktige i samband med handel med fisk og kval. Som medlem i CCAMLR («Commission for the Conservation of Antarctic Marine Living Resources») er Noreg representert på møta til organisasjonen. Noreg tek også del i det internasjonale fiskerisamarbeidet innan organisasjonen ICCAT («International Commission for the Conservation of Atlantic Tunas») og i den regionale fiskeriforvaltningsorganisasjonen SEAFO («South East Atlantic Fisheries Organization»).

3.1 Det førebuande arbeidet

Noreg er medlem i Det internasjonale råd for havforsking, ICES («International Council for the Exploration of the Sea»). ICES er ein ubunden, vitskapleg organisasjon som gir regionale fiskeri- og miljøorganisasjonar, EU og statane ved Nord-Atlanteren råd om forvaltninga av dei marine ressursane og det marine miljøet i området. ICES har ein rådgivande komité for fiskeriforvaltning, ACFM («Advisory Committee on Fisheries Management»). ACFM hentar inn vitskapleg bakgrunnsmateriale frå medlemslanda og gir årlege råd om fangstmengder for dei viktigaste fiskeslaga i Nordaust-Atlanteren.

Dei årlege forhandlingane Noreg fører med andre land er baserte på rådgivinga frå ICES.

Figur 3.1 ICES – fiskeristatistiske område

Figur 3.1 ICES – fiskeristatistiske område

Figur 3.1 viser dei ulike statistikkområda som ICES nyttar i si rådgiving.

Det ligg ei balansert vurdering til grunn for Fiskeri- og kystdepartementets utnemning av delegasjonar til dei forskjellige fiskeriforhandlingane som Noreg deltek i. Vurderinga byggjer i hovudsak på at dei partane forhandlingane vedkjem skal vere representerte, at delegasjonen må ha ein handterleg storleik, og dessutan forhandlingstaktiske omsyn. Tradisjonelt har delegasjonane bestått av representantar frå Fiskeri- og kystdepartementet, Utanriksdepartementet, Fiskeridirektoratet, Havforskingsinstituttet, Norges Fisk­arlag, Norsk Sjømannsforbund, Fiskeri- og Havbruksnæringens Landsforening og Norges Kystfiskarlag. Dei seinare åra har Kommunanes Sentralforbund og Sametinget vore medlem av delegasjonen for dei bilaterale forhandlingane med Russland. Kven forhandlingane kan seiast å vedkome vil like fullt kunne vurderast på sjølvstendig grunnlag frå år til år.

Før forhandlingane med andre land om forvaltningsspørsmål startar, held Fiskeri- og kystdepartementet konsultasjonar med organisasjonane i næringa. På desse møta gjer ein greie for tilrådingane frå ICES, og opplegget for forhandlingane med dei enkelte landa vert drøfta. Her legg ein grunnlaget for kva som skal vere instruksen til forhandlingsdelegasjonen. Den endelege klareringa av instruksen er det fiskeri- og kystministeren som har ansvar for. Dersom særlege omsyn talar for det, rådfører fiskeri- og kystministeren seg med resten av regjeringa.

3.2 Kvoteavtalane for 2007

Avtalar om gjensidige fangstkvotar

3.2.1 Noreg – Russland

Dei viktigaste fiskebestandane i Barentshavet har eit utbreiingsområde som dekkjer norsk og russisk sone og fiskevernsona rundt Svalbard. År om anna er det også mogleg å fiske torsk i internasjonalt farvatn.

I regi av Den blanda norsk-russiske fiskerikommisjonen fører Noreg og Russland årleg kvoteforhandlingar om totalkvotar for fellesbestandane i Barentshavet. Fellesbestandane er norsk arktisk torsk, norsk arktisk hyse og lodde. Partane er einige om å forvalte kongekrabbebestanden kvar for seg i sine respektive økonomiske soner frå og med 2007. Partane er også einige om at resultata frå felles forskingsinnsats som gjeld bestandsvurderingar, migrasjon, og innverknaden krabben har på økosystemet framleis skal drøftast på dei årlege sesjonane.

Partane avtalar også fordeling av kvotane mellom Noreg, Russland og tredjeland. Det er semje mellom partane om ei fast prosentvis fordeling av fellesbestandane. Etter avsetjing til tredjeland vert kvotane for norsk arktisk torsk og norsk arktisk hyse fordelte med 50 % til kvar av partane. Tredjelandskvoten av norsk arktisk torsk og hyse vert fordelt med 60 % til Noregs økonomiske sone (NØS) og 40 % til Russlands økonomiske sone (RØS). Avtalen opnar for at partane kan fiske delar av sine kvotar på desse bestandane i sona til den andre parten. Loddebestanden er fordelt med 60 % til Noreg og 40 % til Russland.

Kvoteavtalen for 2007 mellom Noreg og Russland vart underskriven i Tromsø 3. november 2006.

Partane vart samde om ein totalkvote (TAC) for norsk arktisk torsk på 424.000 tonn, medrekna 21.000 tonn murmansktorsk. Dette er i tråd med beskatningsstrategien vedteken under den 31. sesjonen i fiskerikommisjonen og vidareutvikla under den 33. sesjonen. Det er framleis grunn til å uroe seg over situasjonen for norsk kysttorsk. Kvoten for 2007 vart derfor ikkje fastsett høgare enn til 21.000 tonn, som er det same som året før.

Det er sett av ein torskekvote til tredjeland på 58.000 tonn. Av dette kan 16.400 tonn fiskast i fiskevernsona ved Svalbard. Resten av kvoten til tredjeland er fordelt med 24.195 tonn til NØS og 17.405 tonn til RØS. Russland har overført 6.000 tonn norsk arktisk torsk til Noreg også i 2007. Etter overføringa er den samla norske kvoten av torsk nord for 62N på 199.500 tonn, medrekna 20.000 tonn norsk kysttorsk, 7.000 tonn norsk arktisk torsk og 1.000 tonn norsk kysttorsk til forskings- og forvaltningsformål. Den samla russiske torskekvoten, medrekna 20.000 tonn murmansktorsk, 7.000 tonn norsk arktisk torsk og 1.000 tonn murmansktorsk til forskings- og forvaltningsformål er på 187.500 tonn.

Avtalen med Russland åpner for å auke kvoten til forsknings- og forvaltningsformål fra 7.000 tonn til 8.000 tonn, men ein fann det tilstrekkeleg å vidareføre kvoten på 7.000 tonn. Dette gir ei disponibel kvote for norske fiskarar på 192.500 tonn.

For norsk arktisk hyse har Noreg og Russland avtalt ein totalkvote på 150.000 tonn. Det er sett av ein hysekvote til tredjeland på 6.900 tonn, som er delt med 4.140 tonn til NØS og 2.760 tonn til RØS. Russland har overført 4.500 tonn norsk arktisk hyse til Noreg i 2007. Etter overføring er den norske kvoten på 73.250 tonn og den russiske på 64.250 tonn.

Noreg har tradisjonelt gitt Russland tilgang til å fiske store delar av torske- og hysekvotane sine i Noregs økonomiske sone. Av omsyn til balansen i kvoteavtalen er Noreg og Russland også for 2007 samde om like høve til å fiske torsk og hyse i sonene til kvarandre. Såleis kan Russland fiske 140.000 tonn torsk og 20.000 tonn hyse av sine kvotar i Noregs økonomiske sone, og Noreg har høve til å fiske det same kvantumet torsk og hyse i Russlands økonomiske sone.

I perioden 1993-1999 var det ikkje loddefiske i Barentshavet. I 1999 opna ein for eit eksperimentelt fiske av lodde innanfor ein kvote på 80.000 tonn, og i 2000, 2001 og 2002 vart kvoten auka til høvesvis 435.000, 630.000 og 650.000 tonn. For 2003 vart det fastsett ein kvote på 310.000 tonn lodde. Loddebestanden har store naturlege svingingar, og partane er einige om ikkje å fastsetje TAC høgare enn at det er 95% sannsynleg at 200.000 tonn får høve til å gyte. På denne bakgrunnen, og i tråd med beskatningsstrategien, har partane sidan 2004 bestemt at det ikkje skal drivast noko kommersielt loddefiske. Det same gjeld for 2007.

I det russiske fisket på eksklusive norske bestandar i 2007, er Russland heller ikkje i år tildelt kvote for eit direkte fiske på snabeluer (Sebastes mentella) på grunn av den vanskelege situasjonen for bestanden. Russlands kvote for bifangst av vanleg uer (Sebastes marinus) og snabeluer er vidareført frå i fjor og utgjer 2.000 tonn. Vidare har Russland ein kvote på 15.000 tonn sei som bifangst ved fiske av torsk og hyse. Av dei 10.000 tonn norsk arktisk sei Russland kan ta i russisk økonomisk sone, så kan inntil 5.000 tonn takast i Noregs økonomiske sone i eit direkte fiske i 2007. Russland har også ei kvote på 2.000 tonn steinbit som anten kan takast i eit direkte fiske eller som bifangst.

I tillegg kan Russland fiske 32.145 tonn kolmule i eit nærare avgrensa område i Noregs økonomiske sone og i fiskerisona ved Jan Mayen utanfor 12 nautiske mil. Russland kan vidare fiske 3.000 tonn andre artar som bifangst.

I lys av bestandssituasjonen for blåkveite vil Russland føre vidare forbodet mot eit direkte fiske etter blåkveite i si eiga sone i 2007. Med unntak av eit avgrensa tradisjonelt kystfiske med konvensjonelle reiskapar, er det også i område under norsk fiskerijurisdiksjon forbod mot eit direkte fiske etter blåkveite i 2007.

I det norske fisket på eksklusive russiske bestandar i 2007, har Noreg fått desse kvotane i russisk økonomisk sone: 3.000 tonn reker, 1.500 tonn steinbit, 1.000 tonn flyndre for både direkte fiske og bifangst og 500 tonn andre artar som bifangst. Den norske kvoten på grønlandssel i Austisen er auka med 5.000 vaksne dyr frå i fjor til 15.000 vaksne dyr i 2007.

