Støy – lydforureining

Publisert under: Regjeringen Solberg

Utgjevar: Klima- og miljødepartementet

Støy er uønskt lyd og rekna som forureining etter forureiningslova. I Noreg er støy det forureiningsproblemet som rammar flest menneske. Vegtrafikken gjev mest støy.

Støy frå trafikk og næring

Støy blir målt i desibel (dB). I Noreg har nær 1,4 millionar innbyggarar støy over 55 dB utanfor huset sitt. 80 prosent av desse er ramma av støy frå vegtrafikk. Andre store støykjelder er jernbane, fly, industri og anna næringsverksemd. Du finn fleire tal hos Miljøstatus.

Mål om mindre støy

Støyplagane i Noreg skal reduserast fram mot 2020. Dette er fastsett i eit nasjonalt mål. Målet er todelt:

  • Støyplaga skal reduserast med 10 prosent frå 1999 til 2020.
  • Talet på personar utsette for over 38 dB innandørs støynivå skal reduserast med 30 prosent frå 2005 til 2020.

Den første delen av målet er generell. Den andre delen gjeld innandørs støy for dei personane som er hardast ramma. Men utviklinga går i feil retning. Difor må det gjerast meir.

Regelverk om innandørs støy

Den som eig det anlegget støyen kjem frå (t.d. vegen), skal syte for at innandørs støy ikkje overstig 42 dB. Om nødvendig skal dei gjennomføre tiltak for å redusere støyen. Dette står i § 5-4 i forureiningsforskrifta. Tiltaka kan vera på sjølve anlegget eller på huset ditt – som støyskjerming eller isolering av husfasaden.

Eksempel på anleggseigarar er:

  • Statens vegvesen
  • Fylkeskommunen eller kommunen
  • Jernbaneverket
  • Avinor (statlege flyplassar) eller den enkelte private flyplassen
  • Forsvarsbygg
  • Den enkelte næringsverksemda

Fylkesmannen er kontaktpunkt

Fylkesmannen i fylket ditt er kontaktpunkt for spørsmål om støy. Klagar skal og rettast dit. Om støy er noko under tiltaksgrensa på 42 dB (sjå over), kan du også spørje kommunen din om dei har støtteordningar for å redusere støy.

Folkehelselova med forskrift kan også vera relevant. Dersom du meiner støy eller vibrasjonar gjev helsemessige ulemper, kan du kontakte kommunen din.

Klima- og miljødepartementet har det overordna ansvaret for støy. I tillegg har det enkelte departementet eit ansvar for støy på sine område, for eksempel Samferdselsdepartementet på transportområdet.

Planleggje for å førebyggje ny støy

Vi må planleggje godt kor vi byggjer, slik at ikkje fleire blir ramma av støy. Klima- og miljødepartementet har utarbeidd retningsliner for arealplanlegging i kommunane (T-1442/2012). Miljødirektoratet har laga ein rettleiar til desse retningslinjene (M-128/2014). Når nye vegar, jernbane og flyplassar blir planlagde, blir det laga kart over støyen no og i framtida.

Støy frå blant anna industri, motorsport og skytebaner blir regulert gjennom konsesjonssystemet i forureiningslova. Produktkontrollova og produktkontrollforskrifta gjev støykrav for ulike produkt.

Handlingsplan for å redusere støy

For å redusere støy, må vi veta kor støyen er. Anleggseigarar og store bykommunar har plikt til å kartleggje dette. Dei skal også laga handlingsplanar for å redusere støy. Dette er fastsett i forureiningsforskrifta.

Departementa har laga ein felles handlingsplan. Handlingsplanen mot støy inneheld tiltak på mange område. Kvart departement har ansvar for sitt område. Klima- og miljødepartementet har det overordna ansvaret og ei rolle som pådrivar for at det blir gjennomført. Planen viser også til mykje av det internasjonale regelverket, til dømes EU-direktiv.

Les meir om støy på temasidene til Miljødirektoratet.