Forsida

Støy – lydforureining

Støy er uønskt lyd og rekna som forureining etter forureiningslova. I Noreg er støy det forureiningsproblemet som rammar flest menneske. Vegtrafikken gjev mest støy.

Støy frå trafikk og næring

Støy blir målt i desibel (dB). I Noreg har nær 2,1 millionar innbyggarar støy over 55 dB utanfor huset sitt.

Vegtrafikk er den største kilden til støy i Noreg. Andre store støykjelder er jernbane, fly, industri og anna næringsverksemd.

Mål om mindre støy

Støyplagene i Noreg skal reduserast fram mot 2020. Dette er fastsett i eit nasjonalt mål. Målet er todelt:

Den første delen av målet er generell. Den andre delen gjeld innandørs støy for dei personane som er hardast ramma.

Utviklinga går i feil retning. Difor må det gjerast meir. Støymåla er under revisjon.

Regelverk om innandørs støy

Den som eig det anlegget støyen kjem frå (til dømes vegen), skal syte for at innandørs støy ikkje overstig 42 dB. Om nødvendig skal anleggseigaren gjennomføre tiltak for å redusere støyen. Dette står i § 5-4 i forureiningsforskrifta.

Tiltaka kan vere på sjølve anlegget eller på huset ditt – som støyskjerming eller isolering av husfasaden.

Eksempel på anleggseigarar er:

  • Statens vegvesen
  • Fylkeskommunen eller kommunen
  • Bane NOR
  • Avinor (statlege flyplassar) eller den enkelte private flyplassen
  • Forsvarsbygg
  • Den enkelte næringsverksemda

Statsforvaltaren er kontaktpunkt

Statsforvaltaren i fylket ditt er kontaktpunkt for spørsmål om støy. Klagar skal òg rettast dit.

Om støy er noko under tiltaksgrensa på 42 dB (sjå over), kan du også spørje kommunen din om dei har støtteordningar for å redusere støy.

Folkehelselova med forskrift kan også vere relevant. Dersom du meiner støy eller vibrasjonar gjev helsemessige ulemper, kan du kontakte kommunen din.

Klima- og miljødepartementet har det overordna ansvaret for støy. I tillegg har det enkelte departementet eit ansvar for støy på sine område, for eksempel Samferdselsdepartementet på transportområdet.

Planlegge for å førebygge ny støy

Vi må planlegge godt kor vi bygger, slik at ikkje fleire blir ramma av støy.

Klima- og miljødepartementet har utarbeidd retningsliner for arealplanlegging i kommunane.

Miljødirektoratet har laga ein rettleiar til desse retningslinene.

Retningslinjene og rettleiaren var reviderte i 2021, blant anna for å gjere dei tydelegare og enklare å forstå og bruke.

God arealplanlegging og førebyggande tiltak er dei viktigaste verktøya vi har. Dei oppdaterte retningslinjene har meir fokus på å hindre plane og sikre god kvalitet i bustader.  

Støy frå blant anna industri, motorsport og skytebaner blir regulert gjennom konsesjonssystemet i forureiningslova. Produktkontrollova og produktkontrollforskrifta gjev støykrav for ulike produkt.

Handlingsplan for å redusere støy

For å redusere støy, må vi vite kor støyen er. Anleggseigarar og store bykommunar har plikt til å kartlegge dette. Dei skal også lage handlingsplanar for å redusere støy. Dette er fastsett i forureiningsforskrifta.