Noreg og Russland vart under den 35. sesjonen samde om å forvalte bestanden av kongekrabbe kvar for seg frå og med 2007. Noreg informerte den russiske part om at den norske totalkvoten var fastsett til 300.000 individ i NØS aust for 26A. Den russiske part orienterte om at den russiske kvoten av kongekrabbe var fastsett til 3.180.000 individ for 2007. Partane vart einige om at resultat frå felles forskingsinnsats på bestandsvurderingar, migrasjon, og innverknaden krabben har på økosystemet framleis skal vere eit tema under dei årlege sesjonane.

Kontroll

Innanfor ramma av Den blanda norsk-russiske fiskerikommisjonen har Noreg og Russland dei seinaste åra gradvis utvida fiskerisamarbeidet til nye område. I 1992 vart partane samde om å innleie eit utvida samarbeid om forvaltnings- og kontrollspørsmål under fiskerikommisjonen. I 1993 vart dei samde om å etablere «Det permanente utval for forvaltnings- og kontrollspørsmål på fiskerisektoren». Gjennom dette samarbeidet er ei rekkje konkrete tiltak sette i verk for å betre kontrollen med ressursane både på sjø- og landsida. Mellom anna er det etablert rutinar for eit auka samarbeid mellom kontrollstyresmaktene i dei to landa, inkludert utveksling av informasjon om fangst- og landingsdata.

Noreg og Russland innførte gjensidig satellittsporing av fiskefartøy frå 1. september 2000. Under forhandlingane i Tromsø i november 2000 underteikna partane eit memorandum om kontrollsamarbeid mellom Fiskeridirektoratet og Kystvakta på norsk side og russiske styresmakter (Murmanrybvod) og Grensetenesta på russisk side. Dette dokumentet formaliserer i stor grad samarbeidet om utveksling av informasjon og inspektørar, og styrkjer kontrollen med fiskeria i begge land. På grunn av omstruktureringar på russisk side vart memorandumet korrigert i tråd med dette under den 34. sesjonen.

Hovudfokus for det permanente utvalet i 2005 var å utarbeide ein analyse om «avtalte tiltak for betring av regulerings- og kontrollsystema i Barentshavet og Norskehavet», der ein skulle sjå på status for regulerings- og kontrolltiltak som eksisterer på fiskeriområdet og setje kriterium for å oppnå eit optimalt regulerings- og kontrollregime. Vidare skulle ein sjå på tiltak for å oppnå eit optimalt nivå på regulering og kontroll med fisket og analysere kva som kan skape vanskar for å få til eit slikt nivå.

Dei viktigaste momenta utvalet kom fram til er: Det må kunne utførast kontrollar som er eigna til å avdekkje dei mest alvorlege brot på reguleringane og det må følgjast opp med sanksjonar. Vidare må ein ha kontrollsamarbeid med tredjeland og utveksle kontrollinformasjon. Ein må og ha datasystem som kan kommunisere informasjon automatisk. Til alt dette trengst det auka ressursar.

Det permanente utvalet konkluderer i rapporten sin med at det som gjer det vanskeleg å få til betre kontroll med fisket i Barentshavet og Norskehavet er manglande ressursar og politiske avgjerder, for omstendelege og langvarige prosessar og manglande prioritet og innsats frå andre styresmakter. Etter at rapporten låg føre har norske styresmakter arbeidd målretta for å betre desse forholda.

Under den blanda fiskerikommisjonens 35. sesjon i Tromsø hausten 2006, stadfesta partane at det var gjort gode framsteg i 2006. Særleg gjeld dette utveksling av satellittsporingsdata og opplysningar om fartøya sine kvotar. Dette er tiltak som i vesentleg grad betrar oversynet over fiskeuttaket i Barentshavet, og gjer det mogleg å følgje opp mistenkjeleg fiske frå enkeltfartøy. I tillegg hadde partane oppnådd ei harmonisering av kontrollmetodikken på sjø og land. Mobile grupper med fiskeriinspektørar frå begge land hadde fleire vellukka inspeksjonar i tredjeland i 2006. Noreg og Russland har og gjennomført felles inspeksjonar i Gråsona.

I staden for å vedta nye tiltak, var det under kommisjonsmøtet semje om å følgje opp dei tiltaka som ikkje er implementerte etter den 34. sesjonen, inklusiv:

  • Få i gang løpande informasjonsutveksling om omlasting til havs og landingar i tredjelands hamner av fisk frå fellesbestandar i Barentshavet og Norskehavet (ICES I og II) på fartøynivå. Den norske part er klar til å gjennomføre ei slik utveksling. Den russiske parten er klar til å starte slik utveksling etter at den russiske parten har vedteke dei nødvendige interne prosedyrane.

  • Aktivisere analysegruppa som skal samanstille informasjon på fartøynivå for å avdekkje moglege brot på fiskerilovgivinga. Gruppa består av representantar på norsk side frå Fiskeridirektoratet og Kystvakta og på russisk side frå Rosselkhoznadzor i Murmansk fylke og FSB sin grenseadministrasjon i Murmansk fylke.

  • Få i stand møte mellom norske og russiske fiskeristyresmakter og politi- og påtalemakter for å klargjere begge partar sine krav til bevisføring i straffesaker.

Sjølv om det bilaterale fiskerisamarbeidet med Russland framleis er krevjande og komplisert, er det grunn til å understreke at det er oppnådd reell framgang i 2006. Dette har og gitt konkret utslag i redusert overfiske. I følgje berekningar gjort av Fiskeridirektoratet har det russiske overfisket av torsk og hyse blitt redusert med 23 og 55 % i 2006, samanlikna med 2005.

3.2.2 Noreg – EU (fisket i Nordsjøen, Barentshavet, vest av Dei britiske øyane og ved Grønland)

Strukturen i avtalane

På grunnlag av rammeavtalen med EU om fiskeri, har Noreg frå 1978 og fram til i dag inngått årlege kvoteavtalar om Noreg og EU sitt fiske i Nordsjøen, Noreg sitt fiske vest av Dei britiske øyane og EU sitt fiske i Noreg si økonomiske sone i Barentshavet. Noreg vert også tildelt kvotar frå EU i grønlandske farvatn. Avtalen inneheld føresegner om forvaltning av felles fiskebestandar og gjensidig løyve til å fiske i den andre parten si fiskerisone. Partane har såleis eit felles ansvar for å forvalte fiskeressursane i Nordsjøen, mellom anna ved årleg å fastsetje største tillatne fangstmengder (totalkvotar) for desse bestandane. Det har frå 1979 vore semje mellom Noreg og EU om delinga av totalkvotane for fellesbestandane av torsk, hyse, sei, kviting og raudspette i Nordsjøen. Partane kom i 1997 også fram til ein avtale om fast fordeling av totalkvotane for nordsjøsild.

Eit anna element i kvoteavtalen er byte av kvotar på dei eksklusive bestandane og på enkelte bestandar i Nordsjøen og vest av Dei britiske øyane. I denne utvekslinga av kvotar skal det vere balanse i dei gjensidige tildelingane.

Nivået og omfanget av kvotebytet er grovt sett ei vidareføring av tidlegare fiskemønster hjå partane, men nivået avheng også av variasjonar i storleiken på dei ulike bestandane.

I samarbeidet mellom Noreg og EU er det framleis område der det trengst felles tiltak for å betre fiskeriforvaltninga.

Etablering av forvaltningsplanar og betring av beskatningsmønsteret

Både innanfor ramma av det bilaterale fiskerisamarbeidet og i andre fora som Nordsjøkonferansen, er Noreg i ein prosess med EU i spørsmålet om langsiktige tiltak i forvaltninga av viktige kommersielle fiskebestandar i Nordsjøen. Det har vore ein tidkrevjande prosess frå einsidige norske tilførslar i dei årlege kvoteavtalane, til eit meir forpliktande samarbeid for å finne løysingar på problema. Noreg og EU inngjekk i 1997 ein avtale om forvaltning og fordeling av nordsjøsild. Avtalen vart revidert og forlenga for tre nye år i 2004, og skal etter planen reviderast i 2007. I 1999 vedtok Noreg og EU forvaltningsplanar for sei, torsk, hyse og raudspette som legg fast bestandsnivå og tiltaksgrenser som grunnlag for å fastsetje kvotar. Forvaltningsplanane for sei, hyse og sild vart reviderte i avtalen for 2005, medan ein i avtalen for 2006 reviderte forvaltningsplanen for torsk. Forvaltningsplanen for hyse vart ytterlegare styrka i avtalen for 2007, ved at ein har spesifisert kva tiltak som skal setjast i verk dersom bestanden kjem under føre-var-nivå. Det står att å revidere planen for raudspette, og å få på plass ein forvaltningsplan for kviting.

I samarbeidet mellom Noreg og EU er det vidare ei hovudutfordring å betre beskatningsmønsteret i Nordsjøen.

I arbeidet med å betre av beskatningsmønsteret i Nordsjøen er utkast av fisk eit særleg og samansett problem. Utkast skjer ofte når ein tek opp fisk som det ikkje er att kvote på, når fisken er under gjeldande minstemål eller når fisken er teken i strid med gjeldande bifangstreglar. I tillegg vert det ofte fiska meir enn naudsynt, for å kunne velje ut den økonomisk sett mest verdfulle fisken («highgrading»). Resten vert kasta ut, og dette undergrev dei fastsette forvaltningstiltaka. Den utkasta fisken går ikkje inn som ein del av fangststatistikken, sjølv om han døyr i denne prosessen. Når fisken ikkje vert teken i land eller registrert som fangst, vert det naturleg nok eit avvik mellom registrert fiskedød og faktisk fiskedød. EU praktiserer eit utkastpåbod, medan utkast er forbode i Noreg for alle kommersielt viktige fiskeslag. Ei løysing på utkastproblemet er ei hovudutfordring for Noreg og EU. Noreg har teke dette opp med EU jamleg og EU har signalisert at dei no vil prioritere denne problemstillinga.

