Regional næringsutvikling

Kommunal- og moderniseringsdepartementet (KMD) har ansvaret for ekstrainnsatsen som skal utløyse potensialet for verdiskaping i område med særskilte utfordringar. Dette er område der marknadssvikt og geografiske og/eller demografiske føresetnader legg hindringar i vegen for ei positiv regional utvikling. Den regionalpolitiske næringsinnsatsen skal gi bedriftene i desse områda betre tilgang til kapital, nettverk og kunnskap.

Føresetnadene for næringsutvikling er annleis i distriktsområde enn i sentrale strok, mellom anna på grunn av næringsstruktur, små miljø, store avstandar og mindre marknader.

Den nasjonale næringspolitikken skal dekke heile landet. Regional- og distriktspolitikken er ein innsats i tillegg til denne, der merksemda er særleg retta mot dei områda av landet som dei nasjonale tiltaka ikkje alltid når. Slike område har ikkje dei same vilkåra for utvikling som andre regionar. Desse områda er definerte som det distriktspolitiske virkeområdet.

Næringsinnretninga i regional- og distriktspolitikken er eit grep som skal verke langsiktig.

Gode rammevilkår er det viktegaste for bedriftene og regionane

Det viktigaste for å sikre vekstkraftige regionar er eit næringsliv som er i stand til å ta vare på og skape lønsame arbeidsplassar. Stabile og gode rammevilkår for eit mest mogleg konkurransedyktig næringsliv er framfor alt viktig. Dette er i hovudsak kronekurs, rentenivå, skatte- og avgiftsregime, lover og reglar, tilgang til marknader og offentlege tenester. Transportinfrastruktur og infrastrukturen for kunnskap og kompetanse er også heilt sentrale faktorar.

Regionalpolitikk i alle sektorar

Kommunal- og moderniseringsdepartementet har ei viktig samordningsrolle. Departementet skal gjere sitt til at tiltak og prioriteringar i dei ulike sektorane gir best mogelege vilkår for regional utvikling. Ein vellukka regional- og distriktspolitikk krev innsats på ei rekke politikkområde og sektorar.

Differensiert arbeidsgjevaravgift

I rammevilkåra ligg òg reduksjon i arbeidsgivaravgifta i særskilte område i landet. Storleiken på avgiftsreduksjonen varierer ut frå kvar verksemda er lokalisert. Ordninga er den mest omfattande ordninga med ei distriktspolitisk grunngjeving.

Ordningar for distriktsbedrifter

Den næringsretta regionalpolitiske innsatsen omfattar fleire ulike tiltak. Mange av ordningane er landsdekkande og er eit spleiselag med andre departement, særleg med Nærings- og fiskeridepartementet(NFD). Men midlane som kjem frå KMD skal i hovudsak nyttast innanfor det distriktspolitiske virkeområdet. Slik er det mogleg å prioritere næringssvake område. Krava for å få tilsegn under ordninga er dei same, men bedriftene innanfor virkeområdet vil ha relativt meir midlar tilgjengeleg som dei kan søkje om.

Særskilt innsats i omstillingskommunar

I enkelte tilfelle er tapet av arbeidsplassar i ein kommune på kort tid så stort at staten og fylkeskommunane kan stille opp med særskilte verkemiddel.

Distriktsretta investeringsstøtte 

Nokre ordningar er ikkje lov å nytte utanfor det distriktspolitiske verkeområdet. Dette er gjeld mellom anna investeringsstøtta, som Innovasjon Noreg gir. Denne ordninga er heimla i EU-regelverket for regionalstøtte, som gjeld i heile EU/EØS-området. Reglane for offentleg stønad tillèt at norske styresmakter brukar noko høgare støttesatsar til bedrifter som er lokaliserte i verkeområdet, samanlikna med andre bedrifter.

Er du på jakt etter informasjon om ordningar bedrifta di kan søkje om? Gå til kommunen din, Innovasjon Norge, SIVA eller Noregs Forskingsråd.

Fylkeskommunane er sentrale i næringspolitikken i Noreg

Utfordringane i arbeids- og næringslivet varierer mykje både i og mellom fylka. Det krev ein regionalt tilpassa næringspolitikk. Fylkeskommunane forvaltar difor store delar av midlane som er sette av til den særskilte regional- og distriktspolitiske innsatsen. Basert på prioriteringar regionalt gir fylkeskommunane oppdrag til verkemiddelaktørane (Innovasjon Noreg, SIVA og Forskingsrådet). Dei brukar òg ein del av midlane på tilretteleggjande regionale prosjekt, som indirekte har noko å seie for bedriftsutvikling i området.

Innovasjon Noreg, SIVA og Forskingsrådet

Dei nasjonale verkemiddelaktørane har ei viktig rolle i arbeidet med å realisere måla innan regional næringsutvikling. Innovasjon Noreg skal utløyse bedrifts- og samfunnsøkonomisk lønsam næringsutvikling retta mot gründerar, vekstbedrifter og næringsmiljø. SIVA skal gjennom fysisk og organisatorisk infrastruktur bidra til vekstbedrifter. Noregs forskingsråd (Forskingsrådet) skal arbeide for å auke verdiskapinga i næringslivet, som er tufta på forskingsresultat.