I samband med den såkalla «torskekrisa» inngjekk Noreg og EU i 2001 eigne avtalar om særskilde tiltak for å betre beskatningsmønsteret i Nordsjøen. Situasjonen for fleire av botnfiskbestandane i Nordsjøen er etter dette ytterlegare forverra, og særleg gjeld det nordsjøtorsken. Totalkvoten for torsk vart difor i 2003 redusert med 45% frå 2002. Den låge kvoten vart vidareført i åra 2004 og 2005, medan kvoten for 2006 vart ytterlegare redusert. I 2007 vart partane samde om endå ein reduksjon i kvoten. Under forhandlingane hausten 2006 vart partane også samde om å halde fram med det felles arbeidet med å byggje opp att torskebestanden og forbetre beskatninga av botnfisk.

Makrell

Fram til 1999 fastsette Noreg og EU ein «referanse-TAC» for makrell i Nordaust-Atlanteren, som i tillegg til kvotar til Noreg og EU omfatta ein kvote avsett til Færøyane. Fisket i internasjonalt farvatn, som har vore oppe i relativt store kvanta, vart for første gong regulert i 1999 (sjå punkt 3.3.4).

Det har vore usemje mellom Noreg og EU om forvaltningsregimet for makrell i mange år. Hovudproblemet er deling av kvoten mellom partane. Til no har Noreg og EU berre avtalt årlege ad hoc-arrangement for makrellen. På grunnlag av kjennskap til makrellen sitt utbreiingsmønster, har ein på norsk side meint at Noreg har eit rettkome krav på ein større del av makrellen. Det norske kravet er til no avvist av EU.

Det vert i dag sett makrellkvotar for tre forvaltningsområde. Ut frå ei vurdering av utbreiinga til bestanden, tilgjenge og beskatningsmønster, har Noreg gjort framlegg overfor EU om å opprette eitt forvaltningsområde for makrell med ein TAC som skal fordelast mellom partane. Noreg har til no ikkje fått gjennomslag for dette. Eit tilleggsproblem er at EU fastset ein særskilt makrellkvote i det sørlegaste utbreiingsområdet til bestanden (Biscaya).

Kontroll

Arbeidet for skjerpa kontroll og overvaking av ressursuttaket i Nordsjøen er ei viktig oppgåve. Dette skjer til dømes gjennom utveksling av fangststatistikk og landingsdata, inklusiv fiskeaktivitet frå tredjeland, ved utveksling av observatørar som kontrollerer og overvakar og ved satellittsporing av fiskefartøy. Gjensidig satellittsporing vart innført 1. januar 2000.

Frå 1. februar 2004 vart det innført like prosedyrar for landing og veging av pelagiske fangstar og eit standard vasstrekk frå slike fangstar på 2 %. Basert på erfaringane frå innføringa av desse nye vegings- og vasstrekkprosedyrane i fleire EU-land, vart Noreg, EU og Færøyane under trepartforhandlingane om forvaltninga av makrell hausten 2006, samde om ei ytterlegare skjerping av kontrollen med sjølve fisket og med landingar av makrell. På bakgrunn av det sterke fokuset på kampen mot UUU-fiske (ulovleg, urapportert og uregulert fiske) er kontroll no eit svært sentralt tema i samarbeidet mellom Noreg og EU. Under forhandlingane hausten 2006, vart partane einige om at arbeidsgruppa av kontrollekspertar som har arbeidd med kontroll av pelagiske fangstar, skal fortsetje sitt arbeid med ulovleg, urapportert og uregulert fiske. Dei skal i tilegg arbeide for å betre kontrollen med landingar av kvitfisk i Nordsjøen.

2007-avtalen

Etter to forhandlingsrundar underteikna Noreg og EU, i Brussel 1. desember 2006, ein kvoteavtale for 2007.

Tabell 3.1 Følgjande kvotar er fastsett for fellesbestandane i Nordsjøen i 2007 (tonn):

FiskeslagTACKvotar til NoregKvotar til EU
Torsk19.9573.39316.564
Hyse54.6407.657146.983
Sei123.25064.09059.160
Kviting23.8002.38021.420
Raudspette50.2611.118149.143
Makrell53.07334.13918.934
Sild341.06398.908242.155

1 Kvote til Noreg etter overføring av 4.910 tonn hyse og 2.400 tonn raudspette til EU.

Kvoteavtalen for 2007 reflekterer den vanskelege situasjonen for botnfisk i Nordsjøen. Partane har vedteke å redusere kvoten på torsk ytterlegare til 19.957 tonn i 2007, noko som er den lågaste kvoten nokon gong. I tråd med dei reviderte forvaltningsplanane er totalkvotane for hyse og sei sett til 54.640 og 123.250 tonn i 2007. Kvitingkvoten på 23.800 tonn er ei vidareføring frå 2006, medan kvoten for raudspette er ytterlegare redusert frå 2006 til 2007.

Totalkvoten for makrell er i 2007 sett til 409.839 tonn mot 362.510 tonn i 2006. Av totalkvoten for 2007 kan 53.072 tonn fiskast i Nordsjøen og Skagerrak, 94.101 tonn i Noreg si økonomiske sone nord om 62ºN og i internasjonalt farvatn, og 262.665 tonn kan fiskast i EU sitt jurisdiksjonsområde. Den norske makrellkvoten er etter avtalen med EU på 128.240 tonn.

Situasjonen for nordsjøsildbestanden er god, men det har vore sviktande rekruttering dei fem siste åra. For å sikre næringa stabilitet skal kvoten i følgje forvaltningsplanen, berre variere 15% opp eller ned frå år til år. Den sviktande rekrutteringa gjorde at partane gjekk bort frå dette prinsippet og sette kvoten til 341.063 tonn i 2007, ein reduksjon på 25%.

Partane har høve til å fiske delar av dei enkelte kvotane i den andre parten si sone i Nordsjøen.

Tabell 3.2 Etter avtalen kan Noreg og EU fiske følgjande kvantum fisk på andre fellesbestandar i 2007 (tonn):

FiskeslagKvotar til Noreg i EU-sonaKvotar til EU i norsk sone
Augepål1.0005.000
Kolmule140.00019.000
Tobis20.00020.000
Blålange160
Lange5.7801.000
Brosme3.400200
Kombinert kvote140
Pigghå50
Reker900
Hestmakrell1.600
Andre artar4.7207.000
Tunge100
Breiflabb1.650
Sjøkreps1.300

Avtalen inneheld detaljerte føresegner om kvar desse kvotane kan fiskast og føresegner om kva andre artar og mengder som kan inngå i fisket på dei enkelte kvotane.

Situasjonen for tobis og augepål i Nordsjøen har vore svært vanskeleg, og kvotane på augepål er difor svært låge og kan berre fiskast som bifangst. Kvotane på tobis skal først nyttast til eit prøvefiske som vil vise om det kan opnast for eit kommersielt fiske. Dei norske banklinekvotane (blålange, lange og brosme) er noko reduserte frå 2006. Kolmulekvoten til Noreg i EU-sona vart redusert frå 152.442 tonn i 2006 til 140.000 i 2007, men er framleis på eit høgt nivå. Breiflabbkvoten til EU i norsk sone er redusert frå 1.750 tonn til 1.650 tonn, medan EU sin kvote på sjøkreps er vidareført på 1.300 tonn.

Tabell 3.3 EU er tildelt følgjande kvotar på eksklusive norske bestandar nord for 62ºN i 2007 (tonn):

FiskeslagKvote
Norsk arktisk torsk16.974
Norsk arktisk hyse3.000
Sei3.950
Blåkveite (bifangst)75
Anna (bifangst)450

EU sin kvote på torsk nord for 62ºN for 2007 er redusert frå 2006, medan hysekvoten er auka med 240 tonn frå i fjor. EU har tidlegare også vore tildelt ein kvote på uer gjennom kvotebytet, men denne kvoten er teken ut av kvotebytet. Samstundes pliktar Noreg å gje EU ein tilleggskvote av uer på permanent basis utanom kvotebytet i tråd med brevveksling av 2. mai 1992. Dette kvantumet er i 2007 på 1.500 tonn. Uerkvoten kan berre takast som bifangst nord om 62ºN.

Tabell 3.4 Noreg er i 2007 tildelt desse kvotane på eksklusive EU-bestandar (inkludert bestandar i grønlandske farvatn) (tonn)

FiskeslagKvote
Brisling (EU-sona)18.812
Blåkveite (EU-sona)350
Reker (Grønlands sone)3.250
Blåkveite (Grønlands sone)1.600
Uer (Grønlands sone)3.500
Kveite (Grønlands sone)400
Skolest og isgalt (Grønlands sone)120

Dei norske kvotane på blåkveite, kveite og uer i grønlandske farvatn er på same nivå som i fjor, medan rekekvoten er auka noko. Den norske kvoten på brisling i EU-sona vart auka til 18.812 tonn. Loddekvoten ved Grønland er tatt ut av kvotebytet for 2007 som følgje av den vanskelege bestands­situasjonen.

3.2.3 Noreg – Færøyane

Dei årlege avtalane mellom Noreg og Færøyane opnar for eit gjensidig fiske i sonene til partane. I forhandlingane med Færøyane vert det lagt vekt på at det skal vere nokolunde balanse i det gjensidige fisket. Den gjensidige balansen er berre i liten grad redusert i 2007 i forhold til i 2006, sjølv om totalkvotane på sentrale bestandar som torsk i Barentshavet, kolmule og nordsjøsild er reduserte for 2007.

Kvoteavtalen mellom Noreg og Færøyane for 2007 vart inngått i Tórshavn 8. desember 2006. Etter avtalen er Færøyane tildelt kvotar i Noregs økonomiske sone, i fiskerisona ved Jan Mayen og i fiskevernsona ved Svalbard.

I NØS nord om 62ºN har Færøyane i 2007 høve til å fiske 1.800 tonn norsk arktisk torsk, 1.217 tonn hyse, 1.010 tonn sei og 100 tonn andre artar (uer og blåkveite) som bifangst. Samanlikna med 2006 vart kvoten på torsk redusert, medan hysekvoten auka. Kvoten på sei vart redusert med 60 tonn. Færøyane sin seikvote skal også dekkje bifangst i fisket etter torsk og hyse.

Færøyane har fått ein kvote på 1.243 tonn makrell nord om 62ºN. Dette er ein auke frå 2006. Avtalen opnar også for at makrellkvoten kan fiskast i Nordsjøen nord om 57º30""N.

Det er ingen loddekvote for 2007.

I dei årlege avtalane mellom Færøyane og Russland får Færøyane kvotar på mellom anna nokre av dei artane som er nemnt ovanfor. For å sikre ei rasjonell utnytting av kvotane har Noreg i ei rekkje år gitt Færøyane høve til å fiske delar av dei kvotane dei har fått av Russland i Noregs økonomiske sone. I 2007 kan Færøyane gjennom denne ordninga fiske 2.780 tonn norsk arktisk torsk og 200 tonn andre artar (uer, sei og blåkveite) i Noregs økonomiske sone nord om 62ºN. Overføringane frå russisk til norsk sone går inn i balanserekneskapen for kvoteutvekslinga mellom partane. Overføringa av kvotar frå russisk sone til fiske i NØS skjer etter russisk aksept. Kvotane kan ikkje takast i fiskevernsona ved Svalbard.

I kvoteavtalen pliktar Færøyane å avgrense sitt totale fiske i Barentshavet til dei artane og kvotane dei har fått tildelt av Noreg og Russland, utan omsyn til om fisket skjer i eller utanfor norsk eller russisk fiskerijurisdiksjonsområde.

Av den samla kvoten av andre artar nord om 62ºN på 100 tonn tildelt av Noreg og 200 tonn tildelt av Russland, kan Færøyane ikkje fiske meir enn 150 tonn uer. Uer og blåkveite kan berre takast som bifangst.

I Noregs økonomiske sone sør om 62ºN er Færøyane tildelt 1.700 tonn kolmule, 500 tonn brisling og 280 tonn andre artar. Kvotane omfattar også bifangst av andre artar, utanom sei, sild og augepål. Augepål kan i 2007 berre fiskast som uunngåeleg bifangst. Vidare kan færøyske fartøy fiske 600 tonn sei og 750 tonn sild. Kvotane omfattar også bifangst i andre fiskeri. Færøyane kan også fiske 30 tonn håbrann/pigghå som bifangst. Kvoten på hestmakrell auka frå 1.000 til 3.000 tonn. Kvotane av håbrann/pigghå og hestmakrell kan også fiskast nord om 62ºN.

I fiskevernsona ved Svalbard skal Færøyane avgrense sitt fiske til maksimum 849 tonn norsk arktisk torsk og inntil 205 tonn andre artar, vesentleg uer og blåkveite, som berre kan takast som bifangst. Den færøyske torskekvoten vert fastsett etter dei same prinsippa som gjeld for utrekninga av kvotane til andre land som har hatt eit tradisjonelt torskefiske i sona. Færøyane pliktar å avgrense det færøyske rekefisket i fiskevernsona ved Svalbard i samsvar med gjeldande norske forskrifter.

I Færøyanes økonomiske sone er Noreg i 2007 tildelt ein kvote på 2.406 tonn lange/blålange, 1.759 tonn brosme, 100 tonn sei og 891 tonn andre artar. Kvoten av andre artar skal berre fiskast som bifangst. Det er ein føresetnad at fisket skal drivast med seigarn eller bankline. Seikvoten kan likevel bli fiska med trål. Deltakinga i dette fisket er avgrensa til maksimalt 12 fartøy samstundes. Ut over dette kan eitt fartøy drive forsøksfiske med teiner. Dei lisensierte fartøya kan fiske i eit nærmare bestemt område (Færøybanken) i inntil 10 dagar kvar tur, likevel ikkje ut over 27 dagar i løpet av 2007.

I Færøyanes økonomiske sone har Noreg i tillegg fått ein kvote på 19.150 tonn kolmule. Noreg er også tildelt 1.782 tonn makrell. Noreg kan i tillegg fiske 30 tonn pigghå/håbrann som bifangst. Hestmakrellkvoten er for 2007 fastsett til 230 tonn.

3.2.4 Noreg – Grønland

Det har vore forhandla fram årlege fiskeriavtalar mellom Noreg og Grønland sidan 1991. For norske fiskarar er kvotane på dei kommersielt viktige artane blåkveite og kveite av størst verdi. I tillegg til desse kvotane får Noreg mellom anna reker, blåkveite, uer og lodde frå EU i grønlandske farvatn.

Etter protokollen av 13. desember 2006 kan grønlandske fiskarar i 2007 ta desse kvantuma i norske jurisdiksjonsområde:

I NØS nord om 62ºN: 1.620 tonn norsk arktisk torsk, 300 tonn norsk arktisk hyse, 850 tonn norsk arktisk sei og inntil 150 tonn andre artar som bifangst (uer og blåkveite). Torskekvoten kan også fiskast i fiskevernsona ved Svalbard. Dette elementet gjeld så lenge trepartsavtalen om lodde står ved lag. Nord om 62ºN vart kvoten på torsk redusert med 180 tonn, medan kvotene på hyse og sei er vidareført på same nivå som i 2006. Som ein del av avtalen kan Grønland fiske delar av dei torske- og hysekvotane som Grønland er tildelt av Russland i Noregs økonomiske sone nord om 62ºN, under føresetnad av russisk aksept av ei slik ordning. Også dette elementet gjeld så lenge trepartsavtalen om lodde står ved lag.

I avtalen forpliktar Grønland seg til å avgrense sitt totale fiske i Barentshavet til dei artane og kvotane dei har fått tildelt i avtalane med Noreg og Russland, utan omsyn til om fisket skjer i eller utanfor Noregs og Russlands jurisdiksjonsområde.

I NØS sør om 62ºN: 925 tonn sei, som er det same som i 2006. Andre botnfiskartar kan berre fiskast som bifangst, men avgrensa til 100 tonn og innanfor norske føresegner om bifangst.

Noreg kan fiske desse kvantuma i Grønlands sone i 2007:

Ved Vest-Grønland: 650 tonn blåkveite. Denne kvoten er på same nivå som i 2006. Ved fiske etter blåkveite ved Vest-Grønland i 2007 kan trålfiske føregå sør om 64º30N eller nord om 68ºN med inntil 6 trålarar i sona samstundes. Noreg må melde frå innan utgangen av januar kor stor del av kvoten ein ønskjer å fiske nord om 68°N, maksimum er 200 tonn.

Ved Aust-Grønland: 425 tonn blåkveite, 442 tonn uer fiska med pelagisk trål, 100 tonn uer fiska med botntrål og 324 tonn kveite. Kvotane av blåkveite og uer fiska med botntrål er dei same som i 2006. Kvoten av uer fiska med pelagisk trål vart redusert med 158 tonn, og kvoten av kveite vart redusert med 9 tonn.

Ved Vest- og Aust-Grønland: 625 tonn torsk. Kvoten er den same som i 2006 men kan berre fiskast etter 1. juni 2007. På grunn av stort innslag av ungfisk i bestanden skal kvoten av torsk i 2007 fiskast med line.

I tillegg kjem 150 tonn av andre artar som bifangst.

Noreg og Grønland inngjekk ein avtale om kontrollsamarbeid 4. mars 2005.

Partane er samde om at ein i løpet av 2007 skal ha ein gjennomgang av gjeldande satellittsporingsavtale med tanke på ei oppdatering og evaluering.

3.2.5 Noreg – Island

Gjennom trepartsavtalen av 15. mai 1999 mellom Noreg, Island og Russland om visse samarbeidsforhold på fiskeriområdet («Smottholsavtalen»), greidde norske og russiske styresmakter å gjere slutt på det uregulerte islandske fisket på regulerte bestandar i internasjonalt område i Barentshavet («Smottholsavtalen» er omtalt i St.meld. nr. 49 (1998 – 1999)). Den tosidige avtalen mellom Noreg og Island, også av 15. mai 1999, regulerer bytet av fisk mellom Island og Noreg.

Etter den tosidige avtalen kan Island i sesongen 2006/2007 fiske 3.792 tonn norsk arktisk torsk i NØS nord om 62ºN. I tillegg kjem ein bifangstkvote av andre artar i torskefisket på 30 %. Som kompensasjon for den islandske torskekvoten har norske fiskarar ein kvote botnfisk og ein loddekvote i Islands økonomiske sone (IØS). Botnfiskkvoten ligg fast på 500 tonn pluss bifangst. Loddekvoten vert justert i takt med totalkvoten for norsk arktisk torsk. For sesongen 2006/2007 er loddekvoten 16.185 tonn. Vinteren 2007 blei det funne meir lodde ved Island som gjorde at TAC blei auka. Av det auka kvantumet fekk Noreg kompensasjon på 12.500 tonn lodde for manglande fiske etter «smottholsavtalen» for sesongen 2005 – 2006.

3.2.6 Noreg – EU (fisket i Skagerrak/Kattegat)

Dei årlege avtalane om fisket i Skagerrak/Kattegat byggjer på av trepartsavtalen av 1966 mellom Noreg, Danmark og Sverige. EU forhandlar på vegne av Danmark og Sverige.

Avtalen fastset totalkvotar og fordelinga av desse for bestandane torsk, hyse, kviting, raudspette, sild, brisling og reker. Fordelinga av totalkvotane er basert på det tradisjonelle fiskemønsteret i området. Fordelingsmønsteret har vore stabilt. Det norske fisket utgjer ein liten del av det totale fisket, og silde- og rekefisket er av størst interesse for norske fiskarar. EU (Danmark og Sverige) har størstedelen av dei enkelte kvotane.

Noreg og EU vart 1. desember 2006 samde om reguleringane for fisket i Skagerrak og Kattegat i 2007.

Tabell 3.5 Desse kvotane gjeld for 2007 (tonn)

FiskeslagTACKvotar til NoregKvotar til EU
Torsk2.851922.759
Hyse3.3601413.219
Kviting1.500271.473
Raudspette8.5001708.330
Reker11.6205.4156.205
Sild69.3609.25160.109
Brisling52.0003.90048.100

Totalkvoten for torsk er redusert med 464 tonn, medan totalkvotane for kviting og brisling er dei same som i 2006. Kvotane for raudspette, hyse og reke er noko auka, medan sildekvoten er redusert med 12.240 tonn.

Etter den tosidige fiskeriavtalen mellom Noreg og EU kan visse norske fartøy fiske delar av den norske makrell- og seikvoten avsett for Nordsjøen også i Skagerrak. Etter den same avtalen kan svenske fiskarar ta eit kvantum på 1.865 tonn makrell i Skagerrak og i Nordsjøen i 2007.

Det skjer ei utveksling mellom sildebestandane i Nordsjøen og Skagerrak/Kattegat. Det tidlegare høge fisket etter ungsild frå nordsjøsildbestanden i ulike fiskeri med småmaska reiskapar i Skagerrak, er dei siste åra vesentleg redusert. Reguleringane av sildefisket i Skagerrak følgjer av reguleringstiltaka for sild i Nordsjøen. Det er fastsett ein bifangstkvote på totalt 15.396 tonn nordsjøsild i industritrålfisket og i brislingfisket i Skagerrak/Kattegat i 2007. Norske fiskarar kan i 2007 fiske inntil 40 % av den norske skagerrakkvoten på sild i norsk sone av Nordsjøen.

3.2.7 Noreg – EU (Sverige)

Strukturen i avtalen med Sverige har vore stabil, og det har såleis ikkje blitt opna opp for nye fiskeri.

Kvoteavtalen om svensk fiske i den norske delen av Nordsjøen i 2007 vart underskriven av Noreg og EU i Brussel 1. desember 2006.

Svenske fiskarar fekk desse kvotane i norske farvatn i 2007:

I NØS sør for 62ºN: 382 tonn torsk, 707 tonn hyse, 880 tonn sei, 190 tonn samanlagt av lyr og kviting, 164 tonn reker, 846 tonn sild, 242 tonn makrell, 800 tonn industrifisk (av denne kvoten kan inntil 400 tonn vere hestmakrell) og andre fiskeslag på eit tradisjonelt nivå. Kvotane for torsk, hyse, sei, lyr/kviting er uendra frå 2006, medan kvoten for reker er noko auka. Kvotane for sild og makrell er noko reduserte frå 2006.

3.2.8 Regulering av norsk vårgytande sild i Nordaust-Atlanteren

Norsk vårgytande sild (NVG-sild) er den største fiskebestanden i Nordatlanteren. Frå 1996 til 2003 var Noreg part i fempartsavtalar om sild der den norske delen låg på 57 %. Med basis i prinsippet om sonetilhøyring, har Noreg sidan kravd ein høgare norsk del. Partane kom ikkje fram til nokon fempartsavtale i åra 2003 -2006. Noreg har i mellomtida inngått bilaterale avtalar med Russland, og for 2006 også med EU.

18. januar 2007 vart det underteikna ein kyststatsavtale mellom EU, Færøyane, Island, Noreg og Russland om forvaltning av NVG-silda for 2007. Partane er samde om ein totalkvote på 1.280.000 tonn. Noreg får 61% av NVG-silda. For 2007 får norske fiskarar ein kvote på 780.800 tonn.

Avtalen inneheld ein langsiktig forvaltningsstrategi. Avtalen om ansvarleg forvaltning gjer også at fartøy frå dei andre partane igjen kan lande norsk vårgytande sild i Noreg. Den nye fempartsavtalen inneber at alle dei store vandrande bestandane i norske farvatn no er forvalta gjennom avtaler.

I tilknyting til kyststatsavtalen er det også inngått avtalar om løyve til å fiske i sonene til partane.

  1. Fartøy frå Island kan fiske 185.728 tonn sild i fiskerisona ved Jan Mayen og i NØS nord for 62°N, men ikkje meir enn 34.560 tonn i NØS nord for 62°N. Om Island nyttar mindre enn 25.600 tonn av dei 34.560, får Island ein tilleggskvote frå Noreg på 1.280 tonn. Norske fartøy kan fiske 90.000 tonn i islandsk økonomisk sone.

  2. Fartøy frå Færøyane kan fiske 39.000 tonn sild i norske jurisdiksjonsområde nord for 62°N, men ikkje meir enn 29.000 tonn i NØS. Norske fartøy kan fiske 30.000 tonn sild i Færøyanes fiskerisone.

  3. Fartøy frå EU og fartøy frå Noreg kan fiske 74.995 tonn i kvarandre sine farvatn nord for 62°N.

  4. Fartøy frå Russland kan fiske heile sin kvote i norske farvatn nord for 62°N.

3.2.9 Regulering av lodde ved Island, Grønland og Jan Mayen

Ein trepartsavtale om loddebestanden ved Island, Grønland og Jan Mayen vart underskriven 12. juni 1989. Rammeavtalen om reguleringane i loddefisket er forhandla på nytt tre gonger: 25. juni 1992, 29. juni 1994 og 18. juni 1998. Dei mest sentrale elementa i desse avtalane omhandlar kva prosentdelar dei tre partane skal ha av totalkvoten for lodde, og i kva omfang partane kan fiske av sin kvote i sonene til dei andre partane kvar loddesesong.

Island valde 30. oktober 2002 å seie opp trepartsavtalen med Noreg om regulering av lodde ved Island, Grønland og Jan Mayen. Avgjerda hadde verknad frå 1. mai 2003. På denne bakgrunnen opna nye forhandlingar mellom partane i juni 2003. Forhandlingane førde fram til ein ny avtale basert på hovudelementa i den tidlegare avtalen. Hovudendringa i den nye avtalen er at den gjeld for eitt år om gongen, framfor tre år i den gamle avtalen. Vidare vart artikkel 10 om satellittsporing teken ut, fordi punktet var forelda. Ingen av partane sa opp avtalen innan fristen. Avtalen gjeld dermed til og med 31. mai 2008. Neste frist for å seie opp avtalen er 30. november 2007.

3.2.10 Forhandlingar om eit forvaltningsregime for kolmule

Sidan 1999 har dei landa som er definerte som kyststatar til kolmule – Noreg, EU, Færøyane, Island og Grønland – saman med Russland som spesielt invitert part – arbeidd med å etablere eit forvaltningsregime for heile kolmulebestanden.

16. desember 2005 vart det underteikna ein kyststatsavtale mellom EU, Færøyane, Island og Noreg. Avtalen tek opp i seg ein langsiktig forvaltningsstrategi som inneber ein årleg reduksjon av fisket inntil forvaltningsmåla er nådde. Kyststatane har lagt fram forvaltningsstrategien for ICES, og ICES har gitt partane råd om framleis å redusere fisket.

Avtalen vart 27. oktober 2006 vidareført mellom Noreg, Island, Færøyane, og EU for 2007. Partane er samde om å redusere den totale kvoten til kyststatane med 300.000 tonn i høve til 2006. Til saman får Noreg 26,245 % av kyststatane sin totale fangst på 1,7 millionar tonn for 2007. Noreg får 446.165 tonn kolmule som kan fiskast i tillegg til det Noreg byter til seg gjennom bilaterale avtalar.

Kyststatane var også einige om å prøve å verte samde om eit vedtak gjennom NEAFC for avsetning til andre statar. Russland har i 2006 slutta seg til partane si regulering av kolmule i NEAFC-området for 2007.

I tilknyting til at Noreg inngår ein kyststatsavtale om kolmule, er Noreg og EU samde om ein bilateral avtale om korleis fisket skal gjennomførast. I følgje avtalen kan Noreg fiske 61 % av norsk del under kyststatsavtalen i EU-farvatn. For 2007 utgjer dette 272.161 tonn. I tillegg kan heile kvoten av kolmule i EU-avtalen, 140.000 tonn, fiskast i same område. Til saman gir dette norske fartøy tilgang for fiske av 412.161 tonn kolmule i EU-farvatn i 2007. I færøysk sone har Noreg tilgang til å fiske totalt 79.150 tonn kolmule.

Noreg meiner at avtalar om sonetilgang har mykje å seie med tanke på å verne viktige oppvekstområde for kolmule, mellom anna i norsk økonomisk sone.

3.2.11 Regulering av makrell

På bakgrunn av ekspansjonen i det uregulerte makrellfisket i internasjonalt farvatn, fremja Noreg, EU og Færøyane eit felles forslag om regulering av makrellfisket i internasjonalt farvatn, på det ekstraordinære årsmøtet i NEAFC 8.-9. februar 1999. Forslaget vart vedteke mot stemmene til Russland og Island.

Med det felles forslaget aksepterte Noreg og EU implisitt at Færøyane er kyststat til makrellbestanden. Dette førte til at dei tre partane kunne starte forhandlingar om etablering av eit nytt forvaltningsregime for makrell. Drøftingane vart sluttførte 19. november 1999 då dei tre partane underteikna ein avtale om forvaltninga av makrell i Nordaust-Atlanteren for 2000. Partane har inngått tilsvarande avtalar for åra 2001 til 2007.

Trepartsavtalen inneheld ein sameint langtidsstrategi for forvaltninga av makrell som skal sikre at uttaket av bestanden skjer innanfor forsvarlege biologiske rammer. Dette vil gje grunnlag for eit berekraftig fiske og høgare langtidsutbytte.

Det vert forhandla bilateralt om fordelinga mellom Noreg og EU. Dette er følgt opp i den bilaterale kvoteavtalen mellom Noreg og EU for 2007 (sjå punkt 3.2.2). Færøyane har i 2007 ein kvote på 12.887 tonn makrell.

På årsmøtet i NEAFC vedtok partane ei regulering av makrell i internasjonalt farvatn som inneber ein kvote for dette området på 47.840 tonn i 2007. Det vart sett av 26.250 tonn til Russland, 20.153 tonn til kyststatane og 1.437 tonn til Island. Kvoten til kyststatane er fordelt med 11.782 tonn til Noreg og EU og 8.371 tonn til Færøyane. Island har reservert seg mot NEAFC-reguleringa.

3.2.12 NAFO

Den nordvestatlantiske fiskeriorganisasjonen, NAFO, fastset kvotar i internasjonalt farvatn i området mellom Grønland, Canada og USA. Konvensjonen som NAFO er grunnlagd på omfattar i prinsippet alle bestandar i området utanom laks, tunfisk, sverdfisk og kval. For bestandar som vandrar mellom kanadisk sone og NAFO-området, fastset NAFO reguleringar og kontrolltiltak i samråd med Canada.

Figur 3.2 viser NAFOs konvensjonsområde.

Figur 3.2 NAFO’s konvensjonsområde

Figur 3.2 NAFO’s konvensjonsområde

NAFO har i det siste lagt vekt på å modernisere organisasjonen, inkludert naudsynte endringar av sjølve NAFO-konvensjonen, og har sett ned ei arbeidsgruppe som skal evaluere alle sider av dette. Gruppa er komen langt i arbeidet og la fram ein førebels rapport på årsmøtet i 2006. Gruppa tek mellom anna omsyn til føre-var-prinsippet, økosystembasert forvaltning, etablering av ein mekanisme for tvisteløysing og strukturelle endringar av organisasjonen. Det er venta at endringane av konvensjonen kan vedtakast på årsmøtet i 2007. Noreg har kvoterettar i NAFOs reguleringsområde på 9,26 % av torskekvoten i underområde 3M og 30 % av totalkvoten for lodde i 3NO. Grunna den dårlege bestandssituasjonen for torsk og lodde er det forbod mot eit direkte fiske av desse artane i NAFO-området. Noreg har òg sidan 1993 fiska reker på Flemish Cap.

Rekebestanden ved Flemish Cap er ikkje kvoteregulert, men vert regulert ved at ein avgrensar talet på fartøy og fiskedøgn. Spørsmålet om å innføre kvoteregulering i staden for å regulere talet på deltakande fartøy og fiskedøgn har vore drøfta fleire gonger, utan at partane hittil har klart å kome fram til ei endeleg avklaring. Derfor var spørsmålet om ei kvoteregulering av reker i 3M ikkje tema i organisasjonen for fisket i 2007, men det kan kome opp seinare. På årsmøtet hausten 2006 vedtok partane same regulering som tidlegare år, slik at norske fartøy også i 2007 kan fiske i til saman 1.985 fiskedøgn i underområde 3M. 32 norske fartøy kan ta del i fangsten. I underområde 3L er totalkvoten 22.000 tonn, som gir ein norsk kvote på 245 tonn i 2007. Dette kan fiskast av eitt norsk fartøy.

Delar av uerbestanden i Irmingerhavet, som vert forvalta av NEAFC, har dei seinaste åra vore observert og delvis utnytta i NAFO-området. NAFO-partane er samde om at NEAFC set totalkvoten, basert på rådgiving frå ICES. NEAFC fastsette ein kvote på 46.000 tonn for 2007, som gir ein kvote på 385 tonn til dei NAFO-medlemmane som ikkje er medlemmar av NEAFC, medan NEAFC-medlemmane kunne fiske inntil 9.627 tonn av NEAFC-kvoten i NAFO-området. Dette fører til at den norske uerkvoten for 2007 er ein totalkvote for begge områda, og at fiske i eitt område vart rekna mot kvotar tekne i det andre området.

På årsmøtet i 2003 vart partane etter til dels lange og vanskelege forhandlingar einige om at dei over ein fireårsperiode skal trappe ned kvoten på blåkveite frå 20.000 tonn i 2004 til 16.000 tonn. Det var også semje om ein plan for å byggje oppatt blåkveitebestanden. Planen står fast og gir ein kvote på 16.000 tonn for 2007. Det er særleg Canada og EU, og til ein viss grad Russland og Japan, som desse tiltaka får størst følgjer for, i og med at det er desse statane som har dei største delane av blåkveitekvoten. Heile kvoten er no delt mellom dei som har fiska mest på blåkveite i NAFO-området dei siste åra. Noreg er ikkje blant desse landa, og kan ikkje fiske blåkveite før totalkvoten kjem opp på 30.000 tonn. Då vert ein «others»-kvote på 1.300 tonn gjeninnført. Dette kan gjere det mogleg for Noreg å fiske blåkveite, då dei fleste andre «konkurrentane» no har faste kvotar.

NAFO vedtok på årsmøtet i 2006 å stengje fire sensitive område i perioden 2007-2010 for fiske med botnreiskap. Det er forbode å fiske i desse områda i 2007, men ein legg opp til eit småskala fiske frå 2008, i samsvar med ein protokoll utarbeidd av vitskapskomiteen.

Basert på arbeidet i kontrollkomiteen, STACTIC (Standing Committee on International Control), vart det vedteke enkelte endringar av NAFOs kontroll- og handhevingsregime. Blant anna vart det vedteke å følgje opp alvorlege brot på regelverket og reglar for å gjere kontroll på sjøen enklare. Dei tre siste åra har det vore i gang eit pilotprosjekt knytt til observatørar, for å få betre og hyppigare rapportering. Erfaringane frå dette er særs positive, og årsmøtet vedtok no at partar som rapporterer i samsvar med dei alternative reglane, kan redusere dekninga av observatørar med 25%.

Det er også vedteke eit system for å svarteliste fartøy som har delteke i eit UUU-fiske i NAFO-området og som tilhøyrer statar som ikkje er medlemmer av organisasjonen. På årsmøtet i 2006 vart dei samde om at NAFO også vil svarteliste fartøy som er inkludert i NEAFC’s svarteliste.

Meir informasjon finst på NAFOs heimesider: http://www.nafo.ca

3.2.13 NEAFC

Den nordaustatlantiske fiskerikommisjonen NEAFCs myndigheitsområde er i utgangspunktet avgrensa til områda utanfor 200-milssonene. Når det gjeld reguleringar av fisket på bestandar som vandrar både innanfor og utanfor 200 nautiske mil, har kommisjonen i første rekkje ein samordnande funksjon. NEAFC kan likevel gjere vedtak om reguleringstiltak innanfor den økonomiske sona til ein part, dersom vedkomande part ønskjer det og støttar at eit reguleringstiltak blir sett i verk. Blant bestandane i Nordaust-Atlanteren, som har eit utbreiingsområde som også omfattar det opne hav, finst mellom anna kolmule, makrell, uer og norsk vårgytande sild.

Figur 3.3 NEAFCs konvensjonsområde

Figur 3.3 NEAFCs konvensjonsområde

I desember 2005 vart kyststatane for første gong samde om ei regulering av fisket etter kolmule for 2006. I NEAFC sitt reguleringsområde vart kvoten sett til 253.000 tonn kolmule, og av dette vart Russland tildelt 100.000 tonn, men dei røysta mot denne reguleringa. For 2007 har kyststatane inngått ein avtale som er ei vidareføring frå 2006, men med ein reduksjon av TAC. Kvoten i NEAFC sitt reguleringsområde er 268.550 tonn. Alle partane i NEAFC har slutta seg til ei regulering for 2007, der Russland er tildelt ein kvote på 137.000 tonn og Grønland 10.000 tonn. Resten er fordelt mellom kyststatane etter fordelinga fastsett i kyststatsavtalen (sjå punkt 3.2.10).

NEAFC vedtok i 1996 for første gong eit avgrensa uttak på oseanisk uer i Irmingerhavet. Partane i NEAFC vart på årsmøtet i 2005 samde om reguleringstiltak for fiske av uer i Irmingerhavet i 2006 og fastsette ein totalkvote på 62.416 tonn. Russland reserverte seg mot reguleringa. Alle partane i NEAFC stod derimot bak forslaget om ei regulering av uer i Irmingerhavet for 2007. Reguleringa inneber ein reduksjon i kvoten frå 2006. Den norske parten av kvoten er på 1.645 tonn.

Delar av uerbestanden i Irmingerhavet, som vert forvalta av NEAFC, har dei seinaste åra vore observert og delvis utnytta i NAFO-området. Den norske uerkvoten for 2007 er, som i åra 2001 til 2006, ein totalkvote for begge områda.

Noreg foreslo på årsmøtet i november 2006 eit forbod mot å fiske uer i Norskehavet i 2007, men med høve til å ha inntil 15% bifangst. Forslaget fekk ikkje tilslutning, men partane i NEAFC slutta seg til ei regulering som forbyr fiske av uer i ICES statistikkområde I og II i perioden 1. januar til 30. juni 2007. NEAFC vil på eit ekstraordinært årsmøte i juni 2007 ta stilling til ei regulering for resten av året.

18. januar 2007 vart det inngått ein kyststatsavtale for norsk vårgytande sild. Noreg har på bakgrunn av kyststatsavtalen foreslått ei NEAFC-regulering av denne bestanden. Reguleringa vart vedteke ved postavstemming i mai 2007.

På årsmøtet i NEAFC i 2000 vedtok partane for første gong ei regulering av fisket etter makrell i internasjonalt farvatn. Kvoten for dette området er for 2007 fastsett til 47.939 tonn. Island har reservert seg mot denne reguleringa (sjå punkt 3.2.11).

NEAFC har hatt ein prosess med sikte på å etablere eit forvaltningsregime for djuphavsressursane utanfor jurisdiksjonsområda til kyststatane. I 2004 vedtok NEAFC å redusere innsatsen i fisket etter djuphavsartar med 30%. På årsmøtet i november 2006 var det semje om ein ytterlegare reduksjon av innsatsen med 5%, til 65%.

På årsmøtet i 2006 tok Noreg opp spørsmål knytt til tapte og etterlatne garn i djuphavsfiske. Som følgje av dette vart det vedteke eit mellombels forbod mot fiske med garn på djupare vatn enn 200 meter inntil NEAFC har utvikla eit teknisk regelverk for garnfiske, mellom anna med reglar om røkting av garn. Dette forbodet er vidareført i 2007.

Partane har slutta seg til endringar i konvensjonsteksten for å gi organisasjonen mandat til å gjennomføre ei meir heilskapleg og økosystembasert forvaltning av ressursane i konvensjonsområdet. Forslaget inneber at konvensjonsteksten vert oppdatert i høve til den utviklinga som har skjedd på dette området sidan 1982, så som havrettstraktaten, FN-avtalen om fiske på det opne hav mv. Partane har også slutta seg til ei erklæring der dei forpliktar seg til å tolke konvensjonsteksten i tråd med dei vedtekne konvensjonsendringane fram til desse trer i kraft.

NEAFC vedtok i 2004 å stengje fem område for botntråling og fastståande reiskapar, for perioden 1. januar 2005 til 31. desember 2007. På årsmøtet i 2006 vart det vedteke å stengje ytterlegare fem område for botntråling og fastståande reiskapar for å verne korallrev, og stenginga gjeld ut 2009.

På årsmøtet i 2006 vedtok partane eit nytt regelverk for kontroll og handheving (Scheme of Control and Enforcement) som blant anna inneheld reglar om hamnestatskontroll. Det nye regelverket trer i kraft 1. mai 2007. Reglane om hamnestatskontroll er omtala nærare i kap. 5.3.

På årsmøtet i 2005 oppretta NEAFC for første gong ei såkalla svarteliste. Det vil seie ei liste over fartøy som ikkje har rett til å fiske i NEAFC sitt reguleringsområde eller som har motteke fisk frå slike fartøy. Med det nye regelverket er grunnlaget for å svarteliste fartøy betra. Reglane gjeld for fartøy som ikkje fører flagget til eitt av medlemslanda i NEAFC. Fram til 1. mai 2007 omfatta regelverket berre aktivitet i internasjonalt farvatn, men etter regelendringa gjeld det også aktivitet i medlemslanda sine økonomiske soner. Svartelista fartøy skal ikkje få løyve til å gå i hamn eller ta i mot sørvis eller forsyningar, føreta mannskapsbyte og liknande i hamnene til medlemslanda.

I 2006 vart organisasjonen evaluert av ei gruppe samansett av både interne og eksterne representantar (NEAFC performance review panel). Gruppaleiar var Michael Arbuckle frå FAO. Rapporten vart lagt fram like før årsmøtet i 2006 og konkluderte med at NEAFC fungerer svært bra på mange område og at konvensjonen gir eit godt grunnlag for den framtidige forvaltninga av ressursane i Nordaust-Atlanteren. Rapporten gir også NEAFC ein del utfordringar, og det vart vedteke at arbeidsgruppa for NEAFC si framtid skulle sjå på tilrådingane som evalueringsgruppa har kome med, og foreslå overfor kommisjonen på det ekstraordinære årsmøtet i juni korleis NEAFC skal arbeide vidare med rapporten.

Meir informasjon finst på NEAFCs heimesider: http://www.neafc.org/

3.2.14 IWC, NAMMCO OG CITES

IWC

Noreg er medlem av Den internasjonale kvalfangstkommisjonen, IWC, som regulerer fangst av større kvalartar. IWC vart oppretta for å sikre ei berekraftig forvaltning av kvalressursane, og Noreg deltek på årsmøta og andre møte om forvaltning av kval. I 1982 vedtok IWC eit totalforbod mot all kommersiell kvalfangst. Noreg har reservert seg mot dette forbodet, og er derfor ikkje bunden av det. Før IWC vil oppheve moratoriet, vil organisasjonen ha på plass eit revidert forvaltningsregime. Dette har det vore arbeidd med sidan 1994. Arbeidet er no stoppa, og ingen kan seie kva som vil skje på dette feltet i tida framover.

Forskarane i IWC har etablert spesielle prosedyrar for vurdering av dei ulike kvalbestandane og uttaket av dei. Kvoteberekningsmodellen, som er svært konservativ, er utvikla slik at den kan brukast til å berekne kvotar for alle bardekvalartar. Den norske kvoten vert fastsett på bakgrunn av det arbeidet som er gjort i IWCs vitskapskomité. Også for 2007 har Noreg autonomt fastsett ein norsk kvote på 1052 dyr.

Under årsmøtet i 2006 la Noreg fram forslag til ei justering av kvoteberekningsmodellen basert på forsking som er gjennomført i Noreg. Forslaget vart godt motteke, og på årsmøtet i 2007 vil Noreg leggje fram meir materiale. Ein reknar med at dette arbeidet med tida vil føre til høgare kvotar for norsk fangst.

Meir informasjon finst på IWCs heimesider: http://www.iwcoffice.org/

NAMMCO

Den nordatlantiske sjøpattedyrkommisjonen, NAMMCO, vart etablert i 1992. Hovudoppgåva var å arbeide for vern og forvaltning av sjøpattedyr i Nord-Atlanteren basert på vitskaplege råd. Arbeidet er konsentrert om småkval, sel og kvalross, men studiane og samarbeidet omfattar òg dei store kvalartane. Noreg er saman med Færøyane, Grønland og Island medlem i kommisjonen. Danmark, Russland, Canada og Japan møter regelmessig som observatørar, og Canada og Russland tek aktivt del i arbeidet i arbeidsgrupper.

NAMMCO har lukkast godt i arbeidet med å forbetre jaktmetodar, eit arbeid som har interesse langt utover medlemslanda i NAMMCO. Representantar frå alle dei nordiske landa, Russland, Japan, Canada og USA deltok på eit seminar om tap av dyr i samband med fangst av sjøpattedyr hausten 2006. Resultatet av dette arbeidet gir grunnlag for å forbetre jaktmetodane og setje nye standardar for jakt på sjøpattedyr.

NAMMCOs vitskapskomité driv forsking på sjøpattedyr i Nord-Atlanteren. Det siste året er eit vellukka samarbeid med vitskapskomiteen i IWC avslutta. Dette arbeidet har lagt det vitskaplege grunnlaget for forvaltning av finnkval i Nord-Atlanteren.

Arbeidet med å utvikle fleirbestandsmodellar går sakte fordi ein ventar på framdrift i nasjonale forskingsprosjekt. Dette arbeidet er viktig for forvaltninga av dei marine ressursane, og Noreg går inn for at NAMMCO skal prioritere arbeidet med økosystembasert tilnærming til forvaltning av sjøpattedyra i våre havområde.

Meir informasjon finst på NAMMCOs heimesider: http://www.nammco.no/

CITES

Konvensjonen om internasjonal handel med trua dyre- og planteartar, CITES («Convention of International Trade in Endangered Species of Fauna and Flora»), regulerer internasjonal handel med artar frå vill fauna som er trua av utrydding, eller som kan verte det om ikkje handelen vert regulert. I 1983 vart vågekval ført opp på liste I under CITES. Dette inneber eit forbod mot handel med produkt av vågekval. Noreg har reservert seg mot denne listinga fordi vågekvalen ikkje fyller kravet om å vere trua av utrydding.

Noreg har arbeidd for å få opna ein kontrollert handel med produkt av vågekval og har fremma forslag om å endre listinga av vågekvalen. Dette vart gjort for tredje gong på CITES’ partskonferanse i april 2000, utan at ein fekk det nødvendige 2/3 fleirtal. På partsmøta i CITES i 2002 og 2004 fremma ikkje Noreg nye forslag om nedlisting. Det vil heller ikkje skje på neste partsmøte i Haag i juni 2007.

Etter ei samla vurdering vedtok Noreg i januar 2001 å opne for eksport av norske produkt av vågekval under bestemte vilkår. Det er eksport mindre kvanta til Færøyane og Island, og det vert arbeidd med å få tilgang til den japanske marknaden.

Dei siste åra har det vore ei aukande interesse i CITES for å liste fisk og andre marine artar. Noreg har fått aksept for at forslag til listing av marine artar skal vurderast av eit ekspertpanel i FAO før CITES kan ta stilling til dei. På møtet i 2004 vedtok CITES nye kriteria for listing av artar. Noreg arbeider for at desse kriteria og FAO sine tilrådingar skal leggjast til grunn av alle land ved avrøystingar. Dessverre er det slik at mange land av politiske omsyn legg vekt på andre argument når ein drøftar artar som opinionen er oppteken av.

Meir informasjon finst på CITES’ heimesider: http://www.cites.org/

3.2.15 CCAMLR

Kommisjonen for bevaring av marine levande ressursar i Antarktis, CCAMLR, vart oppretta i 1981 med Noreg som ein av grunnleggjarane. «Bevaring» er i konvensjonen definert slik at det omfattar rasjonell utnytting av ressursane. I byrjinga vart CCAMLR omtala som krill-konvensjonen. Utanom fisket etter krill føregår det eit direkte fiske etter antarktisk tannfisk, patagonisk tannfisk og makrell-isfisk i området.

CCAMLR vedtek årleg tilrådingar av totalkvotar for dei ulike artane i konvensjonsområdet, som utgjer det meste av Sørishavet. CCAMLR deler ikkje totalkvotane mellom dei enkelte medlemmane. Det er såleis ope for eit «olympisk» fiske, der alle fiskar inntil fisket vert stogga når totalkvotane er tekne. Kvotane er likevel delt på nokre underområde. Føremålet med det er å hente inn informasjon frå nærast heile området gjennom å spreie fangstane.

Noreg fastsette 13. mars 1998 ei føresegn om regulering av fiske med norske fartøy i Antarktis (CCAMLR-området). Føresegna gjeld for norske statsborgarar og personar busette i Noreg som driv fiske med norske fartøy i havområda på den sørlege halvkula, som er underlagt konvensjonen av 20. mai 1980 for bevaring av levande marine ressursar i Antarktis. Det er forbod mot å drive fiske utan at det er innhenta løyve frå norske styresmakter. I fangstsesongen 2003/04 tok for første gong eit norsk fartøy del i fiske i Antarktis, nærare bestemt i eit forsøksfiske etter patagonisk tannfisk i Rosshavet. Det same fartøyet har fiska i dette området i alle år sidan, og deltek også i 2007. I 2006/07 har dei også planar om å fiske i område 48.6 der den norske Bouvetøya ligg. Fisket skal gjennomførast med vitskaplege observatørar frå andre CCAMLR-partar om bord. På dette vis hjelper fiskefartøya til med innsamling av data som kan nyttast av CCAMLR’s vitskapskomite.

Det er store krillressursar i Sørishavet. I 2000 vart det gjort ei akustisk mengdemåling av førekomstane av krill i store delar av område 48. Resultatet av kartlegginga var ei biomasse rekna ut til 44 millionar tonn, og ein tilrådd fangst på 4 millionar tonn, delt nokolunde likt mellom dei fire underområda av område 48. For å gjennomføre den tilrådde fangsten er det eit vilkår at det vert oppretta område for forvaltninga som har mindre geografisk utstrekning enn dei fire underområda. Arbeid med dette er ikkje ferdig. Den maksimale fangsten for heile område 48 er 620.000 tonn inntil desse mindre områdane er etablerte. Dei siste åra har totalfangsten vore mellom 100.000 og 150.000 tonn. For fangstsesongen 2006/07 har Noreg meldt på to fartøy for fiske etter krill. Med tida kan fisket etter krill bli særs viktig i CCAMLR-området, og det er fleire norske firma som viser interesse for dette. I tillegg har ein av aktørane som allereie er inne i krillfisket, planar om å setje inn to nye fartøy i løpet av 2009-10. Noreg og Storbritannia har gjort avtale om vitskapleg observasjon av dette fisket.

Det er innført eit fangstdokumentasjonssystem for å overvake internasjonal handel og vise at patagonisk tannfisk som vert importert til eit medlem av organisasjonen, er fanga i samsvar med CCAMLRs regelverk eller teken utanfor CCAMLR-området. Det skjer ei kontinuerleg evaluering for å betre systemet og tette eventuelle smotthol. Noreg sette i verk dette systemet i mars 2000. Elektronisk fangstdokumentasjon ser ut til å vere vanskelegare å forfalske enn tradisjonell dokumentasjon. Ei prøveordning med slik fangstdokumentasjon har vore i drift eit par år.

Noreg deltok på CCAMLR sitt årsmøte i 2006. Det har lenge vore fokusert på det ulovlege fisket (innanfor dei økonomiske sonene) og det uregulerte fisket (på det opne hav innanfor konvensjonsområdet) etter patagonisk tannfisk, såkalla UUU-fiske. Sjølv om estimata for UUU-fiske er usikre, er det teikn som tyder på at omfanget no er monaleg mindre enn for få år sidan. Fisket vert drive både av fartøy som fører flagget til CCAMLR-medlemmer og fartøy under fordelsflagg. CCAMLR har i løpet av dei siste åra innført ei rekkje tiltak for å motverke denne aktiviteten. Nye tiltak vedtekne i 2006 er å nekte såkalla UUU-fartøy tenester i hamn og justeringar i regelverka om satellittsporing og fangstdokumentasjon.

Meir informasjon finst på CCAMLRs heimesider: http://www.ccamlr.org/

3.2.16 ICCAT

Den internasjonale kommisjonen for bevaring av atlantisk tunfisk, ICCAT, vart etablert i 1969. Fiskeriorganisasjonens primære funksjon er å bevare og forvalte tunfisk og tunfiskliknande artar i Middelhavet og Atlanterhavet. ICCATs kompetanseområde omfattar ca. 30 artar, og av desse er makrellstørje av særleg interesse for Noreg.

Den nordaust – atlantiske makrellstørja er ein langtmigrerande bestand som gyt i Middelhavet, og dreg på beitevandring nordover til norskekysten om sommaren og tidleg på hausten. Noreg hadde eit omfattande fiske etter makrellstørje på 1950- og 1960-talet, men fisket tok slutt i 1986. Frå slutten av 1990-talet tyda førekomstar av makrellstørje i norske farvatn på at bestanden kunne komme til å ta opp att sitt gamle beitevandringsmønster og igjen verte tilgjengelig for fiske i norske farvatn. Som følgje av dette møtte Noreg som observatør i ICCAT frå 1998 til 2003.

1. mars 2004 vart Noreg medlem av ICCAT etter at Stortinget hadde ratifisert konvensjonen 17. desember 2003. ICCAT var lenge dominert av interessene til fjernfiskestatane, og opererte inntil nyleg med kriterium for tildeling av kvotar som var baserte på historisk fiske, og som ikkje tok omsyn til kyststatanes rettar (t.d. sonetilhøyringsprinsippet). Årsmøtet i 2001 vedtok nye kriterium for tildeling av kvotar. Dei nye kriteria vernar no interessene til kyststatane slik Noreg har definert dei.

Noreg deltok som fullt medlem for første gong på årsmøtet i 2004. Då fekk Noreg aksept for å kunne fiske inntil 100 tonn makrellstørje årleg av samlekvoten på 1.000 tonn som var sett av til dei som ikkje var tildelt særskilt kvote for forvaltningsperioden, som gjekk fram til 2007. Det var ikkje makrellstørje som kunne fiskast i våre farvatn i 2005 eller i 2006.

Makrellstørjebestanden er i svært dårleg forfatning på grunn av høgt overfiske over lang tid og dårleg vern av ungfisken i Middelhavet. I ICCAT arbeider Noreg for ei betre forvaltning av bestanden. På årsmøtet i 2005 la Noreg fram eit forslag om betre vern av ungfisk i Middelhavet. Mange land støtta forslaget, men det vart ikkje vedteke. Betre vern av ungfisken i Middelhavet er nødvendig for at bestanden på nytt kan bli så stor at han kjem ut i Atlanteren på beitevandring i større omfang. Då kan makrellstørja beite på dei store pelagiske fiskeartane som er i god forfatning, slik at den enkelte makrellstørja kan utnytte vekstpotensialet sitt.

ICCAT vedtok på årsmøte i 2006 ein oppbyggingsplan for makrellstørje. Noreg røysta mot forslaget fordi forvaltingstiltaka i planen etter norsk syn ikkje er tilstrekkelege for å stanse den negative bestandsutviklinga. Dette gjeld i første rekkje nivået på TAC for kvoteperioden 2007 – 2011, som vart satt høgt over forskarane si tilråding. Etter norsk syn gir planen for dårleg vern av gytebestanden i Middelhavet.

På eit møte i januar 2007 vart det inngått ein avtale om fordeling av TAC for makrellstørje på medlemslanda i ICCAT. Norge fekk for første gong ein kvotedel og vart såleis offisielt godkjent som kyststat til makrellstørjebestanden. Den norske kvoten er på 53,34 tonn for 2007. Noreg ønskjer likevel ikkje å fiske makrellstørje før bestandssituasjonen er betre, og har avsett kvoten til bevaring av størja.

Meir informasjon finst på ICCATs heimesider: http://www.iccat.es/

3.2.17 SEAFO

Den søraustatlantiske fiskeriorganisasjonen, SEAFO, vart etablert 20. april 2001 og har hovudsete sitt i Namibia.

Det overordna målet til SEAFO-konvensjonen er langsiktig bevaring og berekraftig bruk av marine ressursar i det søraustlege Atlanterhavet. Partane pliktar å innføre tiltak som skal sikre ein langsiktig berekraftig bruk av fiskeressursane i konvensjonsområdet. Konvensjonsområdet er avgrensa til det opne hav, og omfattar såleis ikkje dei økonomiske sonene til kyststatane i området.

SEAFO – konvensjonen vart underteikna av dei fire kyststatane Angola, Namibia, Storbritannia (på vegne av St. Helena) og Sør-Afrika, og dessutan EU, Island, Noreg, Sør-Korea og USA. Noreg ratifiserte konvensjonen 12. februar 2003. Konvensjonen er elles ratifisert av Angola, Namibia og EU-kommisjonen. SEAFO-konvensjonen tok til å gjelde 13. april 2003.

Dei norske kommersielle interessene i SEAFO-området er relativt små. Kartlegginga av fiskeripotensialet er mangelfull, og det er såleis vanskeleg å vurdere kva for interesser norske fiskarar kan få i området i framtida. Ein viktig grunn til at Noreg ratifiserte SEAFO-konvensjonen er at Noreg prinsipielt er ein sterk tilhengar av regionalt samarbeid om felles fiskeriressursar, og at Noreg også deltek aktivt i ei rekkje andre regionale fiskeriorganisasjonar. Norsk deltaking i SEAFO kan både gi innsyn i statspraksisen i området og høve til å påverke den. Vidare vil Noregs to- og fleirsidige bistandsengasjement i regionen kunne styrkast gjennom deltaking i SEAFO.

Noreg deltok på årsmøtet i SEAFO i Namibia 2.- 5. oktober 2006. Det var eit særs produktivt møte, der medlemmane vart samde om fleire tiltak i høve til økosystembasert forvaltning, inkludert stenging av 10 sensitive område, reglar om bifangst av sjøfugl, og reglar knytte til hai og havskilpadder. Det vart også vedteke omfattande reglar mot UUU-fisket i området. Mellom anna innførte SEAFO forbod mot omlasting til havs, etablerte eit system for svartelisting av UUU-fartøy og forbetra regelverket om satellittsporing og observatørar.

Meir informasjon finst på SEAFOs heimesider: www.seafo.org

Til forsida